`We waren al bezig met slimmer werken'

Smead wilde deze zomer met de werknemers afspreken dat ze langer gingen werken, zonder extra loon. Directeur Feenstra kijkt terug.

`We hebben sinds de turbulente zomer toch een aantal leuke ontwikkelingen gezien. Het proces van verandering binnen het bedrijf dat begin dit jaar is ingezet, begint resultaten op te leveren. We hebben bij grote klanten omvangrijke deals binnengesleept.

Begin dit jaar staken we als bedrijf niet goed in ons vel. We bleven achter bij de verwachtingen van de markt. En de markt is nu knap lastig, je ziet het aan alle leegstand in kantoren – en wij maken kantoorartikelen.

We zagen dat we moesten veranderen en dat hebben we breed aangepakt. Daar werd in de media één zaak uitgepikt: dat werknemers voorlopig veertig uur gingen werken zonder loonsverhoging. Terwijl we ook nieuwe producten hebben geïntroduceerd, de kwaliteitszorg hebben verbeterd, en de productiviteit op andere manieren hebben verhoogd. Het was een hele lijst verbeteringen, maar ze beginnen dus resultaten op te leveren. Sterker nog, op de dag dat de rechter zei dat het niet mocht, van 36 naar 40 uur, belde onze grootste klant dat wij een nieuwe order kregen. Groter dan ooit. De klanten beginnen ons meer te waarderen. En we zijn door onze branche voorgedragen als de beste leverancier van het jaar.

De klanten hadden wel begrip voor onze actie. Vanaf de eerste dag dat de zaak in de pers kwam, heb ik dat bij de buitendienst nagevraagd. Als de zaak bij klanten tot verwarring zou hebben geleid, had ik het conflict met de bonden eerder ingedamd.

In de fabriek in Coevorden wilden ze geen veertig uur gaan werken voor hetzelfde loon, in Hoogezand wel. In Coevorden waren ook al eerder problemen. Dat is voor ons aanleiding geweest om intensief met elkaar in gesprek te raken. Over hoe het is gelopen en welke andere manieren er zijn om de productiviteit omhoog te krijgen. Inmiddels is daar een ondernemingsraad geïnstalleerd, die begint in januari met zijn opleiding.

Je kon ook op voorhand op zijn minst vraagtekens zetten bij de juridische houdbaarheid van de 40-urige werkweek. Maar er waren bijzondere omstandigheden waardoor we het toch wilden proberen. Wij betalen flink hoger dan de CAO: we hebben een dertiende maand. Daar wilden we mee stoppen om de loonkosten terug te brengen. Maar dat vond het personeel knap beroerd, die zitten ook vast aan bepaalde uitgaven. Dus wilden zij liever langer werken, en de dertiende maand houden.

Het is toch gek dat de bonden je tegenstanders zijn, en dat de vakbondsleden binnen het bedrijf ruzie hadden met hun eigen bonden. In Hoogezand vinden de werknemers niet dat er druk op ze is uitgeoefend om langer door te werken. Daar hadden de bonden niet actief met hun leden gecommuniceerd. Daar zijn ze nu wel actief mee bezig. Dat is hun goed recht, ik ben niet principieel tegen de vakbond.

In Coevorden wilde een aantal voormannen niet stemmen voor ze met de bond hadden gesproken. De sfeer is wel aan het verbeteren daar, maar het is geen knopje dat je omdraait. Het proces is gestart en er is een OR. De mensen in Coevorden deden niet mee aan de OR in Hoogezand, kennelijk voelden ze zich daar niet vrij genoeg voor. Ik heb die signalen niet gekregen, en dat is vervelend. Als ik op de zeepkist sta voor een meeting, en die geluiden dán pas hoor, is het te laat.

In Coevorden speelden er dingen uit het verleden, ver voor mijn tijd. Dan was er eens iets beloofd en niet gedaan, en dan bouwt zich een beeld op van beloven en niet doen. Er ontstaat wantrouwen tegen de leiding. Dat wordt versterkt door dingen die in de pers komen, met topmanagers die vooral voor zichzelf zorgen.

Nu werken mensen nog even lang, én hebben ze hun dertiende maand nog. Maar mensen binnen het bedrijf zeiden: we voelen ook wel dat we zo het probleem niet helpen oplossen, en er is veel nagedacht over oplossingen. De spontaniteit is groot. Mensen blijven bijvoorbeeld eens wat langer om een klus af te maken. Ze begrijpen heel goed dat we met de kosten omlaag moeten, en dat iedereen daar zijn bijdrage aan moet leveren.

We hebben het afgelopen jaar toch de productiviteit belangrijk verhoogd. We waren al volop bezig met wat de vakbond `slimmer werken' noemt. In Coevorden hebben we bijvoorbeeld machines verplaatst en de orderflow veranderd.

Maar om te zeggen dat het nu goed gaat, is een stap te ver. De staalprijzen zijn verdubbeld maar de verkoopprijzen gaan niet omhoog. Dat los ik niet zo makkelijk op.'