Verdreven uit subsidieparadijs

Van veel kunstinstellingen is per 1 januari de overheidssteun beëindigd. Gaan ze door, bouwen ze af, of zijn ze al gestopt?

Op de website van Truus Bronkhorst worden Adam en Eva luid wenend uit het paradijs verdreven. Boven hen zwaait de engel, die een beetje op staatssecretaris Medy van der Laan lijkt, met een groot zwart zwaard. `EXIT' staat eronder. Bronkhorst en Marien Jongewaard zijn sinds maandag afgesloten van hun overheidssteun, maar werken nog hard aan de afscheidsvoorstelling Exit, die ze van half januari tot eind april spelen. Dan dooft het licht.

Je zou het bijna over het hoofd zien, nu een flink deel van de voorgenomen bezuinigingen op kunst zijn teruggedraaid, maar deze week was een droeve week voor veel instellingen. Ze zijn uit de Cultuurnota gezet en krijgen per 1 januari geen subsidie meer. Opmerkelijk is dat het ministerie van OCW niet precies op een rijtje heeft wie er geen, of veel minder subsidie krijgen. Sinds Van der Laan in september haar Cultuurnota 2004-2005 uitbracht is er zoveel met geld geschoven, dat OCW nog geen bijgewerkte lijst kan leveren.

De grootste klappen vallen in de danswereld, waar de gezelschappen van Piet Rogie, Hans Tuerlings en Truus Bronkhorst geen geld meer krijgen. Maurice Dujardin, zakelijk leider van Rogie & Co: ,,Het wordt moeilijk, maar we proberen verder te gaan. Dit voorjaar maken we met het afvloeiingsgeld een bewerking van de dansvoorstelling Tragic Torso's. In het najaar hopen we met ad hoc subsidies een nieuwe voorstelling te maken. Als de theaters ons gewoon programmeren, steunen ze ons enorm.''

Hans Tuerlings hoopt nog, tegen beter weten in, op gemeentelijke subsidie uit Tilburg. De zuidelijke regio zoekt een nieuwe dansvoorziening, en een commissie die zich hierover buigt heeft al gezegd dat Tuerlings hiervoor niet in aanmerking komt.

In de toneelwereld is zeker dat het ITs Festival doorgaat, zonder subsidie. Het Theaterfestival heeft zichzelf inmiddels opgeheven. Verschillende instellingen werken aan een opvolger, maar deze zal waarschijnlijk pas in 2006 zijn vorm vinden. Ko van den Bosch heeft, na flink te zijn gekort, zijn ontslag ingediend bij zijn groep Alex d'Electrique, wat in feite het einde van de groep betekent. Wanneer precies is niet bekend. Kadéwé (voorheen Kas & De Wolf) heeft zichzelf opgeheven, maar niet voordat het duo zijn twee VSCD-Mimeprijzen naar de Raad voor Cultuur had gestuurd, met de boodschap dat de raad deze ,,in zijn reet konden steken'' . Mimegroep De Daders zijn bezig zichzelf op te heffen, maar speelt nog een paar voorstellingen tot maart.

Beëindiging van overheidssteun betekent niet altijd het onmiddellijke einde van groepen. Om te beginnen is er een afbouwsubsidie, het zogenaamde frictiegeld, waarmee geplande voorstellingen kunnen worden afgemaakt. Hoewel OCW had gedreigd dat instellingen voortaan hun eigen begrafenis moeten betalen, en dus zelf tijdig maatregelen tot liquidatie moesten nemen, heeft het toch weer dit soort subsidies verstrekt. Alleen is de duur van de afbouw korter: 2,5 maand in plaats van tot het eind van het seizoen.

Maar ook daarna blijven groepen soms bestaan. Ze weigeren zichzelf op te heffen, rekenen op ad hoc subsidies of laten de stichting waarin ze zijn ondergebracht gewoon sluimeren. Maatschappij Discordia bijvoorbeeld, vier jaar geleden reeds afgesloten van subsidie, verschijnt nog steeds zo nu en dan als co-producent op een affiche – zodra er één Discordia-speler meedoet.

    • Wilfred Takken