Schuldig zijn we immers allemaal

Het publiek zit om een ronde bar van kale ijzeren roosters en een rode streep neonlicht, met daarop glaasjes jenever en bergen ijsblokjes die langzaam vergaan. Een halfnaakte, lange man met een jonge baard, in een bruin jasje en een blauwe onderbroek hangt door zijn knieën gezakt aan de bar.

Regisseur Marcus Azzini en vormgever Dries Verhoeven van toneelgroep Teatro zorgen dat iedere voorstelling van hen een ijzersterk, even opzienbarend als smaakvol decor heeft. In de monoloog De val, naar de roman van Albert Camus uit 1956, vervult het publiek de rol van caféklant, die ongevraagd het levensverhaal van een dronken man moet aanhoren.

De man was ooit een Franse advocaat die zich had gespecialiseerd in goede daden. Nadat hij echter niet ingreep toen een vrouw verdronk in de Seine, raakte hij op drift, verteerd door schuldgevoel. Hij besefte dat hij een schijnleven leidde, oppervlakkig, zelfingenomen, vrijblijvend. Nu is hij in de Amsterdamse hoerenbuurt aangespoeld. Hij biecht en doet boete. Hij moet schuld belijden om over anderen te mogen oordelen. Want, laten we wel wezen, schuldig zijn we allemaal.

Acteur Stefan Rokebrand speelt de aan lager wal geraakte advocaat buitengewoon expressief. Doordat hij lange tijd met gebogen knieën staat, begint hij allengs hevig te trillen. Hij huilt met lange uithalen, hij valt. Hij kwijlt zelfs. Zijn betoog blijft echter helder en overtuigend. In de roman is de advocaat een man die met cynisme en afstand terugblikt, en een vernietigend oordeel heeft over zichzelf en zijn medemens. Rokebrands advocaat heeft niets cynisch en niets afstandelijks. Hij is oprecht, hij zit er middenin, en hij heeft zijn geloof in het goede niet verloren.

Azzini (Sao Paulo, 1971), die in zijn begintijd veel met regisseur Ola Mafaalani werkte, houdt van extreem en aantrekkelijk theater, dat er alles aan doet om door de natuurlijke afstandelijkheid van de toeschouwers heen te breken, desnoods door over de grenzen van de goede smaak te gaan. Met Mafaalani heeft hij ook gemeen dat hij scherpe maatschappijkritiek paart aan een zacht betoog voor liefde en menselijkheid. Een pleidooi voor betrokkenheid; net als bij Camus dus.

Door Rokenbrands halfnaakte verschijning en zijn baardje doet hij sterk aan Jezus Christus denken. Daarmee geeft Azzini zijn versie een sterke roomse lading: de advocaat als schuldbelijdende afspiegeling van het Lam Gods dat voor ons boete doet.

De barvrouw (Kirsten Mulder) neemt als Troosteres der Bedroefden het grote lichaam van haar klant op schoot. Een aangrijpende piëta.

Voorstelling: De val, door Teatro. Regie: Marcus Azzini. Gezien 12/1 Frascati, Amsterdam. Aldaar t/m 15/1. Inl. 020-6266866. www.indenes.nl.

    • Wilfred Takken