Hoe nee-stemmers het alsnog wonnen van ja-stemmers... ...het Europese geld weer flink rolde... ...en het CDA op fusiejacht was

Toestanden in Straatsburg. Gewoon stemmen is er tegenwoordig niet meer bij in het Europees Parlement. Het wordt direct een manifestatie. Vorige maand haalden de europarlementariërs talloze voorpagina's toen ze demonstratief bordjes met het Turkse woord `evet' (ja) ophielden, bij de stemming over het openen van de onderhandelingen met Turkije over het lidmaatschap van de Europese Unie.

Afgelopen week, bij de stemming over de Europese grondwet, was het weer raak. Alleen waren het geen bescheiden bordjes meer, maar plakkaten en spandoeken die vlak voor de stemming in de grote vergaderzaal de lucht in werden gestoken: een actie van de tegenstanders van de grondwet. Onder luid gejoel zwaaiden zij met teksten als `Not in my name' en `This constitution is Europe's death'.

Dergelijke blijken van afkeuring mogen zelfs in het Europees Parlement niet, dat bij tijd en wijle toch aanzienlijk temperamentvoller is dan de Nederlandse Tweede Kamer. Voorzitter Joseph Borrell moest zelfs de hulp van bodes inschakelen om de door fractiemedewerkers binnengedragen borden weg te halen. Wat weer tot een officieel protest leidde van de Britse afgevaardigde Gerard Batten, lid van de in zijn land bij de jongste Europese verkiezingen zeer succesvolle Onafhankelijkheidspartij. Zijn medewerkers zouden bij de actie van de bodes ,,fysiek zijn aangerand''. Ze waren ,,geschopt en gestompt'', aldus Batten, die een onmiddellijk onderzoek van de voorzitter eiste.

Maar die voorzitter had inmiddels de zaal al verlaten. Samen met voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie was hij namelijk naar buiten gegaan om de grote steun van het parlement voor de grondwet nog eens speciaal luister bij te zetten. Onder hoorngeschal werden in de hal van het gebouw van het Europees Parlement in Straatsburg lange banieren naar beneden gelaten, met daarop in alle talen van de Unie steunbetuigingen aan de grondwet. Een mooi mediamoment, had Borrell van tevoren met behulp van zijn communicatiedeskundigen bedacht.

Op datzelfde idee waren ook de tegenstanders van de grondwet gekomen. En dus lieten zij op het moment dat de doeken van Borrell vanaf de derde etage naar beneden rolden vanaf de vierde etage hun spandoeken met in diverse talen `nee' naar beneden zakken.

Hetzelfde gebeurde enkele minuten later buiten, waar grote kleurige ballonnen met de tekst `ja' aan het zicht werden onttrokken door nog net iets grotere witte ballonnen van de tegenstanders waarop in grote letters `nee' stond geschreven.

Met als voorspelbaar gevolg dat de nee-actie alle aandacht van de visuele pers naar zich toe wist te trekken.

Toch was de actie van de tegenstanders meer dan alleen maar tegen de grondwet gericht. Het was ook een actie tegen het besluit van een meerderheid van het parlement van enige tijd geleden om bijna 350.000 euro te reserveren voor de verkoop van de Europese Grondwet aan de burgers. De banieren van Borrell waren uit die pot betaald. Zoals brochures en voorlichtingsbijeenkomsten over de grondwet straks ook uit het door het parlement gereserveerde bedrag gefinancierd kunnen worden. Maar is dat wel een taak van het parlement, dat immers voor- én tegenstanders kent? ,,Geld van de belastingbetalers is gestolen voor het uitdragen van een eenzijdig standpunt'', aldus de Deen Jens-Peter Bonde, die in het parlement bekendstaat als een van de eurocritici van het eerste uur. Geld dat dus bij de eerste de beste gelegenheid als gevolg van de actie van de tegenstanders zijn doel voorbij schoot. Commentaar van de Nederlandse SP'er Kartika Liotard vorige week in het parlement: ,,Hiermee blijkt maar weer eens dat twee vooroordelen over Europa – namelijk dat het ondemocratisch en geldverspillend zou zijn – geheel terecht zijn.''

Door alle commotie over de grondwet zou haast worden vergeten dat het Europees Parlement zich vorige week in overgrote meerderheid heeft uitgesproken voor het continueren van het zogenoemde PEACE II-programma voor Noord-Ierland, een subsidieproject dat vooral ten goede komt aan de bevolking in Noord-Ierland. Het gaat om kleinschalige activiteiten, die vaak bestaan uit concrete samenwerking tussen protestanten en katholieken.

De enkele tegenstanders behoorden allen tot de fractie van Onafhankelijkheid en Democratie, de fractie die voor een belangrijk deel bestaat uit de leden van de Britse Onafhankelijkheidspartij, maar die ook de twee Nederlandse leden van de combinatie SGP/ChristenUnie in de gelederen heeft. Die twee, Bas Belder en Hans Blokland, stemden eveneens tegen de Europese opbouwgelden voor Noord-Ierland.

Dat werd de Nederlandse CDA-europarlementariër Albert Jan Maat te gortig. Onder de kop `Maat verbijsterd over stemgedrag CU/SGP' stuurde hij een persbericht de wereld in. ,,Ik ben zeer teleurgesteld dat mijn collega's uit de reformatorische hoek niet de moed hebben gehad in ieder geval ook de protestantse geloofsgenoten die zich inzetten voor vrede een steuntje in de rug te geven'', zo stelt Maat in zijn persbericht.

Over dit persbericht is de geadresseerde, Hans Blokland van de ChristenUnie, op zijn beurt weer ,,verbijsterd'', zo laat hij weten. ,,Wij zijn ook wel eens verbijsterd over de standpunten die CDA'ers in het Europees Parlement innemen, maar dat zetten we dan niet in een persbericht.''

Waarom hij heeft tegengestemd? Omdat hij niet overtuigd was dat het geld op een nuttige manier zou worden besteed. ,,De IRA is nog niet opgehouden met zijn activiteiten. En bovendien is de Europese dimensie in het geheel te beperkt'', aldus Blokland. Hij voelt zich als gevolg van de actie van Albert Jan Maat nu in de hoek van dominee Paisley gezet. ,,Daar voel ik me absoluut niet bij thuis.''

Dus nog maar even terug naar Albert Jan Maat. Waarom toch dat persbericht? Omdat hij, zo zegt hij, ,,perplex'' was over het stemgedrag van zijn beide medechristenen.

Maar er blijkt hem ook nog wat anders dwars te zitten. Maat vindt dat Belder en Blokland eigenlijk helemaal niet thuishoren in de door fanatieke anti-Europeanen gedomineerde fractie van Onafhankelijkheid en Democratie.

Maat: ,,Zoals leden van die groep zich vorige week tijdens de stemming over de grondwet misdroegen... Die club mensen is de ChristenUnie en de SGP onwaardig.''

Volgens hem doen Blokland en Belder er goed aan zich aan te sluiten bij de Europese Volkspartij, waarvan ook het CDA deel uitmaakt. Het eurokritische geluid waarmee zij zich onderscheiden van het CDA zouden zij dan kunnen vertolken via de aan de EVP gelieerde Europese Democraten, waarin vooral Britse Conservatieven zitting hebben. Maat: ,,Ik hoop echt dat ze tot inkeer komen.'' Met andere woorden: de aanval van Maat moet dus eigenlijk worden beschouwd als een aanzoek.

De Eerste Kamer bespreekt morgen het referendum over de Europese Grondwet.

De Tweede Kamer vergadert deze week over de Nota Ruimte, de financiering in het primair onderwijs, de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en ontwikkelingen in het betaald voetbal.

    • Mark Kranenburg