Het is dus toch waar gebeurd

Fascinerende, hartverscheurende beelden waaieren over de wereld de huiskamers binnen. Zuidoost-Azië wordt overspoeld door zoiets als een zondvloed. Camera's en verslaggevers kunnen niet genoeg worden aangesleept om de ramp en de slachtoffers te tonen. Het is of we veilig en rustig op onze zitbank een sciencefictionfilm op ons beeldscherm zien, zoals we er zo vaak een hebben kunnen aanschouwen. Betrekkelijk opgewonden, omdat rampen zoals in Deep impact en The day after tomorrow niet op waarheid berusten.

Dit wat nu vanuit Azië op ons afkomt, lijkt ook niet helemaal echt. Het is bij de eerste aanblik een uitgesponnen film, zo'n aflevering uit een docusoap of hoe zoiets in omroepjargon wordt genoemd. Het is dat de buitenlandse zenders en met name CNN de beelden tonen en pelotons aan verslaggevers en deskundigen hebben laten aanrukken, anders hadden we mogelijk nog niet beseft dat het echt waar is. Dus verheffen we ons van de bank en laten we jaaroverzichten, al die verkiezingen van de beste en de mooiste van dit en dat, quizzen en andere goodnews- en feelgoodshows even voor wat ze zijn. We kunnen er niet onderuit.

Dezelfde ervaring moeten de nieuwsjagers van de Nederlandse zenders hebben gevoeld, toen ze op tweede kerstdag van de ramp vernamen. Dit is niet echt, dit is niet zo erg, dit waait wel over. Bovendien is het heel ver weg en zijn er (vooralsnog) geen Nederlanders bij betrokken. Pas ruim een dag nadat een van de grootste natuurrampen in de moderne geschiedenis zich aan het voltrekken was, meldden de Nederlandse nieuwszenders zich met uitgebreide analyses en voorspellingen. Een dag nadat bijvoorbeeld op de Belgische zender Canvas spontaan een plaats in een actualiteitenrubriek was ingeruimd voor een oude BBC-documentaire Een keten van verwoesting, waarin een Engelse seismoloog aan de oevers van de Zee van Marmora stond, naar de overkant wees en verklaarde dat Istanbul boven een breuklijn lag en dat deze miljoenenstad onvermijdelijk eens door een aarbeving zou worden verwoest.

Wanneer een ramp Istanbul zou treffen, was (nog) niet te voorspellen. Hoe dat te voorkomen, wist men ook (nog) niet. Beangstigend, kun je wel stellen. Zoals ook de vulkaan Pico de Teide op Tenerife elk moment kan uitbarsten, zoals de BBC liet zien, en een alles vernietigende vloedgolf kan veroorzaken. Dat kan niet waar zijn. Toch wel. De ramp op 9/11 is ook gebeurd. Dat kon ook niet waar zijn, dachten we toen we de eerste beelden zagen. Totdat CNN meldde dat het echt niet om een sciencefictionfilm ging.

Het is dus waar gebeurd in Azië. Vooral dankzij de videocamera's van toeristen weten we het zeker. Zeebevingen bestaan. Tsunami's blijken ze te heten. We weten het ook zeker dankzij de verhalen van een getraumatiseerd Nederlands paar dat ternauwernood aan de zondvloed is ontsnapt en relatief behouden thuis is gekomen. Verschrikkelijk, maar niet zo hartverscheurend als de beelden van de slachtoffers ter plekke. Hier hoort je verstand bij stil te staan. Hoe nu verder met onze wereld? Wat kan er gedaan worden om deze mensen te helpen? Wat kan er ondernomen worden om dit soort rampen te voorkomen? Kunnen ze voorkomen worden? Zijn de wereldleiders nu gealarmeerd?

Die vragen zijn nog niet beantwoord op de televisiezenders. Maar dat komt wel, als de schok voorbij is, neem ik aan. The day after tomorrow - where will you be? In deze film, in mei uitgekomen, voltrekt zich een klimaatramp waarbij in enkele dagen een groot deel van het noordelijk halfrond verandert in een ijslandschap. Hoofdpersoon is een klimaatwetenschapper die zich bezighoudt met de gevolgen van de opwarming van de aarde door de uitstoot van broeikasgassen door de mens. De wetenschapper waarschuwt de internationale politieke gemeenschap, maar krijgt nul op het rekest bij de Amerikaanse president, die stelt dat de economie veel kwetsbaarder is dan het milieu. Hierop volgt een scala van extreme weergebeurtenissen: een hagelbui in Tokio met enorme hagelstenen, sneeuw in India en een serie allesverwoestende tornado's in Los Angeles. Niet realistisch, repliceren wetenschappers. We gaan maar door met leven.