Staat op de barricade

Niet méér wetten en regels, maar de bestaande gewoon eens goed gaan uitvoeren. Die wens klonk dit jaar meermalen als bezwering tegen de stroom van regels die de overheid op de samenleving loslaat. Zo bezien is het verheugend dat diezelfde overheid, in de rol van aandeelhouder, dit motto nu zelf in praktijk brengt.

De zaak in kwestie betreft PinkRoccade, een automatiseringsbedrijf dat ontstond uit het samengaan van het particuliere Pink Elephant en het geprivatiseerde Rijks Computer Centrum (RCC), waarvan de naam werd veranderd in Roccade. Op 1 november van dit jaar bracht branchegenoot Getronics een bod uit op PinkRoccade, dat door de directies van de twee bedrijven al eerder bleek te zijn bekokstoofd. Concurrent Ordina bracht daarna een tegenbod uit, dat door PinkRoccade werd afgewezen. Een verzoek van Ordina om, net als Getronics was gegund, een boekenonderzoek te mogen doen bij Pink, werd afgewezen.

Tot dan toe was de gang van zaken er typisch een die praktijk is in Nederland – en vaak ook daarbuiten. Directie en commissarissen van Pink beslisten eigenhandig wat er met het bedrijf zou gebeuren. Ditmaal ging het anders. De aandeelhouders van PinkRoccade, waaronder de overheid en enkele grote Nederlandse beleggers, gingen nu eens niet akkoord en zetten Pink succesvol onder druk om zijn boeken ook te openen voor Ordina. Het is een belangrijk precedent dat aandeelhouders een dergelijke concessie weten af te dwingen.

Het ligt voor de hand om deze zaak te zien als een voorbeeld van de veranderde mores rond het bedrijfsbestuur (corporate governance) die de afgelopen jaren neersloeg in de zogenoemde code-Tabaksblat en andere veranderde regels rond macht en invloed binnen de onderneming. In zekere zin is dat ook wel zo: de traditie van terughoudendheid die gewoon was onder aandeelhouders zoals pensioenfondsen en verzekeraars, is op haar retour.

Opmerkelijk is dat aandeelhouder de overheid en de mede-aandeelhouders die dwarsliggen bij PinkRoccade gebruikmaken van een macht die zij voorheen ook hadden. Bij een overname gaat het er uiteindelijk om of zij hun aandelen verkopen of niet. Vooruitlopend op dat beslissende moment konden bestuurder Bosma en de commissarissen van PinkRoccade weinig anders dan toegeven aan de staat en zijn companen.

Ordina zal een aantal weken nodig hebben om het nu gegunde boekenonderzoek te doen. Of dit bedrijf of rivaal Getronics voor PinkRoccade de beste partner is, zal later moeten blijken. Het eerste effect van de open strijd is dat tegenover het aanvankelijke bod van Getronics van rond 330 miljoen euro in aandelen en contanten er nu een indicatief bod ligt van Ordina van 370 miljoen euro in contanten. Dat is voor de gemeenschap, die via de staat ruim een kwart van de aandelen PinkRoccade heeft, een tastbare winst.