Palestijnse kandidaten even prominent in de krant

Het is niet makkelijk als Palestijns journalist de campagne voor de verkiezingen van zondag te verslaan. Misschien trekt de kandidaat zijn advertenties terug en verder zijn er de Israëlische checkpoints.

Bangigheid en financiële kwetsbaarheid. Achteraf weet Abdul-Nasser Najjar, hoofdredacteur van het Palestijnse ochtendblad Al-Ayyam (De Dagen) precies waarom hij een dag of tien geleden besloot een bericht uit de verkiezingscampagne niet te plaatsen. Lijfwachten van de linkse, kansloze kandidaat dr. Mustapha Barghouti hadden tijdens een bijeenkomst in Gaza-stad voor de presidentsverkiezingen van zondag een luidruchtige tegenstander hardhandig verwijderd. De Al-Ayyam-correspondent meldde dat incident maar Najjar ging niet tot plaatsing over. Een zwak moment voor het tien jaar oude dagblad dat eerder schreef over de chaos in de Palestijnse gebieden, de fouten van Arafat en corrupte ministers.

,,We vreesden dat als we publiceerden hij zijn advertentiecampagne zou stopzetten. We hebben dat geld hard nodig, want de papierkosten zijn enorm gestegen'', vertelt de hoofdredacteur, die deze censuur uit eigen beweging toepaste.

,,We hebben nog nooit eerder een verkiezingscampagne verslagen, omdat er nooit eerder verkiezingen zijn geweest. Ja, in 1996 toen Arafat werd gekozen, maar dat was geen echte campagne.''

Al-Ayyam, eigendom van een groep investeerders, is met een oplage van 40.000 de enige onafhankelijke krant in de Palestijnse gebieden; het twee keer zo grote Al-Quds in Oost-Jeruzalem wordt gedomineerd door de Palestijnse Autoriteit en wijlen Arafats Fatah-organisatie. Dertig redacteuren, die uitkijken op een industrieterrein en een vuilnisbelt, maken een krant van 28 pagina's plus een dagelijks katern met entertainment, zoals sport. De politieke lijn is niet anti-Israël, maar anti-bezetting en pro-Palestijnse staat.

De verslaggeving van de verkiezingscampagne is zeer lastig. Redacteuren kunnen niet vrijelijk met de zeven kandidaten meereizen wegens de Israëlische controleposten. ,,We kunnen de kandidaten dus niet overal volgen en dat is een beperking van de persvrijheid''. Palestijnse journalisten lopen ook het risico door ontevreden lezers (van bijvoorbeeld het fundamentalistische Hamas) te worden afgeranseld.

Tijdige bezorging van de krant, die in Ramallah wordt gedrukt, wordt ook gehinderd door de checkpoints. ,,Als de snuffelhonden bij de checkpoints en de overgangen naar de Gazastrook liggen te slapen, liggen de pakken met kranten te wachten.'' Objectiviteit en evenwicht in de berichtgeving worden volgens Najjar bereikt door de zeven kandidaten dagelijks evenveel ruimte te geven.

[vervolg VERKIEZINGEN: pagina 6]

VERKIEZINGEN

'Dood van Arafat is goed voor de krant'

[Vervolg van pagina 1]

Ook persberichten van de campagnehoofdkwartieren worden integraal afgedrukt.

Najjar: ,,De reacties zijn positief, want de oplage is iedere dag uitverkocht. En dat is al het geval sinds de dood van Arafat. Een ramp voor het land, maar goed voor de krant, zeggen wij hier op de redactie steeds tegen elkaar. Niet alleen voor de oplage, maar ook voor de advertentieafdeling, die het erg druk heeft gehad met al die rouwadvertenties en nu met de verkiezingsadvertenties.''

Degelijk, maar weinig opwindend is het resultaat van de ,,evenwichtige'' verslaggeving. Pogingen om bijvoorbeeld de financiën van de campagnes van de twee belangrijkste kandidaten, Mahmoud Abbas van Fatah en Mustapha Barghouti van het Palestijns Initiatief, door te lichten, worden niet ondernomen. Algemeen en politiek hoofdredacteur van Al-Ayyam, Akram Hanieh, schrijft daar wel scherpe commentaren over waarin lastige vragen worden gesteld, maar op onderzoek gaat de krant niet uit. ,,Heb ik geen mensen voor. We hebben onze handen vol aan het verslaan van de bezetting en de verkiezingen'', zegt Najjar.

,,Palestijnse media stellen zich overwegend volgend op. Ze doen erg hun best, het is allemaal veel opener en vrijer dan elders in de Arabische wereld, maar het is nogal saai. Dat geldt de kranten en ook de televisie'', recenseert dr Hisham Ahmed, hoogleraar politicologie en massacommunicatie aan de Bir Zeit Universiteit. ,,De kranten en de televisie hebben te weinig middelen om hun redacties sterk te bezetten. De beste Palestijnse journalisten, cameramensen en technici werken voor de internationale en de Israëlische media. En daarbij komt dat televisie en radio in handen zijn van de Palestijnse Autoriteit.''

Dat blijkt alleen al uit het naambordje op het kantoor van de voorzitter van PBC, Palestinian Broadcasting Corporation, Radwan Abu Ayyash. Hij is voorzitter, maar ook sinds 1998 onderminister van de Palestijnse Autoriteit. ,,Het is waar. Als de Palestijnse Autoriteit vindt dat ik het niet goed doe, kunnen zij mij naar huis sturen om boeken te schrijven en nargila te roken. Ik zou ook willen dat het anders was, vooral ook omdat wij financieel afhankelijk zijn van de PA. Als omroepjournalist wil ik natuurlijk niet in de zak zitten van premier Qurie en straks van Mahmoud Abbas als hij president is. Het is de hoogste tijd voor een Palestijnse mediawet naar Brits of Nederlands voorbeeld, waardoor onze functie als brenger van nieuws en achtergronden in een publieke omroep wordt veiliggesteld en afgeschermd van politieke invloed.'' Hij kent Nederland goed, omdat daar een deel van zijn familie woont.

Vlak voor de verkiezingen werd de begroting van PBC gehalveerd in een zoveelste bezuinigingsronde. Maar de 150 programmamakers, journalisten en technici accepteerden liever een salarisverlaging – de bestbetaalde journalist verdient nu ongeveer 700 euro per maand – dan hun baan kwijt te raken. ,,De beste, meest creatieve mensen gaan naar Al-Jazira, CNN en Fox.''

Ayyash heeft sponsors ingeschakeld voor de verkiezingen en wil zondag met een groot verkiezingsspektakel in het nieuwe culturele centrum van Ramallah de verkiezingen afronden. Alle kandidaten krijgen dagelijks aandacht en waren één voor één gast in speciale shows, waarin zij werden ondervraagd door een onafhankelijk panel. ,,Van alle kandidaten, van alle campagneteams hebben we tot nu toe klachten gekregen over te weinig of te negatieve en te kritische aandacht. Geen probleem, want dat betekent dat we toch iets goeds doen.''

Een van die panelleden was dr Hisham Ahmed. ,,Ik moet zeggen: ik ben plezierig verrast. Die shows met vragen waren niet voorgekookt. Er was geen politieke regie vanuit Fatah of de PLO. Iedereen weet dat ik Abbas een weinig aansprekende, zwakke figuur vind en ik kon hem in die zin ook vrijelijk bestoken met voor hem vervelende vragen. Of die voelbare vrijheid in de media blijvend is of tijdelijk, omdat de hele wereld meekijkt, moeten we afwachten.''

    • Oscar Garschagen