De Camorra is de kanker van Napels

Een vete binnen de maffia van Napels heeft de wijken Scampia en Secondigliano in zijn greep. Afgelopen jaar Vorig jaar vielen er veertig doden. De Camorra is het zwarte spiegelbeeld van la dolce vita.

,,Dat onze Antonio in het mysterie van de dood mag vinden wat hij hier niet mocht beleven.'' Pastoor Don Fabrizio geeft de zegen en sluit de mis af. Opnieuw heeft hij een jong slachtoffer van de Camorra, de Napolitaanse maffia, moeten herdenken in de onder een bloedige bendeoorlog zuchtende wijk Scampia.

Na afloop van de mis zegt de geestelijke dat de ellende in zijn wijk het zwarte spiegelbeeld is van een systeem dat markt, spektakel en uiterlijk vertoon als de belangrijkste waarden beschouwt. ,,De slecht opgeleide jeugd heeft geen verweer tegen de televisieboodschap dat rijkdom, mooie kleren en uiterlijke schijn het ultieme doel zijn. Hier biedt alleen de Camorra perspectief op die als heilig gepresenteerde nepdoelen. Er is geen normaal werk. De drugshandel beheerst de lokale economie totaal.''

Terwijl Don Fabrizio zijn weinig opbeurende conclusies trekt, klimmen de vrienden en familieleden van de vermoorde Antonio de half onder de grond begraven betonnen kerk uit. Ze gaan op weg naar hun veelal vervallen flats in Scampia en Secondigliano, de Napolitaanse buitenwijken die sinds november het epicentrum zijn van een gewelddadige stammenstrijd binnen de Camorra. Een vete die hier vorig jaar meer dan veertig mensen het leven kostte, terwijl er in heel Napels naar schatting 140 personen zijn vermoord.

Aanleiding voor het geweld in Scampia is een afsplitsing in de Di Lauro-clan. De opstandige Camorristen eisen een deel van de harddrugsmarkt voor zichzelf op, iets dat boss Paolo di Lauro, bijgenaamd `Ciruzzo de miljonair' en ongrijpbaar voor de politie, niet ziet zitten. Hij, zijn elf kinderen en zijn aanhang verdienen volgens een spijtoptant dagelijks 500.000 euro aan de internationale drugshandel en zij willen dat graag zo houden. Daarom heeft Di Lauro besloten de dissidenten te elimineren. Zijn tactiek is simpel: die van de verschroeide aarde.

Winkels, huizen en pizzatenten van de rivalen zijn platgebrand. Verwonding, moord en zelfs marteling zijn beproefde methodes. En niet alleen de dissidenten zelf zijn doelwit. Ook hun vrienden, zoals het meisje Gelsomina Verde dat, na eerst te zijn gemarteld, werd vermoord en vervolgens verbrand.

Al maanden houdt de pers de statistieken van de dood bij. Aanvankelijk lieten politie en justitie de elkaar uitmoordende Camorra-clans hun gang gaan. Maar toen ook onschuldige burgers werden getroffen en de afrekeningen steeds vaker in bars en andere publieke lokalen plaatsvonden, greep minister van Binnenlandse Zaken Pisanu in. In december stuurde hij duizend man politie naar de wijk, maar het moorden hield niet op.

Vorige week bezocht de Italiaanse president Ciampi de wijk Scampia om de bewoners een hart onder de riem te steken. ,,Napels is de mooiste stad van de wereld'', zei hij. ,,Als iedereen samenwerkt met de politie kan de kanker van de stad, de Camorra worden verslagen.'' Maar op de dag dat hij dit zei, werd op enkele honderden meters van hem vandaan iemand vermoord. En eergisteren raakten twee broers levensgevaarlijk gewond, na een mislukte afrekening.

,,De mensen zijn bang'', vertelt Don Fabrizio. ,,Ze houden hun kinderen weg van school, gaan niet meer naar buiten en winkeliers sluiten hun zaken.'' Op de vraag of er nog hoop is, zegt hij dat het veel tijd zal kosten om de situatie te verbeteren. ,,Eerst zal de politiek de keuze moeten maken dat ze echt iets wil doen. Ze moet werk creëren en de bevolking, waarvan nog een groot deel analfabeet is, opleiden. Die beslissing wordt maar niet genomen.''

De lokale wethouder Antonio Musella zegt hetzelfde. ,,Er moet heel veel geld deze kant op komen om Napels, dat zijn industrie in de jaren tachtig heeft verloren en geen grondstoffen heeft, weer op gang te krijgen. Want van alleen toerisme kunnen de vier miljoen mensen in deze stad niet leven.''

De grootste vijand bij de wederopbouw is traagheid, meent Musella. ,,Zelfs als er iets wordt ondernomen dan duurt dat jaren, waardoor mensen het vertrouwen in de toekomst verliezen.'' Illustratief is het Telematicaplein dat vijf jaar geleden werd gepland om de bevolking via internet in contact te brengen met het centrum van de stad en de rest van de wereld. Het gebouw staat al drie jaar, maar pas onlangs werden de computers geplaatst. De scholen hebben die apparaten inmiddels zelf aangeschaft. Resultaat: vijf consulenten die vol aandacht naar hun monitoren turen, zonder dat iemand een beroep op hen doet.

Het Telematicacentrum van 3 miljoen euro slaagt er niet in om contact te leggen met de wijk en heeft nu de ex-gedetineerde Gaetano di Vaio gevraagd om projecten op te zetten in het gebouw. Di Vaio heeft zich na een lange geschiedenis van jeugdinrichtingen, ontsnappingen, diefstal en drugsverslaving, opgewerkt tot acteur en beschouwt zijn `ervaring aan de zelfkant' als een schat. Hij brengt verschoppelingen in contact met ontwikkelde personen, vertoont in jeugdgevangenissen films uit het alternatieve circuit en probeert via de kunst zijn levensverhaal te vertellen. Maar hij twijfelt of hij met het Telematicacentrum in zee moet gaan. ,,Ik wil niet worden gebruikt, door bureaucraten.''

Di Vaio heeft meer vertouwen in mensen als Maurizio en Giulia, twee muziektherapeuten die kinderen via de muziek alternatieven willen aanbieden. Hun huiskamer met vleugel en schilderijen aan de muur is een oase in deze troosteloze wijk. Giulia leert de 15-jarige Milo Cava, die zanger wil worden, dat er ook nog andere liederen zijn dan de Napolitaanse Neo-melodica waarin het altijd over vrouwen, verraad en dood gaat. Milo zingt nu liederen als We hebben elkaar nodig. Maar of dat genoeg zal zijn? Milo is bang. Niet voor de Camorra, maar dat hij niks leert op school. ,,Ik voel me verloren op mijn school. Mijn leraren doen bijna niks met ons.''

Muziektherapeut Maurizio beklemtoont dat angst geen nut heeft. ,,Hoop is fundamenteel.'' Hij koos ervoor in de wijk te blijven wonen en een goed voorbeeld te zijn voor zijn omgeving en voor zijn eigen neefjes. Want ook zijn familie is verdeeld tussen degenen die voor de Camorra kozen en zij die eerlijk willen leven. ,,Ik blijf hopen dat mijn neefjes voor mijn model kiezen. En al is het soms om moedeloos van te worden. Ik ben een Napolitaan. En als een Napolitaan zijn hoofd opricht, is hij moeilijk te verslaan.''

    • Bas Mesters