Milddadigheid in 1959

Tot moeder aller tv-inzamelacties wordt vaak Open het Dorp van 1962 gerekend. Maar al drie jaar eerder presenteerde Mies Bouwman een actie.

Op zondag 13 december 1959 was een van de eerste zo niet de allereerste nationale inzamelingsacties te zien op de Nederlandse televisie. Onder de titel Redt een kind vond in het Concertgebouw te Amsterdam de afsluiting plaats van een wekenlange manifestatie ten bate van vluchtelingen van de oorlog in Algerije. De actie was live te volgen op radio en televisie (via de V.P.R.O.) en ging gepaard met een telefonische inzamelactie.

Mies Bouwman nam de presentatie van de gala-uitzending op zich, samen met Verti Dixon, Ageeth Scherphuis, Hannie Lips en Karin Kraaykamp. Een keur aan artiesten en schrijvers uit de wereld van de grote en kleine kunst verleende medewerking. Simon Carmiggelt kwam met humoristische anekdotes en Rudi Carrell maakte een dansje. Het Metropole Orkest verzorgde de muzikale omlijsting. Andere muzikale optredens kwamen van Johnny Jordaan, die `Het Pothuis' zong, Hetty Blok met `Rineke, Tineke, Peuleschil' en Corry Brokken (`Les Gitans').

Het kabinet was bij de actie betrokken in de persoon van Marga Klompé, minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk. Zij onderstreepte in een toespraak haar waardering voor de ,,discrete wijze'' waarop de actie was uitgevoerd, aldus het verslag in het Algemeen Handelsblad. Tussen de optredens door vermeldde Yoka Beretty de hoogte van de binnenstromende giften.

Het succes van de actie werd door de Nieuwe Rotterdamse Courant toegeschreven aan de televisie, dat ,,een `wervingsmedium' bij uitnemendheid'' bleek te zijn. Televisie bestond in Nederland pas vanaf 1951. Een speciale telefoonbrigade die over 15 toestellen beschikte, kon de telefonische toezeggingen amper verwerken. ,,Het leek, alsof er een competitie in milddadigheid was ontketend'' aldus de NRC. In totaal werd 120.000 gulden opgehaald, waarmee de eindstand voor de campagne Redt een kind op ruim anderhalf miljoen gulden kwam.

Redt een kind was een actie in het kader van het internationale vluchtelingenjaar 1959-1960 en richtte zich op kinderen van Algerijnse vluchtelingen in Marokko. Vanaf 1954 was Algerije in een bloedige onafhankelijkheidsstrijd verwikkeld met kolonisator Frankrijk.

Aanvankelijk was er nauwelijks aandacht voor de slachtoffers van deze oorlog. Pas in de loop van 1958 ontsproten in Nederland hulpcomités en werd het initiatief genomen tot hulpacties.

Met Redt een kind was het verschijnsel tv-inzamelactie geboren. De definitieve doorbraak volgde met de doorbraak van de televisie als massamedium in de jaren zestig. De marathonactie Open het Dorp in november 1962, ten behoeve van een dorp voor lichamelijk gehandicapten in Arnhem, leunde op de inmiddels ervaren presentatrice Mies Bouwman. De hoge opbrengst van tien miljoen gulden was te danken aan de geraffineerde wijze waarop Bouwman de vrijgevige Nederlanders wist te verleiden tot donaties.

    • Niek Pas