Een paar apart

Oscar en Felix wonen niet meer in New York. In de nieuwe Nederlandse versie van The Odd Couple, die deze week in première ging, is hun vrijgezellenappartement verplaatst naar het Java-eiland in Amsterdam. Peter Lusse, die ook een van de twee hoofdrollen speelt, heeft de oorspronkelijke tekst van Neil Simon geheel vernederlandst. Zoiets is ondenkbaar als het om Hamlet, De kersentuin of Hedda Gabler zou gaan, maar een komedie leent zich daar vaak heel goed voor. De schrijver heeft meestal immers op herkenbaarheid gemikt – en die herkenbaarheid raakt ietwat zoek als de Nederlandse vertaler in de tekst allerlei buitenlandse namen en verwijzingen laat staan. Geef mij dus maar zo'n vernederlandsing – het gaat om het effect, niet om wat er ooit letterlijk is geschreven.

Des te merkwaardiger, zodoende, dat het stuk ook in deze Nederlandse versie nog steeds The Odd Couple heet. Dat slaat nergens meer op. Of zou het brede publiek waarop producent Joop van den Ende mikt, bij het zien van die titel onmiddellijk aan de fameuze verfilming met Jack Lemmon en Walter Matthau (anno 1968) denken? En zou het behoud van de originele titel daarom een commerciële achtergrond hebben? Dat kan ik me niet voorstellen. De namen van de acteurs Cees Geel en Peter Lusse klinken, denk ik, de gemiddelde Nederlandse abonnementhouder bekender in de oren dan die van Lemmon en Matthau. Maar wat dan wel de reden kan zijn, is een raadsel. Hooguit valt te vermoeden dat een Engelstalige titel tegenwoordig extra aantrekkingskracht heeft.

Dat valt ook af te leiden uit het feit dat John Kraaijkamp senior dezer dagen op tournee is met The Prize van Arthur Miller. Hoewel het stuk zich ook in de Nederlandse vertaling nog steeds in New York afspeelt, zou het hier normaal gesproken toch een titel als De prijs hebben gekregen. Ook stukken als Tramlijn begeerte of De dood van een handelsreiziger worden in Nederland niet onder de Amerikaanse titel uitgebracht. Maar toch speelt Kraaijkamp nu in The Prize.

Het heeft iets aanstellerigs, zo'n Engelse titel voor een Nederlandstalige voorstelling. Alsof de producenten te weinig vertrouwen hebben in de wervende kracht van een Nederlandse titel. Lafhartig vermeldt de voorkant van het programmaboekje van The Odd Couple in kleine lettertjes nog wel de tekst ,,een apart koppel'', maar de status van dat regeltje is onduidelijk. Overal elders ontbreekt het.

En het is niet alleen het theaterbedrijf van Joop van den Ende, waar de vertaalde stukken opeens geen vertaalde titel meer krijgen. Ook anderen beginnen het voorbeeld te volgen. Het kan zelfs nog gekker. Later deze maand gaat bijvoorbeeld een Nederlandse versie van de Engelse komedie One for the road van Willy Russell in première. Maar blijkbaar besloot de producent dat die titel voor het Nederlandse publiek toch iets te lastig is. In elk geval is er een nieuwe Nederlandse titel bedacht. De voorstelling heet nu Happy hour.