`Dit leek op een nieuwe inquisitie'

Rocco Buttiglione werd géén eurocommissaris: zijn conservatief-katholieke uitspraken over onder andere homoseksualiteit waren voor velen in het Europees Parlement onaanvaardbaar.

`De dag nadat duidelijk was dat ik geen eurocommissaris zou worden, ben ik gaan uitleggen hoe de zaken werkelijk zijn verlopen. Ik ben op reis gegaan door Europa en de VS en heb tot mijn genoegen gezien dat niet alleen christenen en joden, maar ook veel liberalen zonder religie hebben begrepen dat wat er is gebeurd het tegengestelde is van het liberale concept.

Van de linkse politici heeft slechts een enkeling begrip getoond voor mijn opstelling. Een groot deel van links gaat uit van een zeer relativistische houding, waarin de enige waarheid is dat er geen enkele waarheid bestaat. Wie wel denkt de waarheid in pacht te hebben, moet volgens links worden gestraft. En dat is volgens mij diepgaand onliberaal. Het probleem is het volgende. We gaan in Europa uit van een liberale levensopvatting. De zondaars hebben daarin het recht te zondigen en de pastoors hebben het recht te zeggen dat een zonde een zonde is. Maar op mij is een ander idee toegepast, een onliberaal idee. Men drong binnen in mijn bewustzijn en zei: `Jij moet in je bewustzijn de doctrine van je kerk opgeven en stellen dat er geen enkel bezwaar bestaat tegen homoseksualiteit'.

Dat is diepgaand onliberaal. Dat lijkt op een nieuwe inquisitie. Liberaal is volgens mij dat je stelt: `Ik denk dat je je vergist. Ik heb het recht te denken dat jij je vergist, maar ik ben klaar om mijn leven te geven voor jou recht om je te vergissen'. Want als je geen kans krijgt om je te vergissen, heb je ook niet de mogelijkheid om de waarheid te vinden. Dit respect voor de persoonlijke vrijheid staat aan de basis van de democratie.

Dit alles is in mijn geval ter discussie gesteld en ik ben blij dat dit tot een grote rebellie heeft geleid. Veel mensen zijn er van overtuigd dat Europa gebaseerd moet zijn op het respect voor de personen en voor de vrijheid.

Nadat ik mijn standpunt had toegelicht ben ik mijn werk weer gaan doen als minister van Europese Zaken. Ik denk dat mijn ervaring, afgezien van enkele pijnlijke aspecten, zeer nuttig is geweest. We hebben een groot politiek debat gehad over vrijheid, over rechten, over geweten. De mensen hebben kunnen zien dat Europa niet alleen een kille bureaucratie is en ik hoop dat dit bij de burgers zal leiden tot een intensere en meer waarachtige bijdrage aan het leven van de Europese instituties.

Je zou best kunnen spreken van een geluk bij een ongeluk. Bij Europese politici tref je vaak gebrek aan lef aan om uit te komen voor de eigen ideeën en zie je dat ze zich verschuilen achter bureaucratisch jargon, waarmee je alles kunt zeggen en tegelijk alles kunt weerspreken. Ik denk dat ik helder heb gesproken.

Verder moet mij van het hart dat niet ik het thema van de homoseksualiteit in het debat heb geïntroduceerd. Dat hebben anderen gedaan. Het thema van de zonde is geen thema voor een politiek debat, maar voor een theologische en filosofische discussie. Anderen wilden erover praten en ze deden dat om in mijn geweten binnen te dringen. Ik kon dat niet accepteren, omdat ik denk dat burgers het recht hebben op politici met een geweten en principes.

Het was al met al niet makkelijk, maar aan de andere kant ook weer wel, omdat de zaak voor mij vanaf het begin helder was. Er waren geen marges en ik had mijn uitlatingen nooit kunnen intrekken, zonder mijn geweten te verraden. En het geweten gaat voor.

Maar nog iets in de hele gebeurtenis stemt tot nadenken. Wat is er nu eigenlijk gebeurd? Een persoon die zich erop heeft beroemd pedofiel te zijn, Daniel Cohn-Bendit, is in de aanval gegaan tegen iemand, die zei dat homoseksualiteit misschien een zonde is, maar dat dit geen gevolgen heeft voor de politiek, omdat we uitgaan van het non-discriminatieprincipe. Vervolgens heeft die persoon met zijn aanval een meerderheid verworven in een parlementscommissie. Wat betekent dit? Dat pedofilie meer Europees is dan de idee dat homoseksualiteit misschien een zonde is? Is dat het concept van vrijheid van geweten dat we in Europa hebben?

Mijn Europese ambitie voor de toekomst is een burger te zijn die bijdraagt aan het debat over de grote thema's van de vrijheid en van het geweten. Rouw over de hele zaak heb ik niet. Laten we niet overdrijven. Mijn hoofd staat nog stevig op mijn schouders. Maar er zijn dingen die meer waard zijn dan een zetel in de Europese Commissie, bijvoorbeeld het geweten.'