Draskovics houdt de wind er onder

Net als zijn Oost-Europese collega's strijdt de Hongaarse minister van Financiën Tibor Draskovics aan twee fronten: in eigen land verwacht men wonderen, en de Europese Unie eist terugdringen van het begrotingstekort. ,,Aan populaire ministers heb je niks.''

Een klein jaar als minister van Financiën in Hongarije heeft van ex-bankier Tibor Draskovics een gewiekste politicus gemaakt. Na iedere vraag, tijdens een ontmoeting donderdag met de internationale pers in Boedapest, wijdt hij ellenlang uit, over fiscale instrumenten, aanpassingen op de belastingwetgeving en maniertjes om buitenlandse bedrijven te wijzen op hun BTW-verplichtingen. Al snel duizelt het de meeste journalisten. Maar aan soepele citaten, hapklaar voor de pers, heeft Draskovics geen boodschap. En dat hij zich in eigen land niet populair maakt met zijn strakke belastingregime – met 25 procent heeft Hongarije één van Europa's hoogste BTW-tarieven – interesseert hem net zo weinig. ,,Aan populaire ministers heb je niks'', zegt Draskovics, die januari vorig jaar werd aangesteld als opvolger van de toenmalige minister die ten val kwam vanwege een aanhoudende valutacrisis in Hongarije.

Het eerste wat Draskovics deed, was het uitbesteden van de verantwoordelijkheid voor de begroting per ministerie aan de ministers zelf. ,,Je kunt als minister gemakkelijk gul strooien met geld, waarmee je je geliefd maakt. Maar ik vind het onacceptabel om dan vervolgens bij mij aan te kloppen met lege handen.'' Hij haalde zich de woede op de hals van de banken in Hongarije die hij confronteerde met een verhoging van de belasting over de winst naar 24 procent. En deze week nam de stafchef van het Hongaarse leger ontslag, mede als gevolg van ,,Draskovics' exorbitante snijden in het defensiebudget''.

Zoals de meesten van zijn collega's in Oost-Europa voert Draskovics strijd aan twee fronten: in eigen land verwacht men sinds de toetreding tot de Europese Unie in mei 2004 wonderen, en tegelijk eist de EU terugdringen van het begrotingstekort. In Hongarije bedraagt het begrotingstekort nu 4,6 procent van het bruto binnenlands product, nog steeds te hoog volgens de Europese Commissie die onlangs kritisch rapporteerde over de Hongaarse overheidsfinanciën. De nieuwe lidstaat voldoet volgens de Commissie niet aan de belangrijkste criteria - prijsstabiliteit, inperken van inflatie en begrotingstekort – om toe te kunnen treden tot de eurozone. Streefdatum voor introductie van de euro in Hongarije was lange tijd aanvang 2008, maar Draskovics heeft dat inmiddels bijgesteld naar 2010.

Toch noemt hij de kritiek vanuit Brussel ,,oppervlakkig''. Draskovics: ,,Men heeft wat documenten, balansen en grafieken naast elkaar gelegd, vergelijkingen met andere landen gemaakt en een oordeel geveld, zónder het totale economische plaatje te schetsen''. En dat ziet er volgens Draskovics veel rooskleuriger uit. Ondanks de economische teruggang wereldwijd is Hongarije er volgens de minister in geslaagd een economische groei van 4 procent te realiseren. Daarnaast zit de beurs in opgaande lijn en stijgen de directe buitenlandse investeringen.

,,Ik geef toe, met het begrotingstekort zijn we nog niet klaar'', zegt Draskovics. ,,Maar vergeet niet dat het tekort in 2002 nog 8,5 procent was. Dat hebben we in twee jaar tijd verlaagd met bijna vier procent. Noem mij de naam van één land dat daarin is geslaagd. Toen de West-Europese landen in de zestiger en zeventiger jaren flink investeerden in hun economieën bestonden er nog geen strenge Maastricht-criteria. Men gaf onbeperkt uit. Wij staan nu voor een zelfde opgave, maar we worden binnen de EU wél aan banden gelegd.''

In de door de socialisten geleide regering is Draskovics een buitenbeentje. Zowel premier Ferenc Gyurcsány als de amper 32-jarige minister van Economische Zaken János Kóka verwierf nog voor zijn entree in de politiek in het bedrijfsleven de status van miljardair. Samen met de als zuinig bekend staande Draskovics voert het drietal nu de regie in Hongarije waar de economische ontwikkelingen razend snel gaan. Nog maar vijf jaar geleden was het Hongarije aantrekkelijk als lagelonenland, maar veel internationale bedrijven zoeken het al verder, oostwaarts, in Roemenië en Oekraïne waar de lonen lager zijn. Tegelijk vestigen zich in Hongarije nu in toenemende mate Chinese en Indiase ICT-bedrijven: de opleiding van de Hongaren is gemiddeld hoog en daarbij is Boedapest voor Aziatische ondernemingen aantrekkelijk als springplank naar West-Europa.

,,Die ondernemers moeten wij dienen, we hebben geen keuze'', zegt Draskovics. Maar daartoe moet er in Hongarije naar zijn mening eerst een flinke mentaliteitsverandering plaatsvinden. Om je als ondernemer met je bedrijf in Hongarije te registreren duurt dertig dagen. ,,Dat is veel te lang'', zegt Draskovics. ,,De bureaucratie is nog altijd stroperig. De ambtenaren aan de knoppen hebben geen enkele belangstelling in verandering. Dat is het grootste probleem in Hongarije: er bestaat geen cultuur waarin je wordt afgerekend op het resultaat.''

Voegt de minister zelf wel de daad bij het woord als hij zijn beloftes, zoals verlagen van het begrotingstekort, niet nakomt? Draskovics: ,,Onze premier is een ondernemer. Die treedt keihard op als ik teleurstel, maak je geen zorgen.''

    • Tijn Sadée