Geloven in een stad met hoofddoeken en minaretten

In Rotterdam worden binnenkort moslimdebatten gehouden: georganiseerde confrontaties tussen moslims en niet-moslims. ,,Wij zijn allemaal Rotterdammers.''

Door het Centraal Station van Rotterdam lopen behalve de vertrouwde politiemannen van het zero tolerance-beleid sinds kort ook de leden van het informatieteam voor de islamdebatten. Toegang gratis. Kom ook! staat in de flyers die ze uitdelen. Wij Rotterdammers durven met elkaar in gesprek te gaan. Bijvoorbeeld over het contact tussen moslims en niet-moslims. Hoe zorgen we ervoor dat we als moslims en niet-moslims prettig samenleven in onze stad? De debatten zijn openbaar en beginnen met informatieve bijeenkomsten. Zodat alle Rotterdammers straks goed geïnformeerd met elkaar in gesprek kunnen gaan.

Vooruitlopend op de eerste bijeenkomst van vanavond waren de islamdebatten de afgelopen anderhalve week alvast onderwerp van menig nieuwjaarstoespraak. Burgemeester Ivo Opstelten bijvoorbeeld zei: ,,Ik roep alle Rotterdammers op om in de debatten hun stem te laten horen. Ongeacht herkomst en ongeacht religie. Want wat je gelooft is een zaak voor ieder persoonlijk. Maar wat we met elkaar delen is het geloof in onze stad. Wij zijn allemaal Rotterdammers.''

VVD-leider George van Gent vond: ,,In 2004 hebben we het gehad over hoofddoeken. Wij juichen bij elke moslima die in volle vrijheid besluit om niet een verplichte hoofddoek te dragen. Wij hebben in 2004 gesproken over de minaretten. We willen ook in 2005 kunnen praten over de vorm van een nieuwe moskee.''

Fractieleider Ronald Sørensen van Leefbaar Rotterdam verzuchtte: ,,Het islamdebat hoe je er ook over denkt – is begonnen. Eindelijk mogen we onze bedenkingen en bezwaren ter bestemder plaatse brengen.''

De islamdebatten zijn uniek. Ze zijn een initiatief van het college en begonnen vorig jaar februari met besloten expertmeetings, bedoeld om de politiek kennis over de islam te verschaffen. Daarna volgden in het najaar interne, in eigen taal gehouden debatten om moslims zonder terughoudendheid te laten praten over hun problemen met integratie. Nu beginnen de openbare bijeenkomsten.

Die debatten worden gehouden in een stad die de afgelopen jaren geregeld in het nieuws kwam met harde uitspraken over zichtbare gevolgen van de nieuwe minderheidsreligie: hoofddoeken, minaretten. Toch wordt het project geleid door een ambtenaar die zelf moslima is: Rabiaa Bouhalhoul, Marokkaans-Nederlandse.

Waarom doet u dit?

,,Er zijn mensen die het raar vinden dat ik dit doe, ja. Die denken dat de debatten de moslims in de stad in een kwaad daglicht stellen. Dat werd bijvoorbeeld gezegd tijdens de interne debatten: dit is een aanval op ons.

,,Ik begrijp dat wel: er is de afgelopen jaren veel over moslims gepraat maar weinig naar ze geluisterd. Aan de andere kant: moslims moeten ook inzien dat er angst is voor de islam. Mensen kennen die religie niet. Die is nieuw hier.''

Is Rotterdam de geschikte stad voor openbare debatten over islam en integratie?

,,Ja. Als er één stad geschikt is voor islamdebatten is het deze. Dit is de eerste stad waar taboes werden doorbroken. Hier ligt een voorgeschiedenis.''

Maar dat is misschien juist wat de mensen bedoelen die zich aangevallen voelen.

,,Misschien. Maar zelf denk ik niet dat de debatten te open of te eerlijk kunnen zijn. Eerder het omgekeerde: dat mensen niet meer durven zeggen wat ze denken, omdat ze bang zijn geworden. Je moet de zaken niet toedekken. Er zijn problemen met de integratie van moslims in deze stad.

,,Mijn uitgangspunt is: óók Leefbaar Rotterdam wil het beste voor de stad. Dat willen we allemaal. Maar het is eigen aan deze tijd dat de toon is verhard. Politici zeggen tegenwoordig dingen die ze vroeger niet zeiden.

,,Misschien moet dat niet zo, dat weet ik niet. Maar ikzelf ben blij dat het op deze manier gebeurt. Het fatsoen moet er in blijven, maar je moet mensen ook wakker schudden. Veranderingen gaan altijd gepaard met pijn.''

Wat voor veranderingen zijn nodig?

,,Vanuit mijn religieuze beleving als moslima zeg ik: het is mijn plicht te praten over dingen die niet goed zijn voor mensen. Bijvoorbeeld dat mensen zichzelf als vreemden in deze maatschappij zien. Dat ze zeggen: deze samenleving is de onze niet. Ik vind: dat kan niet. Ook al heb je dat gevoel misschien voor jezelf, bedenk dan dat je kinderen het recht hebben op te groeien met het idee dat dit hun samenleving is.

,,Of neem de positie van de vrouw. Er is nog steeds een groep die niet meedraait in de samenleving. Die leunt op de islam en zegt: de vrouw mag dit niet en de vrouw mag dat niet. Maar dat is onzin. Dat staat nergens.

,,Of een hoofddoek dragen en naar lezingen gaan, maar het intussen prima vinden een uitkering te krijgen. Terwijl het vanuit de islam je plicht is om werk te zoeken. Dus daar wil ik niet over zwijgen. Niet zwijgen is ook een religieuze plicht.''

Leiden debatten tot veranderingen?

,,Deze debatten zijn een begin. We weten: moslims en niet-moslims zijn aan elkaar gebonden, want de islam zal niet meer verdwijnen uit de samenleving. Dus het gaat erom: hoe leven wij samen.

,,Daarom willen we de debatten uit laten monden in een samenlevingscharter voor de stad: een stuk waarin staat wat wij als bewoners van elkaar verwachten. Dat stuk moet zo basaal en praktisch worden dat mensen er echt wat aan hebben. Dus er moet bijvoorbeeld in staan hoe we omgaan met spelende kinderen op straat die overlast veroorzaken.

,,En dan begint het eigenlijke werk. Dan moeten we zorgen dat mensen naar die afspraken gaan leven.''

    • Gretha Pama