Nelson Mandela: `Mijn zoon stierf aan aids'

Voormalig president Nelson Mandela heeft gisteren een van de grootste taboes in Zuid-Afrika doorbroken met de bekendmaking dat zijn 54-jarige zoon aan de gevolgen van aids is overleden. Enkele uren nadat zijn oudste en enig overgebleven zoon Makgatho was gestorven, belegde hij in zijn huis in Johannesburg een speciale persconferentie om het nieuws bekend te maken.

,,We moeten de doodsoorzaak van onze geliefde families niet verhullen. Dat is de reden waarom ik u vandaag bijeen heb geroepen om te vertellen dat mijn zoon aan aids is overleden '', zei Mandela, zichtbaar vermoeid en aangeslagen. Hij pleitte voor meer openheid over de ziekte, die inmiddels meer dan vijf miljoen Zuid-Afrikanen heeft besmet. ,,Het is de enige manier waarop dit een gewone ziekte zal worden, net zoals tuberculose en kanker.''

Mandela's verklaring was een niet mis te verstane boodschap aan de regering van zijn opvolger Thabo Mbeki. Mbeki beweerde vorig jaar nog in een interview niemand in zijn directe omgeving te kennen die met hiv is besmet. Mandela werd gisteren uitgebreid geprezen door oppositiepartijen en anti-aids-activisten.

,,Dit is het bewijs dat hiv/aids in de beste families voorkomt'', zei de woordvoerder van de Treatment Action Campaign.

Er werd al maanden gespeculeerd over de ziekte van Makgatho Mandela, wiens vrouw vorig jaar ook overleed. ,,Dokters hebben assistenten en als die gaan fluisteren verspreidt het nieuws zich als een veenbrand'', lichtte Mandela zijn baanbrekende stap toe.

,,Het zou alle familieleden in diskrediet brengen als zou blijken dat zij niet de moed hadden om toe te geven dat een familielid aan aids is overleden.''

Slechts een handvol andere Afrikaanse leiders is tot nu toe bereid geweest toe te geven dat hiv ook hun families heeft besmet. Daarbij horen de voormalige Zambiaanse president Kenneth Kaunda en de Zuid-Afrikaanse Zululeider Mangosuthu Buthelezi. Mandela sprak tijdens zijn presidentschap (1994-1999) zelden over de ziekte. Hij verklaarde toen dat de regering met belangrijkere zaken bezig was, zoals de verzoening tussen blank en zwart.

Sinds zijn pensioen is Mandela uitgegroeid tot een van de grootste critici van het aarzelende aids-beleid van zijn partij, het ANC. Vorig jaar lanceerde hij de anti-aids-campagne 46664, genoemd naar het nummer dat hij droeg in zijn gevangenis op Robbeneiland.

Mandela verloor gisteren voor de tweede keer in zijn 86-jarige leven een zoon. In 1969 kwam Madiba Thembekile om het leven bij een auto-ongeluk. Mandela zat toen ruim vijf jaar in de gevangenis en kreeg geen toestemming van het blanke apartheidsregime om bij de begrafenis aanwezig te zijn. De gisteren overleden Makgatho leidde een bestaan op de achtergrond. Hij was jurist, net als zijn vader.