Het beeld

In details en in hoofdlijnen is het programma De nieuwe Moszkowicz (AVRO) een officieuze kopie van The apprentice, hier uitgezonden onder de titel Trumps troonopvolger (RTL4).

Er zijn ook verschillen: Donald Trump is een vastgoedmagnaat en Abraham Moszkowicz een strafpleiter. Amsterdam is geen New York, dus wonen de kandidaat-opvolgers in een grachtenpand in plaats van een penthouse, en bewegen ze zich door de stad op knalrode scootertjes. En als de meester aan het eind van de uitzending een kandidaat naar huis moet sturen, zegt Moszkowicz niet ,,you're fired!'', maar verscheurt hij een visitekaartje met de woorden: ,,U bent niet de nieuwe Moszkowicz!''

Dat consequente vousvoyeren is een aardig trekje van de Nederlandse versie. Moszkowicz respecteert de jonge juristen, tien overwegend sympathieke kakkers, terwijl hij ze beleefd fileert. De hoofdprijs van het spelletje is echt en aanzienlijk: 25.000 euro, een Jaguar, een scooter, een maatpak en een betrekking als een van de acht advocaten van het beroemdste kantoor van Nederland. In ruil daarvoor moeten ze zich wel voor de camera aan allerlei psychologische en juridische tests onderwerpen en sarcastisch commentaar laten welgevallen. Gisteren viel de vierde kandidaat van de tien af, omdat ze ,,te veel praatte en te weinig zei''. De jongens en meisjes worden beoordeeld op persoonlijkheid, teamgeest, dossierkennis, spraakvaardigheid, gevoel voor public relations, scherpzinnigheid enzovoorts. Volgende week moeten ze hun vermogen tot crisisbeheersing tonen, wanneer in een rollenspel een handvol bekende Nederlanders die de wet hebben overtreden, een beroep op hen doen.

Het succes van het buitengewoon onderhoudende programma is niet eenvoudigweg te verklaren als Idols voor intellectuelen. De formule slaat in Nederland bijzonder aan, omdat het boterzachte onderwijs- en opvoedingssysteem jongeren doet verlangen naar een harde aanpak, naar uitgedaagd worden door felle kritiek van mensen die het weten kunnen.

Er moet wel echt wat op het spel staan. Ook in het reality format van BBC2 Dragons' den hoef je het binnengehaalde geld niet na afloop aan een productieassistent terug te geven. Jonge uitvinders en ondernemers gaan op bezoek bij een panel van vijf `draken', succesvolle multimiljonairs. Met een pitch mogen ze proberen een tevoren aangegeven bedrag aan investeringen los te praten bij een of meer van de draken. Gisteren lukte dat alleen een jonge moeder, die een kledinglijn wilde opzetten voor vrouwelijke managers, met bijvoorbeeld binnenzakken in de colbertjes. Tracy praatte 120.000 pond los in ruil voor een aandeel van veertig procent in haar bedrijf, maar dat lukte eigenlijk alleen omdat de enige vrouwelijke draak zich gestoord had aan de hete adem van een van haar collega's. Zo'n vraag hoe je het uitbouwen van een onderneming kunt combineren met de zorg voor een kind, daar ontketen je snel feministische solidariteit mee.

Dragons' den is fascinerende laat-kapitalistische televisie.

    • Hans Beerekamp