Gouden sieraden om mee te provoceren

Sinds mensenheugenis is goud een middel om te imponeren. Vroeger waren het koningen of edellieden, tegenwoordig zijn het filmsterren en rappers die blinkend voor de dag komen.

Rijkdom etaleren is nu juist nìet het kenmerk van de objecten van Robert Smit, van wie tot en met 30 januari werk te zien is op de tentoonstelling Geel metalliek. Goud voor Robert Smit in het Stedelijk Museum CS.

Smit werd als goudsmid opgeleid, maar verruilde de edelsmederij in de jaren zeventig voor tekenen en fotograferen. Hij raakte daarbij onder invloed van de zogeheten `Nulgroep', en zijn werk werd aangekocht door galeries en musea.

Toen Smit halverwege de jaren tachtig toch weer sieraden ging maken, leidde zijn nieuwe werk, dat in 1985 in Galerie Ra en daarna in het Stedelijk Museum werd getoond, tot polemieken. Goud werd geassocieerd met macht, en gold als onaanvaardbaar materiaal voor eigentijdse objecten. Maar Smit, zo blijkt uit de boeiende videodocumentaire bij de tentoonstelling, heeft zich van dat taboe nooit iets aangetrokken. Hij wilde met zijn werk eerder provoceren.

Voor Geel Metalliek... heeft Smit vijftien nieuwe sieraden ontworpen. De serie is geïnspireerd op schetsen en foto's die hij in 1978 maakte tijdens een voettocht rondom het plaatsje Crwt in Wales. De broches lijken eerder miniatuurschilderijtjes dan sieraden. Het zijn rechthoekige `broches' met rood, blauw en geelkleurde vlakjes in losse composities. Sommige vlakken zijn bekrast, waardoor het goud er doorheen kleurt. Andere zijn beplakt met gekleurde stukjes goud die op de vier hoekjes zijn gestanst. Naast de sieraden hangen ontwerpen en tekeningen waarin Smit zijn impressies van de voettocht verwerkte.

Rondom het werk van Smit zijn gouden sieraden van twintig kunstenaars naar thema gerangschikt. De meeste sieraden bevatten een boodschap. Ze drijven de spot met rijkdom, of werken op de lachspieren.

Van Ted Noten is er Ageeths Dowry, de bruidsschat van Ageeth – een doorschijnende tas van acrylaat, waarin twintig gouden ringen kris kras door elkaar in het luchtledige lijken te hangen. Hilde Decker maakte voor de serie Boer en tuinder gouden ringen met daarin tomaten op azijn.

Karl Fritsch maakt klassiek ogende ringen die bij nadere beschouwing stapels rode en paarse edelstenen bevatten.

Dat gouden sieraden juist ook beschaafd en modern kunnen zijn, toont een hanger van Marcel Wanders Studio. Deze Nose sense of wonder (2002) is een matgouden uitgeholde bol met een opening ter grootte van een neus.

Tentoonstelling: Geel Metalliek - Goud voor Robert Smit. T/m 30/1 in: Stedelijk Museum (CS), Oosterdokskade 5, Amsterdam. Inl. 020-5732911 ofwww.stedelijk.nl