Ons schoonheidsideaal wordt Aziatisch, zegt Adjiedj Bakas, trendwatcher. Want de toekomst is geel

Nederlandse kinderen leren Grieks en Latijn - dode talen. Verspilling. Ze kunnen beter Chinees leren. In dezelfde tijd dat je Grieks en Latijn leert, kun je ongeveer 3.000 karakters leren: genoeg Chinees om de krant te kunnen lezen.''

Dat zegt Adjiedj Bakas, trendwatcher, gevestigd in Amsterdam. Voor hem is het zo klaar als een klontje. Onze toekomst is geel, beter gezegd, Aziatisch. Economisch is het al zover: het ene na het andere westerse bedrijf brengt de productie over naar China: `de fabriek van de wereld'. En onlangs werd bekend dat niet langer Rotterdam, maar voortaan Shanghai de grootste haven ter wereld is.

China en India zijn aanstormende economische supermachten. Samen met Brazilië en Rusland zullen India en China (de BRIC-landen) in 2040 met de VS en Japan de economische supermachten in de wereld zijn, stelt de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs.

Volgens Bakas het is niet alleen een kwestie van economie. Ook op het gebied van onze smaak en `lifestyle' zet de Aziatische trend door, vertelt hij. In mode, kunst en interieurinrichting ziet hij groeiende Chinese en Indiase invloeden. ,,Ons schoonheidsideaal zal meer en meer Aziatisch, Chinees en Indiaas worden'', voorspelt Bakas in zijn kantoor aan de De Ruyterkade in Amsterdam, waar we hem spreken vlak voor Kerst (en dus voor de vloedgolframp in Azië). Zijn kantoor is gedecoreerd met verschillende – hoe kan het anders – Aziatische kunstwerken. ,,En Feng Shui ingericht: nooit met de rug naar het raam of de deur zitten, bijvoorbeeld'', zegt Bakas, die algemeen directeur is van Dexter bv, een bureau dat gespecialiseerd is in trends en de marketing van demografie (zie kader).

Zijn voorspellingen over de gevolgen van de Aziatisering van de economie en ook de smaak, onderbouwt hij in een boek dat begin maart verschijnt, getiteld Megatrends Nederland. Daarin schetst hij een aantal `megatrends', voor de wereld en ons land. Hij geeft verschillende scenario's en geeft ook aan welk scenario hem het meest waarschijnlijk voorkomt.

In de afgelopen eeuw is Amerika een supermacht geworden, en is ook ons schoonheidsideaal daaraan aangepast, beschrijft Bakas in zijn boek. Dit door Hollywood en de tv geëxporteerde, Amerikaanse schoonheidsideaal is blank georiënteerd: lang, lichtgekleurd, slank, maar ook ,,sportief (terwijl in veel culturen, bijvoorbeeld de Indiase, sport geen prioriteit is), Engels-sprekend, snel bewegend, -lopend en -pratend, westers gekleed (zonder etnische opsmuk), luid sprekend (als contrast met het zachtere spreken in bijvoorbeeld Noord-Europa en Zuidoost Azië), zeer aanwezig, met de bodylanguage van een wereldheerser [...] geen scheve ogen (ook dan biedt de plastische chirurg uitkomst)'', schrijft Bakas over het heden in zijn nieuwe boek.

DUBBELBLOEDJES

Maar in 2050 zal dat anders zijn: Azië zal dan echt het nieuwe machtscentrum van de wereld zijn geworden, door grote demografische en economische veranderingen. En daarmee zullen ook de Aziatische schoonheidsidealen dominant worden. ,,Een gekleurde huid staat straks in hoger aanzien dan een blanke'', schrijft hij. En: ,,Scheve ogen hebben straks meer status dan recht liggende ogen. Bruggenbouwende halfbloedjes, of liever gezegd dubbelbloedjes, zijn erg populair, ook op de arbeidsmarkt. De Chinatowns groeien en Chinezen met een tweede huis in Nederland nemen ook in aantal toe.''

Die trend is nu al zichtbaar, licht Bakas toe, die afgelopen najaar in China op bezoek was. ,,In internationale modebladen zie je een groeiende voorkeur voor het type `etnisch ambigue' modellen – dubbelbloedjes dus. Eigenlijk zijn actrice Katja Schuurman en haar zus Birgit in Nederland ook al voorbeelden van die dubbelbloedjes-populariteit: je ziet dat zij sporen van een Aziatische afkomst hebben.'' Haar `Chinese trekken' hebben Birgit Schuurman een hoofdrol in de flim Floris, nu in de bioscoop, opgeleverd, zei de actrice afgelopen maand in een tv-interview.

,,Ook in de mode zie je een grotere waardering voor kleurige stoffen met glittertjes, heel Indiaas. En in interieurs is het helemaal duidelijk. Chinees antiek combineert heel goed met strakke moderne, westerse interieurs, en je ziet dat steeds meer in huizen – niet alleen in dat van mij.''

Zoals McDonald's met de moderne hamburgerbakkerijen de wereld veroverde, zo rukken nu in de westerse wereld de moderne noodle-bars op: hip vormgegeven snelle eetzaken, waar Aziatische soep-met-sliertjes in allerlei varianten te krijgen is. De Japanse sushi-bars waren die Aziatisering van de snelle-eten-ketens in de wereld al voorgegaan. Ook supermarkten haken op de groeiende Azië-eten trend: Albert Heijn introduceerde afgelopen week nieuwe, in Azië vervaardigde, oosterse hapjes zoals Chinese `dim sum' en Thaise deeghapjes met vis, garnaal en kip.

Overigens is die Aziatisering van de westerse smaak niet iets nieuws. ,,Het is al eerder gebeurd'', zegt Bakas. Rond de eeuwwisseling in 1900 viel Azië, met name China en Japan ook erg in de smaak. ,,De Jugendstil is sterk door midden-oosterse kunst geïnspireerd geweest, en je had allerlei Chinoiseriën, toegepaste kunst die sterk op Azië was geïnspireerd. En nog eerder, in de Gouden Eeuw is Delfts Blauw ontstaan, doordat Nederlanders Chinees porselein gingen imiteren en aanpassen.''

CHINESE TOERISTEN

Die oude, westerse interesse voor Chinese en andere Aziatische kunsten, levert nu ook weer voordelen op, volgens Bakas: ,,Omdat de Chinese middenklasse steeds welvarender wordt, komen er steeds meer Chinese toeristen naar Nederland. Ons land is ideaal voor een snel, compact toeristisch bezoek, vol mooie oude steden. Aziaten vinden onze steden heel mooi, Aziatische steden zijn lelijk. En ze kopen hier heel veel oud Chinees antiek, dat in China niet meer te krijgen is.''

Het aanzwellen van China en India als economische en culturele supermachten is een van de wereldmegatrends die Bakas beschrijft.

In het Westen ziet hij daarnaast een groeiende botsing tussen het christendom en de islam. De islamisering in Nederland zal toenemen, denkt hij: de puriteinse en conservatieve islamitische opvattingen zullen een grotere invloed krijgen, aan het eind van de 21ste eeuw in ons land. ,,Dat zal te merken zijn in een teruggang in de vrouwenemancipatie, van openlijke homoseksuele leefstijlen en van de scheiding van kerk en staat'', schrijft hij. Toch is hij, als onorthodoxe en optimistische toekomstvoorspeller (,,Nee, ik ben niet de zwarte Jomanda'') absoluut niet somber over de vooruitzichten van ons land en de wereld.

Ons land wordt een `slaapland' vermoedt Bakas. Dat wil zeggen: een gemiddeld welvarend land, redelijk stabiel en sterk vergrijsd. Veel autochtone Nederlanders zullen deels buiten Nederland gaan wonen. Ouderen (Wealthy Healthy Old People, afgekort tot WHOP's) omdat het leefklimaat elders prettiger is, jonge Nederlanders om carrière te maken. In Aziatische landen bijvoorbeeld.

,,Neem China. Daar liggen veel kansen, ook voor jonge, goed opgeleide Nederlanders. Want China kampt ook met een sterke vergrijzing, als gevolg van de rigide één-kind politiek. China heeft behoefte aan jonge, internationaal georiënteerde mensen. Nederland kan die leveren. Op het gebied van de landbouwtechnologie is ons land nog altijd toonaangevend. Ze gaan nu nieuwe rijstrassen in China verbouwen die in Nederland ontwikkeld zijn. De droogte in delen van India, zoals de regio rond Delhi, betekent een markt voor Nederlandse know how inzake watermanagement. Vandaar dat ik zeg: jongeren kunnen beter Chinees en Hindi dan Grieks of Latijn leren.''

WIE IS ADJIEDJ BAKAS EN WAAROM MOETEN WIJ HEM KENNEN?

- Adjiedj Bakas is trendwatcher op het gebied van `de demografische revolutie, zoals vergrijzing, verkleuring, migratie'. Hij is in 1963 in Suriname geboren uit Indiase ouders.

- Bakas kwam op zijn 18de naar Nederland, waar hij in Utrecht communicatie- en informatiewetenschappen ging studeren.

- Hij werkte na zijn afstuderen in 1987 eerst als communicatie-adviseur bij het Nederlands Omroepproduktiebedrijf, richtte daarna met zijn toenmalige privé- en zakenpartner Sjoerd Groenewold Dost het `trendwatchingbureau' Dexter op. Na zijn partners overlijden aan kanker zette hij Dexter voort.

- Bakas adviseert onder meer bedrijven (KLM, Nuon, Ahold), ministeries, stadsbesturen en politiekorpsen.

- Bakas is co-producent van Theo van Goghs recente film `Cool', over jonge delinquenten van de Glen Mills School. Bakas bracht de school met Van Gogh in contact. Van Gogh trad vorig jaar, verkleed als imam, ook nog op bij het 15-jarig bestaan van Dexter.

- Bakas is co-auteur van het rapport `Stad in Spanning', over de toekomst van de grote steden, in opdracht van werkgeversorganisatie VNO-NCW (zie Leven &cetera van 8 maart 2003).

Het boek `Megatrends Nederland' van Adjiedj Bakas verschijnt in maart bij uitgeverij Scriptum.

Het boek wordt bewerkt voor tv, en over het boek geeft Bakas ook een workshop voor Euroforum in Okura Amsterdam op 24 maart: www.euroforum.nl/adjiedjbakas.htm