Televisie is mijn beste vriend

Televisiekijken is wachten en hopen, met de afstandbediening als gameboy wanhopig op zoek naar een hoger level. Het aanbod is groot, maar nooit groot genoeg. En blijft het oog hangen, dan is er altijd nog de onbeheersbare begeerte naar meer. Al die oplichtende, veelkleurige flitsen kunnen niet goed zijn voor onze ogen in het bijzonder en onze zintuigen in het algemeen. Die behoeven toch rust, geen telkens oplaaiende emoties, waarvan we er al zoveel moeten doorstaan.

Waarom dan televisie kijken? Gewoon, om iets te ervaren wat we binnenskamers niet hebben. ,,De televisie is mijn beste vriend'', zei in een filmpje op Netwerk een vrouw die de feestdagen in eenzaamheid op haar flatje moest doorbrengen. ,,Je kunt ermee lachen en je kunt ermee huilen.'' En we zagen haar rusteloos de afstandbediening hanteren, springend van de ene zender naar de andere. Overal zag zij mensen die zongen, dansten, lachten, huilden of oeverloos praatten. Waarover spraken zij toch? Ze wist het niet. Ze zocht in wanhoop naar gezelschap. Thuis had ze dat niet. Want er kwam nooit iemand langs bij haar.

Ze keek uit het raam. Het was eerste kerstdag. Het was somber weer. Het was stil op straat. Ze zag af een toe een man die op bezoek kwam bij de buurvrouw en af en toe een man die zijn moeder kwam ophalen. Verder was er niets. Net als bij die andere vrouw in het filmpje. Ze kookte bloemkool voor zichzelf als kerstmaal en warmde daarvoor ook een varkenslapje op. Daarna zette ze een kopje koffie en rookte weer een sigaretje, terwijl ze op de televisie de luxe aanschouwde van beroemde mensen en het gekakel aanhoorde van alom bekende druktemakers. Tussendoor reclameboodschappen uit een verre, gezellige wereld, waar het zo te zien en te horen goed toeven is.

Ik wilde er niet meer naar kijken. Ik kon het niet langer aanzien. Dan nog liever de beelden van de ramp in Zuidoost-Azië. Lijken en zwaargewonden, huilende en wanhopige mensen. Dat was ver van huis. Maar die vrouwen die eenzaam en alleen proberen iets van de kerstgedachte te ervaren, dat is bij mij om de hoek. Zo zijn er nog tienduizenden vrouwen en mannen in mijn omgeving die alleen zijn, voor wie wij geen aandacht opbrengen, aan wie wij geen boodschap hebben. Is daar ook een girorekening voor geopend? Of geven wij liever geen geld, maar gaan we bij die eenzame vrouwen en mannen af en toe op bezoek? Ja, laten we dat eens doen. Aandacht voor de verliezers en wat minder aandacht voor winnaars.

Goed, dat Netwerk zo'n filmpje liet zien. En nog wel na de beelden van de afschuwelijke ramp. Want er is nog meer ellende op de wereld, meer dan we kunnen bevatten en kunnen aanzien. Zo zit ik er mogelijk ook bij over enkele jaren. Eenzaam met de kerstdagen, met een borreltje binnen handbereik. Turend naar de televisie, surfend op het internet, e-mails verzendend, wachtend op antwoord en hopend op gezelschap dat mij verlost van mijn solitaire bestaan.

Goed, dat er nog televisie is. Anders hadden veel eenzame vrouwen en mannen helemaal niets meer gehad om zich aan te vergapen en te verlustigen. Bovendien kan televisie ook heel mooi zijn. Wie zich niet laat verleiden door de luchtigheid en de leegheid van al die omroepen met hun praatjesmakers kan zich tegen middernacht (ja, dat vereist inderdaad doorzettingsvermogen) onderdompelen in Heimat 3. Het derde deel van een trilogie, een dramaserie in zes afleveringen van Duitse makelij, die zich, getuige de verklaringen van regisseur Edgar Reitz, nauwelijks heeft kunnen handhaven in de wereld van springerige omroepbaasjes die zich alleen maar bezighouden met formats, effectbejag en kijkcijfers.

Typisch Duits, niet vrolijk maar wel levensbeschouwend. Eindelijk. Lange afleveringen die geen moment vervelen. Wie de afleveringen van Heimat 3 op de ARD al heeft beleefd, kan ze zonder ergernis op de VPRO herbeleven. Het gaat over winnaars én verliezers. Goed gezelschap, die acteurs in de prachtige landschappen van de Hunsrück. Ook voor eenzame mensen diep in de nacht.