Veertig miljoen euro verlies op onrendabele lijnen

De Nederlandse Spoorwegen maken jaarlijks veertig miljoen euro verlies op de twintig regionale spoorlijnen waarvan bekend was dat zij onrendabel zijn. Een medewerker van NS heeft vertrouwelijke documenten met deze informatie gelekt naar de Volkskrant.

De verliezen zijn veel groter dan tot nu toe bekend was. Op sommige lijnen komt volgens de Volkskrant de overheidssubsidie per jaar neer op 5.000 tot 10.000 euro per reiziger, terwijl eerder werd aangenomen dat het om ruim 2.000 euro ging. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat bevestigt deze cijfers.

Het ministerie wil al sinds 1999 af van de twintig lijnen die door lage reizigersaantallen onrendabel zijn, en heeft de provincies gevraagd om de exploitatie over te nemen. Op de twintig lijnen wordt dertien procent van het totaal aantal reizen gemaakt.

Het ministerie betaalt jaarlijks 61 miljoen euro subsidie aan NS voor de lijnen. Als de provincies besluiten de lijnen te willen exploiteren, moeten zij zelf op zoek naar een vervoerder en een spoorbeheerder. In januari 2005 moeten de provincies minister Peijs (Verkeer) melden of zij de lijnen willen overnemen. Aanvankelijk was de planning om het decentralisatieproces in 2003 rond te hebben.

Nu rijdt NS nog op de lijnen. NS wil dat blijven doen, maar vraagt daarvoor soepeler voorwaarden van de minister. Voor iedere lijn bestaat een contract waarin voorwaarden zijn opgenomen voor bijvoorbeeld het aantal zitplaatsen of het aantal keren dat een station moet worden aangedaan.

Eerder vroeg NS meer geld voor de exploitatie van de lijnen, tot duidelijk is wie het beheer overneemt. De minister van Verkeer wil geen extra geld uittrekken voor de lijnen, maar liet wel onderzoeken hoe het vervoer efficiënter kan. Daarbij werd bijvoorbeeld gedacht aan aanpassingen in de dienstregeling of het rijden zonder conducteur.

Als de provincies de lijnen niet willen overnemen, beslist de minister wat ermee gebeurt. Een mogelijkheid is om ze alsnog in te voegen bij het hoofdrailnet, het netwerk van belangrijke spoorverbindingen waar NS in ieder geval tot 2015 op blijft rijden. De minister kan ook besluiten lijnen te vervangen door een busverbinding.