Het idee voor het jaar 2005

Eerst even een misverstand wegnemen. Fietsverlichting op batterijen is géén goed idee. De bedenkers van de prijsvraag `Bedenk het idee voor het jaar 2005' vonden van wel en noemden de moderne fietsverlichting als voorbeeld in hun oproep aan de lezers. Nou, de lezers vonden van niet. Op niet mis te verstane toon is deze krant er op gewezen dat batterijen slecht zijn voor het milieu, dat `zelfdenkende' lampjes aangaan als de fiets wordt gestald in een donkere schuur en zo verder.

Daarnaast kregen we vierhonderd positieve reacties op onze vraag om goede ideeën die de wereld verbeteren, of op zijn minst het dagelijks leven veraangenamen. Het overgrote deel kwam binnen per e-mail, soms vergezeld van drie bijlagen, soms niet langer dan één alinea. Wij danken alle inzenders: de ideeën zijn niet alleen met belangstelling, maar ook met plezier gelezen.

Allereerst valt op dat een flink aantal inzenders een bijdrage wil leveren aan de oplossing van actuele problemen. Laat elk autochtoon gezin een allochtoon gezin `adopteren', om samen formulieren in te vullen of samen naar de dierentuin te gaan, oppert A. Arends uit Siegerswoude. De medewerking van scholen of buurthuizen is gewenst: ,,Ik ging op zoek naar contacten om het idee zelf uit te proberen en kon in Friesland vrijwel geen adres of telefoonnummer van een islamitische organisatie vinden.'' `Meet & mix' noemt Helen Meijer een vergelijkbaar initiatief. ,,Waarom wachten op de overheid, waarom niet als burger zelf aan de slag gaan?''

Beter contact is niet alleen wenselijk tussen verschillende etnische groepen, zo blijkt. In `Matching Nederland', een idee van Marcel Kolder uit Almere, wordt een koppeling gemaakt tussen mensen die een tuin hebben, maar geen tijd, en mensen die tijd hebben, maar geen tuin. Resultaat: verzorgde voortuinen en sociale contacten.

De inzenders gaan meer te lijf. Onveiligheid op straat: ,,Laat lantaarnpalen niet langer boven de rijweg schijnen, maar juist boven de trottoirs'', zegt Willem Vader uit Den Haag. Auto's zijn immers voor hun licht en veiligheid niet van straatverlichting afhankelijk, voetgangers wel. Zinloos geweld: in uitgaansgebieden zou een `Slamaar' kunnen worden neergezet, schrijft Fred Landsbergen uit Bergen op Zoom. ,,Een ledenpop van uitermate sterke canvas die in onze getormenteerde westerse wereld de rol van bliksemafleider kan spelen.'' (Hetgeen wil zeggen: horecagangers mogen er op losslaan zonder kwalijke gevolgen.) Voetbalvandalisme: bestrijden door mannen alleen nog het stadion binnen te laten in gezelschap van een vrouw, denkt zowel Hanny May uit Hilversum als Astrid van Steenderen uit Rijswijk.

Een bron van inspiratie is het rumoer in de trein. Twee technische oplossingen: ,,Hoe harder je door het mobieltje praat, hoe harder het geluid in de oorspeaker toeneemt (dus ongewenst toeneemt)'', hoopt Gerrit Speelberg uit Tiel. Alle reizigers met harde muziek krijgen van Niels Meissner een `voidpod' op: ,,Twee doorzichtige ballonvormen met een (geluidswerend) vacuüm ertussen en een geluidsinstallatie erin.''

De meeste inzendingen kunnen morgen worden uitgevoerd. Al is het zo dat tegen sommige ook wel praktische bezwaren in te brengen zijn. Zo was de jury aanvankelijk wel gecharmeerd van het voorstel van Jochem Rebel uit Amsterdam om rolstoelen voortaan zo te bouwen dat duwer en geduwde elkaar kunnen aankijken (en aanspreken). Totdat het besef doordrong: achteruit rijden is verschrikkelijk, helemaal als je door een ander wordt geduwd. Tot de verbeelding sprak ook het idee van Annemarie Jongbloed om autorijscholen met bejaardenhuizen in contact te brengen. De leerlingen kunnen dan de bejaarden wegbrengen ,,als zij bijvoorbeeld naar de kapper moeten''. Toch rezen er vragen: willen mensen die les krijgen wel pottenkijkers in de auto? Hoe zit het met de verzekering in geval van een ongeluk? En is het niet zo dat rijscholen vaak bepaalde routes rijden (en niet voor niets)?

De inzenders van de ideeën die hieronder zijn afgedrukt ontvangen een boekenbon van 50 euro. Er kan er uiteindelijk maar één worden beloond met de Gouden Slijpsteen. Te midden van alle praktische ideeën is gekozen voor een visionair idee. Het plan om in onze strijd tegen het water een gebergte aan te leggen in Flevoland doet dromen. Met name ook de uitwerking, die typisch Nederlands mag heten: het heien van een berg. De beraadslagingen hadden overigens plaats vóór de watersnood in Azië. Lang neigde de jury ook naar de stille wekker voor mensen die de slaapkamer delen, maar andere roosters hebben. Dit idee werd uiteindelijk verworpen als te individualistisch voor deze tijd. Bovendien wilde de jury voor geen goud het gevoel missen dat je je nog eens behaaglijk mag omdraaien terwijl je partner al het bed uitmoet. Kansrijk was ook het `stadsdiner', dat op een hippe manier onbekenden nader tot elkaar kan brengen. Het zou zelfs een hype kunnen worden. Maar heeft het land op dit moment hypes nodig? Nee, als Nederland boven zichzelf wil uitstijgen moet het in het centrum een berg aanleggen. Een onbetaalbaar idee.

Matthijs van Boxtel, auteur van de Encyclopedie van de domheid, in dertien talen vertaald.

Paul Mijksenaar, ontwerper

Henk Hofland, journalist

Karin Venetis, marketingdeskundige Alle bekroonde ideeën, plus een selectie van de niet-bekroonde inzendingen, zijn te vinden op www.nrc.nl/idee