Lot van eenzame chimps

Chimpansees zijn sociale dieren. Ze hebben de structuur van de groep nodig om zich op hun gemak te voelen. Eenzaam in een hok verkommeren ze, en als dat lang duurt, draaien ze zelfs door. Hoewel dit algemene kennis is, zijn er nog steeds mensen die een chimpanseetje als huisdier willen houden, als olijk circusdier of als grappige hoofdrolspeler in een reclamespot. Met de mens als enige `soortgenoot' om mee te spelen en te ravotten is de chimp slecht af.

Als jong diertje lijkt het allemaal zo leuk: luiertje om, T-shirtje aan en de chimp is een leuke levende speelpop. Het ontbreekt er nog maar net aan dat hij niet kan praten, verder is het net een minimensje. Maar al gauw gaat het mis. Naarmate Koko ouder wordt, blijkt hij steeds minder goed hanteerbaar. Een volwassen chimp is vele malen sterker dan een volwassen mens. Een baldadig spelletje loopt dan al snel uit de hand. En dus eindigt vrijwel elke huisdierchimp in eenzame opsluiting.

Wie denkt dat dit soort praktijken in Europa nauwelijks meer voorkomt, heeft het mis. Met name Spanje blijkt een aantrekkelijke markt voor handelaren in bushbabies, jonge chimps uit het wild die van hun moeder gescheiden zijn (meestal is zij door jagers gedood). De Afrikaanse apensmokkelaars hoeven maar een kort stukje over zee om veel geld voor hun waar te vangen.

De Spaanse dierenarts Olga Feliu heeft zich het lot van de eenzame chimps aangetrokken en is nabij Girona een opvangcentrum c.q. reservaat voor chimpansees begonnen, de Mona Foundation. Vanavond zendt National Geographic Channel alle zes delen van de Chimp diaries uit, een documentaire waarin Olga Feliu en haar dieren worden gevolgd.

Langzaam leert zij de vermenselijkte apen die zij onder haar hoede heeft genomen weer chimp te zijn. Samen leren de opvangdieren weer in een groep te leven. In een groot omheind buitenterrein kunnen zij vrij rondlopen. De dieren die Olga Feliu `gered' heeft lijken gelukkig in hun nieuwe omgeving. Maar wie goed kijkt ziet dat de apen nog behoorlijke krassen op hun ziel hebben overgehouden aan hun jaren in solitaire gevangenschap. De doorleefde blik in hun ogen spreekt boekdelen. Ze zullen nooit meer de oude worden.

Chimp diaries, National Geographic, 21.00-24.00u.