Beste allrounders hebben moeite met specialiseren

De Nederlandse schaatsers waren weer dominant bij het EK allround, maar het kwaliteitsverschil met de buitenlanders op de afzonderlijke afstanden wordt steeds kleiner.

De einduitslag van het Europees kampioenschap allround gaf bij de mannen een vertekend beeld van de werkelijkheid. De vier Nederlandse schaatsers eindigden bovenaan en gaven de critici reden tot ironische opmerkingen. Het EK was weer een carnavaleske vertoning, waarbij de buitenlanders voor spek en bonen meededen, zo luidde de reactie van de buitenwacht. De ranglijst gaf hen gelijk, de realiteit leert anders.

Ruim een jaar voor de Winterspelen in Turijn zijn de Nederlandse rijders op geen enkele afstand zeker van eremetaal, zo groot is de vooruitgang in het buitenland. Topsportcoördinator Ab Krook van de schaatsbond KNSB rekent voor dat op elke olympische afstand volgend jaar minstens zeven favorieten aan de start verschijnen. Krook: ,,We hoeven geen angst voor de buitenlanders te hebben, maar we moeten wel alert blijven. Een foutje en je bent gezien.''

De wereldrecords van Shani Davis bij de Noord-Amerikaanse kampioenschappen, afgelopen weekeinde in Salt Lake City, zijn een waarschuwing. Zijn landgenoot Chad Hedrick, die werd gediskwalificeerd op de tien kilometer en niet in de einduitslag werd opgenomen, reed nog harder op de Olympic Oval. Anders dan de Noorse stayers Eskil Ervik en ›ystein Grødum, die op het EK de lange afstanden wonnen, zijn Davis en Hedrick complete schaatsers zonder zwakke afstanden. Net als de Nederlanders.

Shorttracker Davis en rolschaatser Hedrick waren vorig seizoen dé sensatie bij de WK allround in Hamar, waar ze de ervaren langebaanschaatsers uit Nederland op achterstand reden. De Amerikanen behoren volgende maand bij het WK in Moskou – als de laatste wordt geselecteerd door de keuzecommisie in de VS – opnieuw tot de favorieten.

Toch was Europees kampioen Jochem Uytdehaage gisteren niet onder de indruk van de Amerikaanse toptijden, in de wetenschap dat het ijs in Heerenveen minder snel is dan in Salt Lake City. ,,Ik lig hier niet wakker van'', reageerde de Nederlander die in 2002 op dezelfde wonderbaan twee keer olympisch goud won. Toen was Uytdehaage een stayer van formaat die ook een paar wereldrecords verbeterde. Op het EK was hij dit weekeinde op de korte afstanden de beste allrounder, maar in deze disciplines moet hij het in Turijn afleggen tegen de sprintspecialisten. Op de lange afstanden heeft Uytdehaage aan kracht en snelheid ingeboet. Alleen de allergrootsten (Ard Schenk, Eric Heiden) blonken op alle schaatsonderdelen uit.

De Nederlanders zijn bijna altijd dominant geweest bij de alroundtoernooien, maar dat was tot de Spelen van 1998 geen garantie voor olympisch succes. Zo hebben Hilbert van der Duim, Leo Visser en Rintje Ritsma bij gebrek aan specialismen nooit een gouden medaille gewonnen. Ze werden wel Europees en wereldkampioen; na een klassement over vier afstanden. In schaatskringen wordt in dit verband van een Ritsma-syndroom gesproken. Topsportcoördinator Krook: ,,Toen Rintje net kwam kijken, hadden de Spelen bij ons minder prioriteit. Toen waren de EK's en WK's minstens zo belangrijk als olympisch goud. Door de World Cups en de WK afstanden zijn wij ons ook gaan richten op specialisaties. Bij de Spelen van Nagano (1998) en Salt Lake City (2002) plukten we daar de vruchten van.''

De Friese volksheld Sven Kramer heeft zijn voorliefde voor de meerkamp niet van een vreemde. De nummer twee van het afgelopen EK ziet zichzelf net als streekgenoot Ritsma als een echte allrounder, onder het mom: er is niets mooiers dan over vier afstanden de beste zijn. De 18-jarige Kramer heeft nog een heel schaatsleven voor zich en alle tijd zich te specialiseren. Maar toch: de veelzijdigheid van de Nederlandse talenten zet hen, met het oog op de Spelen, bij voorbaat op achterstand. Krook: ,,Schaatsen is technisch zo'n complexe sport, dat allrounden en specialiseren bijna niet samengaat.''

De Nederlandse veteraan Gianni Romme heeft zijn lesje geleerd en richt zich dit specifiek op de lange afstanden. De tweevoudig olympisch kampioen van 1998 ontbrak in Heerenveen, waar hij de Noor Grødum diens olympische kandidatuur zag stellen. Deze lange slungel met de kolderieke armslag reed na een mislukte vijf kilometer een indrukwekkende tien kilometer. De Nederlanders zijn gewaarschuwd, in de woorden van Krook. ,,Voor je je eigen omdraait, heb je drie anderen voor je.''

    • Jaap Bloembergen