Waar komt dit spruitje vandaan?

Lang niet alle bedrijven zijn klaar voor de nieuwe Europese regels voor veilig voedsel die vanaf 1 januari gelden. ,,Deze problematiek leeft niet in de sector.''

In een koele hal van The Greenery in Bleiswijk loopt kwaliteitsmanager Peter Nietrouw van de ene sorteermachine naar de andere. Vandaag worden spruitjes verwerkt. ,,We weten precies waar ze vandaan komen, waar ze heengaan en waar ze zich hier in de tussentijd bevinden'', zegt Nietrouw. ,,Het wordt exact bijgehouden in een logboek.''

De briefjes waarop de gang van de spruitjes door verwerkingsbedrijf The Greenery nog handmatig wordt bijgehouden, zullen komend voorjaar worden vervangen door een systeem met barcodes. Het is een van de maatregelen waarmee The Greenery de interne tracering wil verbeteren van de producten die de voormalige veiling verwerkt. Daarmee loopt The Greenery (grote klanten onder andere Aldi- en Laurus-supermarkten, omzet vorig jaar 1,6 miljard euro, 2.200 werknemers) vooruit op scherpere Europese regelgeving rond voedsel en voedingsproducten.

Maar een onbekend aantal bedrijven in de voedselverwerkings- en transportsector, in Nederland en in andere landen van de Unie, voldoet niet aan de nieuwe Europese regelgeving die op 1 januari van kracht wordt, zeggen hierover geraadpleegde betrokkenen. De nieuwe regels vloeien voort uit de bijna drie jaar oude Europese General Food Law (Algemene Levenmiddelen Verordening). Ze gaan vooral over de snelle opsporing van verdachte partijen voedsel of diervoer, zoals onlangs de dioxine in aardappelschillen die aan koeien werden gevoerd.

Voor Nederlandse bedrijven zal gelden: binnen vier uur moet informatie beschikbaar zijn over afkomst en bestemming van het product. Door die eis aan elke `schakel' te stellen moet een compleet beeld ontstaan van de keten die garandeert dat onveilige voedingsproducten snel worden geïdentificeerd en verwijderd.

,,Voedselproducenten en winkels zijn al heel ver met de toepassing van traceringssystemen'', zegt consultant Raf Ingram van bureau Smart Alliances die hier onderzoek naar doet. ,,Maar met name in de sector transport en logistiek loopt men achter.'' Exacte aantallen kent Ingram niet.

Ook bij brancheorganisatie Frugiventa, waarbij eenderde van de Nederlandse groenten- en fruittelers is aangesloten, spreekt een woordvoerder over ,,grote verschillen in de staat van voorbereiding'' op de strengere Europese richtlijn. Het blijkt gevoelige materie, want op voorlichtingsbijeenkomsten van de organisatie is deze krant niet welkom, ondanks een aanvankelijke uitnodiging daartoe. ,,Dan durven sommige van onze leden zich niet te uiten.''

In de groente- en fruitbranche bestaat de indruk dat de mate van voorbereiding sterk samenhangt met de grootte van het bedrijf. ,,De kleinere bedrijven zitten er tegenaan te hikken'', zegt stafmedewerker Lidia Duivestein van het Venlose bedrijf Langfruit, een internationale groente- en fruithandel met een omzet van 50 miljoen euro per jaar en 65 werknemers. Langfruit zegt ruimschoots aan de nieuwe eisen te voldoen; bij een interne test met Spaanse tomaten bleek onlangs dat een uur sneller dan vereist zelfs drie stappen terug in de keten konden worden gezet. ,,Maar als je het echt goed wilt doen, gaan deze Europese regels nog niet ver genoeg'', meent Duivestein. ,,Zo is er nog geen Europese norm voor residuen (van bestrijdingsmiddelen op voedingsmiddelen). En het duurt allemaal veel te lang.''

Ook het midden- en kleinbedrijf lijkt te worstelen met de Europese richtlijn. Uit een recente doe-het-zelf-test onder 47 bedrijven in deze sector bleek dat geen enkel bedrijf voldeed aan de nieuwe regels. Dat schrijft het Wageningse onderzoeksbedrijf Agrotechnology and Food Innovations.

Bij de werkgeversorganisatie in het vervoer, Transport en Logistiek Nederland, ziet men echter geen problemen die niet via een drietal geplande voorlichtingsbijeenkomsten over de nieuwe regels kunnen worden opgelost. Maar bij het opleidingsinstituut voor transport en logistiek VTL meent directeur Hans Konings dat ,,deze problematiek helemaal niet leeft in de sector''. Oproepen door VTL aan zijn leden om vragen over de nieuwe bepalingen vooral te stellen ,,leverden geen enkele reactie op''.

In Nederland is de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA, de voormalige Keuringsdienst van Waren), samen met de Algemene Inspectiedienst van het ministerie van Landbouw, verantwoordelijk voor handhaving van de General Food Law. De VWA weet ook niet wat de staat van voorbereiding is van de bedrijven, maar laat desgevraagd weten de indruk te hebben dat ,,in het algemeen het bedrijfsleven zeer goed geïnformeerd is over de komende veranderingen''. De dienst heeft daar zelf aan bijgedragen met lezingen en voordrachten en informatie op zijn website. ,,Hoeveel bedrijven voldoen aan de wetgeving is nu nog niet te zeggen, omdat de wet nog niet van kracht is'', aldus een woordvoerster. Volgend jaar beginnen de controles.

,,In principe'' is iedereen klaar voor de nieuwe regels, stelt het directoraat-generaal Gezondheid en Consumentenbescherming van de Europese Commissie. ,,Lidstaten en de bedrijven in de voedingsbranche hebben een lange tijd gehad om zich voor te bereiden'', zegt een woordvoerder. Maar directeur Konings van opleidingsinstituut VTL heeft zo zijn twijfels. Als het in Nederland al niet voor elkaar is, hoe zal het dan zijn in bij voorbeeld de nieuw toegetreden landen. Hij reist vaak naar Polen en weet dat de transportbedrijven daar niet of onvoldoende zijn voorbereid op de nieuwe regels van de General Food Law. En: ,,In Europa worden de regels verschillend geïnterpreteerd'', stelt directeur Arie van der Linden van The Greenery.

Voorshands lijkt niemand er zwaar aan te tillen. De Europese Commissie wijst op de verantwoordelijkheid van de lidstaten. De Voedsel- en Warenautoriteit wijst op de eigen verantwoordelijkheid van de bedrijven. Naar verwachting halverwege volgende maand komt de Commissie al weer met een verdere verfijning van de General Food Law.