`Oudejaarsverkoop is geen geintje meer'

Meer dan in andere jaren is de verkoop van vuurwerk lucratief. Het aantal verkooppunten is sterk teruggelopen. Voor de overgebleven handelaren is het meer dan ooit `big business'.

Met grote tassen vuurwerk in hun armen stuiven twee Hagenaars het verkooppunt van Happy Copy uit. Ze hebben haast, zijn al te laat voor hun werk. Terwijl ze in hun auto springen roept een van hen uit dat ze er dit jaar extra vroeg bij waren in verband met de verwachte drukte.

Het is kort voor negen uur. Klanten rijden af en aan bij het pakhuis aan de Goudriaankade achter station Hollands Spoor. Steef Muller en zijn zoon Noah komen met een groot pakket naar buiten. De afgelopen jaren haalde Muller zijn vuurwerk elders in de stad, maar zijn vaste adres is met de verkoop gestopt. Ook hij is extra vroeg gekomen wegens de verwachte drukte. Zoon Noah kijkt verrukt naar de `flashing fountains' en de `party gun'.

,,Omdat de kopers op de deuren stonden te bonzen moest ik wel eerder dan negen uur opendoen'', aldus Dick Vrolijk. De rijzige eigenaar van de kopieer- en printservice moest er vroeg uit, maar is goed geluimd. De eerste golf klanten is vlotjes verwerkt. Hij heeft met zijn personeel tot laat in de avond gewerkt om het nieuwe verkooppunt in te richten. Voor de drie dagen van de vuurwerkverkoop heeft Vrolijk negen personen, familie en vrienden, ingeschakeld. De afgelopen jaren waren dat er niet meer dan vier. Vandaag moet zijn copyshop om de hoek het doen met slechts twee verkopers. Vrolijk zegt grijnzend: ,,Die balen, want ze hadden liever bij ons in het vuurwerkverkooppunt gestaan. Ze vinden dit veel leuker om te doen!''

Niet alle vuurwerkverkopers wrijven zich deze dagen in hun handen. Neem Leen Leentfaar. De Rotterdamse tabak- en geschenkenverkoper baalt als een stekker. Zeventien jaar lang verdiende Leentfaar een extra zakcentje met de verkoop van vuurwerk in zijn `Tabac & Gifts'-winkel op de hoek van de Schepenstraat en de Stadhoudersweg. Gisteren, laat in de middag, liet de Milieudienst Rijnmond weten dat hij geen vergunning krijgt. En dat terwijl Leentfaar er voor zijn gevoel alles aan heeft gedaan om aan het nieuwe Vuurwerkbesluit te voldoen. Hij moest sprinklers installeren. Maar al vanaf juni waren er geen installaties meer te krijgen. Via via heeft hij twee weken geleden alsnog een sprinklerinstallatie op de kop getikt. Maar de inspecteurs van de milieudienst toonden zich onverbiddelijk. Aan de installatie mankeerde een enkel, maar essentieel onderdeel: de moedersprinkler. Leentfaar is nog naar het kantoor van de dienst getogen om verhaal te doen, maar de milieu-ambtenaren wilden van gedogen niets horen.

Na de vuurwerkramp in Enschede in 2000 heeft de overheid de regelgeving voor de verkoop van vuurwerk verscherpt. De opslag en verkoop moest duidelijker worden gescheiden. Verkooppunten dienden een sprinklerinstallatie aan te brengen. Een van de gevolgen is dat het aantal verkooppunten drastisch daalde. De fietsenhandelaar om de hoek schrikt terug voor de nieuwe regelgeving en strenge inspecties. In de kiosk van het plaatselijke winkelcentrum wordt geen vuurwerk meer verkocht, omdat de winkel geen mogelijkheden heeft een tweede vuurwerkkluis te bouwen. En de eigenaar van het tuincentrum schrikt terug voor de vereiste investeringen die al snel in de tienduizenden euro's lopen. Andere detailhandelaren zijn gewoon te laat met het aanvragen van offertes of, zoals in het geval van Leentfaar, krijgen de vereiste sprinklerinstallatie niet meer geleverd.

Hoeveel vuurwerkverkooppunten er in Nederland door de jaren heen zijn geweest, is niet exact bekend. Gemeenten en provincies, verantwoordelijk voor de afgifte van vergunningen, zijn pas na de Enschedese vuurwerkramp gaan tellen. Volgens een schatting van VROM waren er in 2001 zo'n 4.000 vuurwerkhandelaren en -verkooppunten. Uit een hertelling in 2003 door gemeenten en provincies bleek dat hier veel dubbeltellingen tussen zaten. Toen is het cijfer bijgesteld tot 2.850 verkooppunten, inclusief groothandels en verkopers van professioneel vuurwerk.

Van dit aantal waren er begin december nog 1.900 over, waarvan er vandaag tussen de 1.100 à 1.400 mogen beginnen met de verkoop. Voor 130 verkooppunten en handelaren die onmogelijk aan de vereiste aanpassingen konden voldoen en niet met hun verkooppunt wilden verhuizen, is door de overheid ruim 6,7 miljoen euro uitgetrokken voor afkoopregelingen, aldus een woordvoerster van VROM. De komende dagen turft de inspectie van VROM hoeveel verkooppunten er precies zijn.

Maar op de kaalslag van de vuurwerkbranche is inmiddels een nieuwe markt ontsproten. Diverse verkopers en kleine zelfstandigen grijpen het Vuurwerkbesluit juist aan om extra te investeren, hun capaciteit flink op te schroeven en hun assortiment uit te breiden. De verkoopprognose is gunstig. In de nacht van 2003 op 2004 schoten de Nederlanders voor honderd miljoen euro aan vuurpijlen de lucht in. Voor komende nieuwjaarsnacht verwacht secretaris J. Tinga van Branche Vereniging Consumentenvuurwerk een stijging van 10 procent in de uitgaven.

Een van de handelaren die een slaatje proberen te slaan uit deze ontwikkeling is de Arnhemse fietsen- en bromfietsenhandelaar J.D. Mantel. Op industrieterrein Overmaat in Arnhem-Zuid heeft hij een nieuw verkooppunt ingericht. Mantel (58) verkocht al jaren vuurwerk in zijn winkels in Elst en Arnhem. De opslagcapaciteit is nu van 3.500 kilo tot 12.000 kilo gestegen. De eindejaarsverkoop is een welkome aanvulling op de omzet, want 2004 was een ,,behoorlijk stil'' jaar. Aangezien het aantal verkooppunten in Arnhem van 13 naar 9 is gedaald hoopt Mantel op een grote omzet.

Ook Dick Vrolijk van Happy Copy heeft geïnvesteerd, in totaal voor 20.000 euro. Hij deed deze investering omdat hij verwacht dat de markt de komende jaren nog blijft groeien. Bovendien is het aantal verkooppunten sinds de millenniumwisseling in Den Haag gedaald van circa 100 tot 34. Vroeger bewaarde hij vuurwerk op de eerste etage van zijn winkel. Dat is nu verboden. Hij heeft zijn verkooppunt moeten verplaatsen van de winkel naar een pakhuis. Tevens is de capaciteit verruimd van 400 naar 1.000 kilo. Vrolijk verwacht 5.000 kilo te verkopen in plaats van de 3.000 kilo vorig jaar.

In de loop van de jaren is Happy Copy steeds professioneler gaan opereren. Vrolijk: ,,Het is in 1997 begonnen als een geintje, maar een investering van tienduizenden euro's is geen grap meer. De eindejaarsverkoop maakt nu echt deel uit van de omzet, hoewel ik er niet mijn bedrijfsvoering aan zou willen ophangen.''

Ondanks alle voorbereidingen denkt de Branchevereniging Consumentenvuurwerk dat het dit jaar geen uitzondering zal zijn om drie of vier uur in de rij te moeten staan voor een vuurwerkpakket.