Wilders kan nog heel wat leren van Bush

Conservatief Nederland zet zich af tegen immigratie en ontwikkelingshulp. Maar waarom eigenlijk? Amerika, de VN en de Europese Commissie staan er juist steeds positiever tegenover, meent Ralf Bodelier.

In de peilingen zakt Geert Wilders terug tot zo'n vijftien zetels. Maar volgens opiniepeilers maakt hij kans op meer dan dertig zetels. Wat hij daarmee zou kunnen doen, is vooralsnog raadselachtig, want een partijprogramma ontbreekt. Wilders wil, in zijn eigen woorden, ,,niet alleen islam doen'' maar ook pleiten voor belastingverlaging en hoopt bovendien de Nederlandse ontwikkelingshulp te halveren en niet-westerse migratie te verbieden. In het door angst verlamde Nederland doen deze standpunten het niet slecht, net als in het Denemarken van Rasmussen, of het Oostenrijk van Schüssel.

De VVD zit Wilders op de hielen. Zodra zich een kansje aandient, probeert de woordvoerder voor ontwikkelingssamenwerking Zsolt Szabo zijn voormalige partijgenoot voor te zijn. Dan pleit hij voor het overhevelen van ontwikkelingsgeld voor Afrika naar noodhulp in Thailand, of het afschaffen van het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. En voorstander van een vrij verkeer van mensen, is de voorheen liberale VVD al evenmin.

Nu is Wilders net terug van zijn toer door de Verenigde Staten waar hij de conservatieve thema's heeft opgesnoven. Je vraagt je af wat hij in zijn neusgaten kreeg. Want met name in de conservatieve VS klinken steeds vaker pleidooien voor méér migratie en voor méér ontwikkelingshulp. Niet alleen in het gebouw van Verenigde Naties, maar ook uit de mond van de Amerikaanse president George W. Bush.

In Europa ligt migratie sinds 11 September 2001 gevoelig. Niet dat de kapers die het WTC binnenvlogen migranten waren. Zij verbleven in de VS op een toeristenvisum. De Amerikanen maken daarom een scherp onderscheid tussen migratie en politiek radicalisme. Zo lanceerde president Bush vorig jaar een plan dat in Europa vooralsnog ondenkbaar is. Hij wil élke migrant die in de VS werk weet te vinden, een werkvergunning verschaffen voor twee keer drie jaar, waaronder de naar schatting tien miljoen illegalen die al in de Verenigde Staten zijn. In een klap haalt Bush zo de migratiedruk op de Amerikaanse zuidgrens en maakt bovendien een einde aan een omvangrijke criminele sector die leeft van het smokkelen en bemiddelen van illegalen. Terecht erkent de regering Bush immigratie als een normaal verschijnsel dat je niet krampachtig tegen moet houden. De laatste president die zo'n genereus gebaar maakte, was Bush' voorganger Ronald Reagan die drie miljoen illegale migranten van een werkvergunning voorzag.

Afgelopen maand bepleitten de Verenigde Naties hetzelfde in de World Economic and Social Survey 2004. In dit belangrijke rapport constateert de VN dat migratie gunstig is voor arme regio's. Het belangrijkste voordeel is dat migranten veel geld terug naar huis sturen. Volgens de Wereldbank wel zo'n 200 miljard dollar. Dat is beduidend meer dan de 70 miljard dollar die we wereldwijd aan ontwikkelingshulp geven. En wat zelf is verdiend, wordt ook nog eens doeltreffender ingezet. Bovendien nemen terugkerende migranten veel mee naar huis: van handelskennis en bachelordiploma's tot een netwerk aan Westerse contacten.

Deze week lanceerde ook de Europese Commissie nieuwe ideeën voor een ruimhartiger immigratiepolitiek. Die variëren van kortstondige werkvisa tot langdurende Green Card vergunningen, zoals ook de regering Bush ze uitgeeft. De Commissie doet dat overigens niet omwille van de migranten, maar omdat Europa de komende decennia vergrijst en de beroepsbevolking met 20 miljoen werkers af zal nemen. Wil de Europese Unie blijven concurreren dan is migratie volgens de Commissie een noodzaak.

Anders dan Geert Wilders en Zsolt Szabo waarschijnlijk vermoeden, draagt de conservatieve president ook ontwikkelingssamenwerking een warm hart toe. In 1970 beloofden de rijke landen in de VN om 0,7 procent van hun inkomen aan ontwikkelingshulp te geven. Onder de door Wilders bewonderde Reagan gaven de Verenigde Staten er ongeveer 0,2 procent aan uit. De regering Clinton halveerde het ontwikkelingsbudget tot 0,1 procent. Inmiddels heeft de regering Bush het percentage echter weer opgehoogd tot 0,15 procent, dat is ongeveer zestien miljard dollar. Daar komen de vijftien miljard nog eens bovenop, die Bush vorig jaar vrijmaakte voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria in Afrika. Bovendien schenken Amerikaanse instellingen en particulieren met 35 miljard dollar, véél meer hulp dan andere landen. Nu halen VS ook daarmee nog lang niet de gewenste 0,7 procent, maar een aantal Europese landen zijn ze inmiddels al voorbij.

Geert Wilders moet het een gruwel zijn, maar ontwikkelingssamenwerking beleeft een ware revival. En dat stemt optimistisch. Hulp aan de armste landen stijgt volgens de OECD wereldwijd. In 2003 maakten de Amerikanen en de Australiërs 23 procent meer over dan in 2002. De Duitsers en de Britten deden er 27 procent bovenop. De Fransen 32 procent. De Belgen stortten maar liefst 73 procent meer. En Italië heeft aangekondigd haar hulp voor 2006 met 113 procent te verhogen.

En bij deze percentages blijft het niet. Want vandaag presenteren de Verenigde Naties de concrete voorstellen voor het ambitieuze Millennium Project. Met dat project hopen de VN vóór 2015 meer dan een half miljard mensen uit de absolute armoede te halen. De prijs die het rijke deel van wereld daarvoor moet betalen, is daarbij geen 0,7, `maar' 0,54 procent van het bruto nationaal product van de rijke landen. Ook de G8, de belangrijkste acht industrielanden, die dit jaar worden voorgezeten door Groot-Brittannië, maken armoedebestrijding tot speerpunt. De Britse premier Tony Blair geeft het goede voorbeeld en verdubbelt de ontwikkelingshulp aan Afrika van een naar twee miljard dollar. ,,We moeten inzien dat het volslagen nutteloos is om de problemen in de Derde Wereld buiten onze grenzen te houden'', zei Blair onlangs in The Economist en verwoordde daarmee ook het standpunt van president Bush. Beide regeringsleiders hebben volkomen gelijk. Want met wegkijken, moedeloosheid en cynisme kom je in deze wereld niet verder. Wanneer Wilders werkelijk iets voor Nederland wil betekenen, dan zou hij nog wat langer op studiereis in de VS moeten blijven.

Ralf Bodelier is journalist. In 2001 verscheen zijn reisroman Atheïst in Afrika. Afgelopen maand publiceerde hij het pro-globaliseringsboek Bomen hebben wortels. Mensen hebben benen.

    • Ralf Bodelier