Naïeve film vol boeddhistische wijsheden

Khyentse Norbu is een filmgekke Tibetaanse lama die in 1991 verantwoordelijk was voor wat als de eerste Bhutaanse film werd gepresenteerd. In The Cup liet hij boeddhistische monniken voetbal kijken, en dat had wel iets verlichtends bij alle heilige ontzag waarmee in het Westen vaak naar films in, uit en over Tibet wordt gekeken. In Travellers and Magicians blijft de voormalige assistent van Bernardo Bertolucci dichter bij de tempel door in een als raamvertelling gepresenteerde boeddhistische fabel een hommage aan The Postman Always Rings Twice te verstoppen.

Zoals in zoveel volksvertellingen draait de moraal van het verhaal om een man die op weg gaat om de wereld aan de andere kant van de berg te bekijken, in dit geval droomland Amerika waar Norbu zelf ook studeerde. Maar tijdens de reis komt hij er, door tijd, tij of voorzienigheid geplaatste obstakels achter dat Utopia niet ver weg ligt, maar in je hart en de alledaagse handelingen.

Als je droomt van verre landen, vertelt de monnik die de hoofdpersoon op zijn pad treft, dan moet je oppassen, want ze kunnen er bij het ontwaken wel eens heel anders uit blijken te zien.

Het is een beetje een stoute monnik. Die er plezier in heeft om de jonge reiziger op stang te jagen met zijn in stukjes en beetjes vertelde verhaal over een in het bos verdwaalde jongeman die onderdak krijgt bij een afgelegen levend echtpaar en het aanlegt met de vrouw des huizes. Tegelijkertijd vermaakt hij zich er ook mee onder zijn ogen een heel wat profijtelijker liefde te zien opbloeien tussen de reiziger en een meisje dat zich met haar vader bij hun gezelschap heeft gevoegd.

Travellers and Magicians is een amusante film, rijk aan betoverende beelden en droomachtige boventonen van geluidschalen op de soundtrack, maar ook wat naïef. Filmhistorisch heeft hij voornamelijk betekenis omdat hij afkomstig is uit een niet-existente filmcultuur.

En daarin schuilt ook zijn waarde. Al zullen mensen die daar gevoelig voor zijn ook belang hechten aan luchtig door de film gestrooide levenswijsheden als: ,,Boeddha zei: hoop veroorzaakt lijden'' of ,,wat we gisteren hoopten, vrezen we vandaag.''

Travellers and Magicians. Regie: Khyentse Norbu. Met: Tsewang Dandup, Sonam Lhamo, Lhakpa Dorji, Deki Yangzom, Sonam Kinga. In: Rialto, Amsterdam.

    • Dana Linssen