Baskenland opteert voor lossere band met Spanje

Het Baskische regioparlement heeft gisteren met nipte meerderheid ingestemd met een nationalistisch plan om Baskenland om te vormen tot een aparte staat ,,in vrije associatie met Spanje''.

De acceptatie van het plan kwam geheel onverwacht en heeft in Spanje tot grote politieke opschudding geleid. Het plan, genoemd naar de nationalistische regiopresident Ibarretxe, werd aangenomen met de steun van leden van de verboden politieke tak van de Baskische terreurbeweging ETA. Algemeen werd verwacht dat zij het plan zouden verwerpen, omdat het niet ver genoeg ging.

Het `plan Ibarretxe', dat vorig jaar officieel werd gepresenteerd, is volgens zowel de regerende sociaal-democratische partij als de conservatieve oppositie in strijd met de Spaanse grondwet. Daarin staan geen bepalingen om een afscheiding te regelen. Het plan is ontwikkeld door de Baskisch-nationalistische PNV. Deze partij heeft de Spaanse grondwet nooit erkend, maar bestuurt al wel bijna 25 jaar de Baskische regio. De minderheidsregering van de PNV kon het plan alleen aannemen dankzij drie van de zes leden van de formatie Sozialista Abertzaleak (SA), de formatie die voorheen Batasuna heette en geldt als de politieke tak van de ETA.

De steun van SA kwam onverwacht, omdat de ETA het plan-Ibarretxe tot dusver niet ver genoeg vond gaan. Formeel moet het besluit nu worden voorgelegd aan het Spaanse parlement, waar het door een overgrote meerderheid verworpen zal worden. De PNV heeft echter laten weten het plan hoe dan ook te willen voorleggen aan de Baskische regiobevolking in een referendum. Maar een dergelijke volksraadpleging is volgens de Spaanse grondwet alleen geldig als zij op initiatief van het centrale parlement wordt gehouden.

Hoewel de afscheidingsplannen vooralsnog grondwettelijk gezien geen enkele kans maken, zet het besluit van het Baskische regioparlement de politieke situatie in Spanje op scherp. De steun van parlementsleden die volgens speciaal hiertoe aangenomen wetten worden beschouwd als onderdeel van een terreurorganisatie is hoogst omstreden.

Bovendien geldt de kwestie als explosief omdat de conservatieve oppositie de huidige sociaal-democratische minderheidsregering van premier José Luis Zapatero verwijt niet genoeg ruggengraat te hebben voor het bijeenhouden van de centrale staat. Zapatero's regering steunt zwaar op regionale nationalisten uit Catalonië, die enthousiast hebben gereageerd op het initiatief van de Baskische nationalisten.