Het beeld

Terugkijkend op de bewogen maanden november en december, geeft de Fruitschaal een dikke onvoldoende voor de appels en peren van de Nederlandse tv. NOS Actueel deed wat het moest doen, maar zwaarwichtige hysterie liet bijna alle actualiteitenrubrieken, journaals en talkshows hijgerig door het ijs zakken. Een vermoorde filmmaker, een dode prins en een tsunami bleken te hoge eisen te stellen aan alertheid en distantie.

Ook bij de programmaseries vormde kwalitatieve continuïteit vaak een lastige opgave. Uit de top-5 van de voorgaande twee maanden handhaafde zich slechts één programma. Allemaal theater (AVRO) was afgelopen, Dokwerk (VPRO/NPS) had maar twee – goede – afleveringen. Tegenlicht (VPRO) reageerde met De berg, over de oorsprong van het moslimfundamentalisme, adequaat op de moord op Van Gogh, maar sindsdien vielen alle afleveringen een beetje tegen. Net als het in de voorspelbare ontknoping teleurstellende Expeditie Robinson (Net5) zakte Tegenlicht uit het klassement, en bungelt nu net daaronder in gezelschap van eveneens van kwaliteit wisselende VPRO-series als R.A.M., De nieuwe Lola's en Het uur van de wolf (NPS/VPRO), maar ook van een politiek relevante docusoap als Jamie's Kitchen Amsterdam (Net5).

5 (-) Koefnoen (AVRO). De wekelijkse actualiteitensatire van mannetjesmakers Paul Groot en Owen Schumacher wordt beter. Er zijn nog flauwiteiten, maar A Koefnoen Carol met vrek Gerrit Scrooge, diens assistent Jan Peter Cratchit en de geest van Pim Fortuyn liet zien wat het team vermag.

4 (-) De Grote VPRO Amerika Avond. Vooruitblik op de Amerikaanse verkiezingen versloeg die andere VPRO thema-avond, over `de documentaire', met gemak. Dat kwam door de eigenzinnige presentatie van Felix Rottenberg en een ouderwets essayistische road movie van Bram de Swaan, Hans Keller en Hans Fels.

3 (-) Keuringsdienst van waarde (RVU). Wouter Klootwijk en zijn jongens keren terug in de top-5 met laconiek-ondeugende pesterijtjes tegen jokkende en slecht voorlichtende fabrikanten van speelgoed, bakolie, dekbedden en tandpasta.

2 (1) De vergrijzing (VPRO). Freek de Jonge haalde de eindstreep van zijn imposante marathon van als cabaret vermomde memoires niet zonder averij: twee kokette, wezenloze liedjesprogramma's en een totaal mislukte melodramatische `speelfilm' over een clown met Kerstmis. Maar De sterfscène met `zoon' Theo Maassen maakte veel goed.

1 (-) Couscous en cola (BNN). Patrick Lodiers en Maartje Nevejan praatten negen afleveringen met de debatingclub van een vmbo-school in Amsterdam-West. Ontroerende en buitengewoon nuttige, precies goed getimede documentaireserie over hun reis dit voorjaar naar New York, de reacties van jonge moslims op homo's en Ground Zero, op Amerikaanse leeftijdgenoten en christelijke Ghanese klasgenoten.

Conclusie: de VPRO moet uitkijken, de AVRO doet weer iets goeds en BNN maakt op een cruciaal moment – niet alleen voor jongeren – het enig juiste programma.