Glijmiddel moet gedeukt imago Thialf verbeteren

Veel schaatsogen zijn dit weekeinde gericht op Beert Boomsma. Zorgt de ijsmeester van Thialf voor recordtijden bij de Europese kampioenschappen allround?

Doet hij het of doet hij het niet? Beert Boomsma geeft geen commentaar op de vraag of hij vanavond het zogenaamde `goedje' aan het dweilwater toevoegt. Het licht gekleurde onthardingsmiddel, dat circa zestig euro per liter kost, moet de gedeukte reputatie van schaatsstadion Thialf helpen opkrikken. De alternatieve vorm van ijsdoping kan dit weekeinde voor toptijden zorgen bij de Europese kampioenschappen allround in Heerenveen. Boomsma, die nogal geheimzinnig doet over het chemische glijmiddel, heeft een radiostilte ingelast. De baanbereider van Thialf voelt de spanning toenemen. Hij kan de schaatsers maken en breken.

Boven Friesland hangt dit weekeinde een lage drukgebied; gunstige omstandigheden voor rijders én ijsmeester. De schaatsers hebben bij 960 millibar minder last van luchtweerstand dan bij 1018 millibar. En de baanbereider heeft beloofd dat hij het `goedje' bij een lage luchtdruk eerder in de dweilmachine zal stoppen dan bij een hoge luchtdruk. Afgelopen zomer heeft Boomsma ermee geëxperimenteerd. Hij voegde vijf millimeter van de geheimzinnige substantie aan duizend liter water toe. Het resultaat mocht er wezen: de schaatsers gingen er volgens hem vijf tot tien procent beter door glijden. De hoeveelheid luistert nauw; een lagere of hogere dosering leidt tot een averechts effect.

Vorig weekeinde had Boomsma een voorproefje bij een trainingswedstrijd in Thialf. Het glinsterende ijs gleed perfect en de rondetijden van Mark Tuitert waren supersnel. De omstandigheden waren veel beter dan bij de wereldbekerwedstrijden in november en de Nederlandse kampioenschappen allround in december, wist de regerend Europees kampioen. Toen had Boomsma het nog niet aangedurfd; hij kon bij een eventuele toevoeging van het glijmiddel geen gelijke omstandigheden voor alle deelnemers garanderen. Matige tijden waren het gevolg. Boomsma kreeg kritiek voor zijn voorzichtige beleid en werd vergeleken met zijn collega in Berlijn die eerder dit seizoen een snellere baan had geprepareerd. Gekker moest het niet worden, smaalden de critici.

Thialf is al vijf jaar verstoken van wereldrecords. Gianni Romme en Gunda Niemann waren in het najaar van 2000 de laatste rijders die in Heerenveen internationale toptijden verbeterden. De overdekte laaglandbaan, twintig jaar geleden na de opening een recordfabriek genoemd, kan zich niet langer meten met de olympische hooglandbanen in Calgary en Salt Lake City. De olympische ijspistes in Canada en de Verenigde Staten hebben het voordeel van de ijle lucht. De schaatstempel van Nederland ligt slechts vier meter boven de zeespiegel.

Een renovatie van ijsstadion Thialf in 2001 – kosten zeventien miljoen gulden – heeft ook niet tot de gewenste toptijden geleid. Het energieverbruik en de milieubelasting namen weliswaar flink af, de schaatsers bleven klagen over de trage ijsvloer. Bertus Butter, voormalig ijsmeester en tegenwoordig adviseur van Thialf, sprak over een sick building situation.

Zo zou een brand in de hal vorig seizoen voor extra vuile lucht hebben gezorgd. En de wekelijkse aanwezigheid van duizenden recreanten doet de rondetijden ook geen goed. Zij zorgen voor bestaansrecht van het noodlijdende bedrijf dat een paar jaar geleden door de dure renovatie bijna failliet ging. De internationale schaatstoernooien in Thialf zijn minder winstgevend dan de bezoekersaantallen en de kijkdichtheid op de televisie doen vermoeden. De krabbelaars zorgen tegenwoordig voor een kostendekkende begroting.

Bij de jaarlijkse EK allround werkt de carnavalske sfeer ook niet bepaald prestatiebevorderend in Heerenveen. In de hal hangt dan een geur van bier en bitterballen. Door de enorme temperatuurverschillen tussen het koude ijs en de verwarmde tribunes raakt de klimaatcontrole in Thialf van slag. Volgens de uitgetreden ijsmeester Butter is zijn opvolger Boomsma dan ook niet te benijden. De jonge Fries heeft niet doorgeleerd voor klimaatbeheersing en is gespecialiseerd in ijsmaken. Een heel ander vak, volgens Butter.

Schaatsminnend Nederland heeft voor dit weekeinde zijn hoop gevestigd op het wondermiddel van Boomsma. De ijsmeester van Thialf kan vooral op de lange afstanden voor snelle tijden zorgen. Op de korte afstanden is het effect van het `goedje' te verwaarlozen. Bij andere variabelen, zoals de hardheid van het ijs, moet hij ook een afweging maken. De tijdspanne tussen de 500 meter en de 5.000 meter is vanavond zo kort, dat hij de temperatuur van de ijsmachine niet zo snel met een paar graden durft te verlagen. Een oude schaatswet luidt: hoe langer de afstand, hoe zachter het ijs. Nee, redeneert Boomsma: alle rijders verdienen dezelfde omstandigheden en dus moeten de goede schaatsers soms onder de slechte lijden. In Thialf is het poldermodel nog niet begraven.

    • Jaap Bloembergen