`Onze rechtsstaat is een mooi, vredig systeem'

Het islamdebat door Rotterdammers begon met een college staatsinrichting. Gevolgd door verwijten en zelfverwijten: ,,Er zijn leerlingen waarvan ik de moeder nooit zie.''

,,In plaats van vechten praten: dat is het geheim van de democratie. Parler – u als Marokkanen spreekt Frans – dat woord zit in parlement.'' In de Islamitische Universiteit Rotterdam, een voormalig schoolgebouw, vond gisteravond de derde informatiebijeenkomst over de islam plaats. Onderwerp: waarden en normen in onze democratische rechtsstaat. Beoogd publiek: Marokkaanse Nederlanders. Daarvan zat een honderdtal in de zaal, bijna allemaal mannen.

Rotterdammers staan te trappelen om in debat te gaan, staat sinds de eerste, inleidende informatiebijeenkomst van vorige week woensdag op de speciale site www.rotterdam.nl/islam. Op die bijeenkomst in de centrale bibliotheek waren zo'n tweehonderd mensen afgekomen, half allochtoon, half autochtoon. ,,Begrip voor elkaar is de basis van samenleven'', werden zij verwelkomd door wethouder Leonard Geluk (CDA, Integratie). ,,Het is heel makkelijk om zonder enige kennis zomaar dingen over elkaar te roepen. Ik vind het fijn dat u zich wilt verdiepen in uw medebewoners.'' De debatten worden georganiseerd door het college en zijn bedoeld om de wederzijdse kennis over elkaar van moslims en niet-moslims in de stad te vergroten.

Gisteravond bestond de inleiding uit een kort overzicht van de ontwikkeling van de rechtsstaat vanaf de achttiende eeuw: koningshuis, grondwet, scheiding van kerk en staat, verschil tussen protestanten en katholieken (,,Die mochten vroeger geen hoge torens bij hun kerken neerzetten''), het algemeen kiesrecht (,,Dus óók voor vrouwen''), de oorlog (,,U hebt allemaal vast wel gehoord van het grote bombardement op deze stad. Maar het ergste was de deportatie van de joden''), de verzorgingsstaat. ,,Wij vinden in dit land democratie en rechtsstaat belangrijk. We zijn er trots op. Het is een mooi, vredig systeem.''

Het publiek wilde vooral weten hoe het dan komt dat er met twee maten wordt gemeten. ,,Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht. Maar als wij wat zeggen, ben je brutaal of zit je in de slachtofferrol.'' ,,Van Gogh, Hirsi Ali, Wilders: die mogen alles. Maar wanneer Abdul van de Ven (omstreden jongerenimam, red.) wat zegt, mag dat niet.'' ,,Dat is het verschil tussen publieke opinie en rechtsstaat. El Moumni (imam die zich beledigend uitsprak over homoseksuelen, red.) werd veroordeeld door het publiek, maar voor de rechter is hij vrijgesproken.'' ,,Waarom stappen we dan niet vaker naar de rechter?'' ,,Volgens mij betekent normen en waarden dat je fatsoenlijk bent, zonder dat je ervoor naar de rechter hoeft.'' ,,Dat hele debat over waarden en normen zijn ze begonnen om de allochtonen even op hun plek te zetten. Maar een goede moslim is een goede burger. Die heeft die waarden en normen allang.''

Sommigen staken de hand in eigen boezem. ,,Ik zie wel aanleiding voor een discussie over de islam. Want die is begonnen door uitspraken van imams, criminaliteit onder jongeren en vrouwenonderdrukking. Ik geef les op een school en er zijn daar kinderen waarvan ik de moeder nog nooit heb gezien.'' ,,Ik ben ook leraar. En ik zeg je: het is nog erger, want de vaders verschijnen ook niet.'' Ook ontbreekt het niet alleen hunzelf aan vertrouwen in politiek en media. ,,De autochtonen zien de politiek ook niet meer zitten. De politiek is failliet aan het gaan.'' Er is ook hoop. ,,Door hier te zijn laten we al zien dat we een bijdrage leveren. Wij maken hier vanavond waarden en normen.''

De volgende informatiebijeenkomst gaat over de positie van vrouwen en homoseksuelen, waarna nog thema's aan bod komen als waarden en normen in de islam, diversiteit, werk en toekomst. De eigenlijke debatten (in februari en maart) behandelen dezelfde thema's. De eerste zal gaan over het `wij-en-zijgevoel bij moslims en niet-moslims'. Burgemeester Ivo Opstelten van Rotterdam houdt dan een I have a dream-speech. Voor de volgende debatten zullen de wethouders een essay schrijven: Leonard Geluk over `waarden en normen', Marianne van den Anker (Leefbaar Rotterdam, Veiligheid) over `de positie van de vrouwgelijkheid', Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam, Ruimtelijke Ordening) over `de islam als nieuwe religie / scheiding van kerk en staat'.