De VVD scout nieuw politiek talent permanent

`Scouts' van de VVD maken intensief jacht op politiek talent. En permanent, want de partijcommissie die in de liberale talentenvijver vist, rust geen moment. Bij die andere liberale partij, D66, doen ze het wat rustiger aan. Ze moeten wel, want bij de Democraten melden de talenten zich niet alleen zelf, ze kunnen zichzelf ook meteen verkiesbaar stellen.

Een aantal liberalen is al verschenen voor de permanente scoutingscommissie van de VVD, onder voorzitterschap van burgemeester Pauline Krikke van Arnhem. En dat terwijl de Tweede-Kamerverkiezingen pas in 2007 worden verwacht. Krikke en haar scouts zijn dan ook niet alleen op zoek naar potentiële Kamerleden, maar ook naar kandidaten voor het Europees Parlement en zelfs voor het kabinet. Het is een nieuwe manier van selecteren. Voorheen stelde de VVD altijd een tijdelijke commissie samen als er verkiezingen aankwamen. Het huidige permanente scouten acht de partij zinvoller en effectiever.

,,Liberalen die wij als talenten beschouwen nodigen we uit voor een gesprek met de commissie'', legt commissievoorzitter Krikke uit. ,,We praten met hen over hun politieke ambities. Ook geven we advies over hoe ze het beste hun carrière kunnen opbouwen, om die aspiraties waar te maken.'' VVD'er hoef je voor een gesprek niet te zijn. Liberaal des te meer. Randstedelingen doen het altijd goed in de VVD; daar bestaat althans de huidige Tweede-Kamerfractie vooral uit. Overigens kunnen zelfverklaarde talenten ook zichzelf proberen uit te nodigen met verzending van cv en sollicitatiebrief.

Of de scoutingscommissie van de VVD rekening houdt met de nieuwe kieswet is onduidelijk. Wie worden benaderd? ,,Dat vertel ik niet'', zegt Krikke. ,,Wij hebben een vertrouwelijk gesprek met de talenten en dat hou ik zo.'' Maar oud-voorzitter Ferdi de Lange (24) van de jongerenvereniging van de VVD (JOVD) wil wel toegeven dat hij op gesprek is geweest. De Lange kan ondanks zijn jonge leeftijd als een VVD-prominent door het leven. In zijn twee bestuurlijke jaren bij de JOVD wist hij zich regelmatig in de kijker te spelen met heldere en vooral liberale betogen. Ook mocht hij bij onder meer Barend & Van Dorp regelmatig zijn visie geven over kwesties die speelden binnen de VVD.

Het talent studeerde politicologie in Leiden en vond dat hij dan ook maar lid moest worden van een politieke partij. Het werden de VVD en de JOVD, vooral wegens de aantrekkingskracht van Frits Bolkestein.

Zijn gesprek met de commissie ervoer De Lange als prettig: ,,In het gesprek kreeg ik het advies dat ik me vooral op mijn maatschappelijke carrière moest richten en daar ben ik het ook wel mee eens. Het gevaar bestaat anders dat je een soort Ad Melkert wordt. Die heeft niets anders gedaan dan politiek waardoor hij weinig feeling had met het electoraat. Natuurlijk kan het ook zo gaan als met Hans Wiegel die jong begon maar goed presteerde. Maar `Wiegels' zijn er weinig, terwijl er een heleboel `Melkerts' zijn.''

De Lange mocht dan op bezoek zijn geweest bij de commissie van Krikke, hij beseft dat de VVD geen Kamerzetel voor hem heeft gereserveerd: 2007 lijkt hem ook een beetje vroeg. ,,Mijn komst naar de Kamer is denk ik iets voor later. Talenten hoef je niet meteen in te zetten, je moet ze ook kunnen koesteren.''

Maar waarschijnlijk komt De Lange ooit in de Kamer, denkt hij. Een politieke agenda heeft hij al. Zo wil hij het aantal provincies reduceren. ,,Nu zijn de provinciegrenzen gebaseerd op emotionele gronden. We moeten kijken hoe Nederland het beste bestuurlijk opgedeeld kan worden. Ik denk dat we dan vijf gebieden overhouden. Dit leidt zeker tot veel minder bureaucratie, dus beter voor Nederland.''

Talent gaat D66 redden

De `scoutwoede' van de VVD en de intensieve speurtochten naar nieuwe Kamerleden door andere politieke partijen, contrasteert met de wijze waarop D66 recruteert. Namelijk niet. Volgens de partijideologie kan de kieslijst maar op één manier worden samengesteld: de democratische. Elke D66'er die een half jaar of langer lid is, kan zich verkiesbaar stellen. Per regio houdt D66 dan verkiezingen voor de samenstelling van de kieslijsten. Iedereen die in die regio woont, mag meedoen. Uiteindelijk komt hier een voorstel voor de definitieve kieslijst uit, die aangenomen of gewijzigd kan worden tijdens het D66-ledencongres. Tijdens dat congres wordt dan ook de lijsttrekker gekozen. D66 gebruikte dit systeem vorig jaar voor het eerst. Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement.

Bij de VVD hebben ze zeer jonge partijcoryfeeën, maar die van D66 zijn nog jonger. Want Jasper Hörmann is 23 jaar. Het huidige Tweede-Kamerlid Boris van der Ham vroeg hem om bestuurlijk actief te worden bij de Jonge Democraten (JD). Hij werd JD-voorzitter waarna Lousewies van der Laan, toen nog Europarlementariër, hem in 2002 vroeg als haar woordvoerder. Kort geleden maakte hij zijn studie politicologie af en werkt nu voor de waterleverancier van Friesland, Drenthe en Overijssel. In 2007 moet Hörmann Tweede-Kamerlid zijn. ,,Maar dat is slechts het middel om mijn doel te bereiken.''

En dat is? ,,Het herpositioneren van D66.'' Want volgens Hörmann is D66 op dit moment niet goed bezig. ,,We zijn te opportunistisch. Het gaat niet goed met de partij.'' Hörmann wil dat D66 teruggaat naar de basisgedachte van zijn liberale partij. ,,Dat is die van de vrijzinnige samenleving. Iedereen moet zelf kunnen kiezen wat hij doet op welk gebied dan ook. De overheid moet dat niet voor hen doen. Dat standpunt maakt D66 herkenbaarder en aantrekkelijker voor kiezers.''

Hörmann wil af van de hypepolitiek. Hij wil een duidelijker bestuurlijke lijn. ,,Mensen moeten weten waar ze aan toe zijn. Dat begint al door met een vak als maatschappijleer duidelijk te maken dat Nederland een liberale samenleving is. Misschien is dat indoctrinatie maar dat moet dan maar.''

Maar ook oude rotten maken kans

De liberalen staan open voor de jonge garde die ooit de gevestigde orde moet vervangen. Toch zijn de `grote' namen die nu een functie hebben in de lokale of regionale politiek niet kansloos voor een baan in Den Haag. Verschillende namen van burgemeesters en wethouders zoemen dan ook door de wandelgangen. Een van hen is Frits Huffnagel (VVD), nu wethouder in Amsterdam. Hij volgde vorig jaar Geert Dales op die burgemeester van Leeuwarden werd.

Het publiek kan Huffnagel kennen van het televisieprogramma Lagerhuis, gepresenteerd door Paul Witteman. Tweeënhalf jaar maakte hij deel uit van het vaste discussiepanel. Sindsdien treedt hij regelmatig op in discussieprogramma's zoals B & W.

Huffnagel heeft een aantal punten waar hij zich sterk voor maakt. Zo schreef hij in diverse kranten over veiligheid en studentenhuisvesting. Hij spreekt zich met name uit tegen intolerantie ten opzichte van migranten en homoseksuelen. Tijdens een protest in 2004 tegen het boek `De weg van de moslim' dat predikte dat homoseksuelen van een hoog gebouw gegooid moeten worden, zei hij dat ,,homo's, vrouwen, mannen, moslims misschien niet gelijk maar wel gelijkwaardig zijn''. Ook deed hij een emotionele oproep om niet tegen maar met elkaar op te trekken.

Krikke wil niet zeggen of Huffnagel bij de scoutingscommissie is langs geweest. De wethouder zelf wil wel vertellen dat hij nog geen gesprek heeft gehad. ,,Maar dat komt er wel. De commissie vroeg me of ik langs wil komen. Over een maand is het zover.''

Lonkt de landelijke politiek? Huffnagel wordt per slot genoemd als een geschikte kandidaat voor een Kamerlidmaatschap, maar hij heet ook geschikt te zijn als minister of staatssecretaris. ,,Ik ben nu net een jaar bezig als wethouder in Amsterdam. In 2006 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Als de kiezer ons steunt en genoeg zetels bezorgt, dan ga ik graag voor nog een termijn als wethouder. Ik verwacht dus niet dat ik in 2007 in de Kamer zal zitten of een andere post in Den Haag heb. Maar zeg nooit `nooit'.''

Dit is het derde deel van een serie over de rekrutering van politieke talenten. Eerdere delen verschenen op 27 december 2004 en 3 januari 2005.

    • Vincent Rijpkema