Bernstein

Voor Leonard Bernstein hield het componeren van zijn Mis verband met de vermoorde John F. Kennedy, de eerste katholieke president van de VS. Sterker: hij schreef zijn omstreden oratorium op verzoek van diens weduwe Jackie. Maar Bernstein zag de mis zeker niet als een puur religieuze uiting. Hij noemde zijn werk een `theaterstuk voor zangers, spelers en dansers' – samen tweehonderd in getal. Toch past de hevig politiek geëngageerde Mass (1971) met zijn soepele drumsectie en mierzoete harmonieën wel degelijk óók in de katholieke tijdgeest van toen, de bloeitijd van de `beatmis'.

Voor wie vertrouwd is met Bernsteins intense, ritmisch meeslepende en niet uit het hoofd te jagen Chichester Psalms, is de veel ecclectischer Mass met zijn mix van klassiek, pop, jazz rock en blues ondanks de veel grotere, avondvullende opzet een teleurstelling. Het omstreden oratorium bezit bij vlagen wel de brille van de Psalms, maar mixt die met een showstijl die in het `straatkoor' Kyrie Eleison nog het meest aan kermismuziek doet denken, en soms het suikerzoete sentiment van een schoolmusical niet ontstijgt.

Ook door de omstreden strekking en de grootte van de bezetting, wordt de Mass maar zelden opgevoerd. Dat maakt de recente opname door het Deutsches Symphonie Orchester o.l.v. van Kent Nagano tot een bijzondere gebeurtenis. De uitvoering is muzikaal ook zeer verdienstelijk, zeker in het goede kooraandeel. Ook de Amerikaanse tenor Jerry Hadley (celebrant) is met zijn musicalachtige benadering goed gecast als Celebrant, die de Heer wil eren met, doodgewoon, een simpel lied.

Dat streven zegt veel over Bernsteins eigen visie. De boodschap van het geheel: liturgie is deels maar show, een persoonlijk spiritueel bewustzijn is belangrijker. Die boodschap mag ook in een tijd van ietsisten en religieuze discussies actueel zijn, de muziek is dat niet. Bernstein is een genie in Westside Story én de Chichester Psalms, maar zijn Mass blijft ook dertig jaar na dato een moeizame mix van ernst en sentiment.

Bernstein - Mass door het Deutsches Symphonie-Orchester olv Kent Nagano (Harmonia Mundi, HMC 801840.41)M