`Geldzaken boeien mij eerlijk gezegd weinig'

Het door haar bedachte Ellis in Glamourland was een van de best bezochte films in Nederland. Haar magazine Linda. werd Tijdschrift van het jaar. Linda de Mol ging in 2004 twee risicovolle avonturen aan – met succes. Maar noem haar geen zakenvrouw. ,,Ik ben nogal behoudend.''

,,Hoe noemen we software met pornografisch materiaal?'' De hoogbenige, blonde presentatrice van Postcodeloterij Miljoenenjacht blikt schalks de camera in. Is dat a) wetware of b) wankware? De twintig nog overgebleven kandidaten van het populaire spelletjesprogramma wisselen vragende blikken uit. ,,U weet kennelijk niet allemaal wat wanking betekent'', zegt een opgewekte Linda de Mol als de punten verdeeld zijn. ,,Hoe zal ik dát nou eens omschrijven? Het tegenovergestelde van optellen, zoiets?''

Presentatrice, actrice en hoofdredactrice Linda de Mol kan zich tegenwoordig wel een dubbelzinnige opmerking veroorloven. Voorbij zijn de tijden dat zij haar woorden op een goudschaaltje moest wegen omdat een Duits miljoenenpubliek er aanstoot aan zou kunnen nemen. De jongere zus van mediamagnaat John de Mol zegt en doet wat háár goeddunkt en stortte zich het afgelopen jaar vol overgave in projecten waarvan de uitkomst onzeker was. Ze is, zegt zij, niet bang meer om tegen de stroom op te varen. ,,De afgelopen decennia heb ik met hard werken een stevige financiële basis voor mezelf gelegd. Dat stelt mij nu in staat om risicovolle zakelijke avonturen aan te gaan.''

Die houding heeft haar vooralsnog geen windeieren gelegd. De door De Mol bedachte speelfilm Ellis in Glamourland – tevens haar debuut op het witte doek – stond vorige maand in de topvijf van best bezochte films in Nederland en ontving een Gouden Kalf voor het beste scenario. En het ruim een jaar geleden gelanceerde glossy magazine Linda. – waaraan De Mol meer dan alleen haar naam verbindt en dat een gemiddelde oplage heeft van 120.000 – werd eerder deze maand uitgeroepen tot Tijdschrift van het jaar.

Denkt u wel eens: wat mijn broer kan, kan ik ook?

Gedecideerd: ,,Nee, nóóit. John runde tot voor kort een groot, beursgenoteerd bedrijf. Zo'n bedrijf moet het ieder jaar een beetje beter doen. En als directeur moet je voortdurend verantwoording afleggen aan je aandeelhouders. Daar zou ik gek van worden. Waar John zich vooral liet leiden door zakelijke motieven – levert een nieuw project winst op, wat zijn de kansen op uitbreiding – laat ik mij leiden door emotie. Vind ik iets leuk? Put ik er energie uit? Voelt het goed? Dat geldt voor mijn acteerrollen, mijn tv-programma's en ook voor het blad dat ik nu maak. Van zo'n film als Ellis in glamourland word ik echt niet rijk. Maar ik beleef er veel plezier aan en hoop dat zo'n ervaring op den duur tot nieuwe kansen leidt.''

Dus de mensen die denken dat Linda de Mol zich de afgelopen paar jaar heeft ontwikkeld van een inschikkelijke girl-next-door tot een gehaaide zakenvrouw, moet u teleurstellen?

,,Eh, ja. Allereerst is het niet zo dat ik in een jaar tijd een gedaanteverwisseling heb ondergaan. Dat is een proces van járen geweest. Ik heb programma's in Duitsland gepresenteerd, zoals Traumhochzeit en Einer gegen 100, waar wekelijks miljoenen mensen naar keken. Dat doet wat met je. De vruchten van het succes waren zoet, maar ik kreeg ook met de keerzijde te maken [zo werd haar echtscheiding in de Duitse boulevardpers breed uitgemeten en kreeg De Mol veel kritiek over zich heen toen ze het Duitse volkslied een rotlied noemde, red.] Die ervaringen hebben mij gehard, minder naïef gemaakt. Gaandeweg ging dat meisjesachtige er een beetje af. Maar het is niet zo dat ik binnen korte tijd een enorm zakelijk talent heb ontwikkeld. Of weloverwogen op zo'n transformatie heb aangestuurd. Neem Linda. Aanvankelijk zag ik het idee van mijn oude schoolvriendin Rozemarijn de Witte om een blad rond mijn persoon te maken helemaal niet zitten. Ik dacht: dat leest geen hond. Maar toen Quote Media mij benaderde met een soortgelijk concept, ben ik mij er toch maar eens in gaan verdiepen. Gaandeweg raakte ik enthousiast. Dat het blad een commercieel succes zou worden, had niemand verwacht.''

Kortom: u bent helemaal niet zo zakelijk.

,,Niet echt. Ik ben nogal behoudend. Heb, om maar wat te noemen, nog nooit rood gestaan in mijn leven. Ik stop mijn geld liever in een matras dan dat ik er aandelen van koop. Financiële experts hebben mij ervan weten te overtuigen dat dat laatste veel verstandiger is, maar anders stond mijn complete vermogen nu nog steeds op een ouderwetse spaarrekening. Geldzaken boeien me eerlijk gezegd weinig.''

Uw vermogen heeft u nooit willen prijsgeven. Maar vaststaat dat u tot een select gezelschap Nederlandse vrouwen behoort dat op eigen kracht miljonair is geworden.

,,Miljonair, miljonair. Ach, het zal wel. Is dat nou zo bijzonder, dat ik als vrouw op eigen kracht miljonair ben geworden?''

Als we onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau mogen geloven wel. Vorige week werd bekend dat slechts 41 procent van de Nederlandse vrouwen tussen 15 en 65 jaar economisch zelfstandig is.

,,Wát? Een-en-veertig procent? Dat is wel shocking laag hè? En slecht voor de economie, laten we dat vooropstellen. In de televisiewereld is het aantal vrouwen dat een topfunctie bekleedt, hoger dan gemiddeld. Denk aan Danielle Lunenborg bij de VPRO, Vera Keur bij de VARA en Marijke Schaaphok bij Endemol. Hoe dat komt? Omdat het bij televisie aankomt op details en social skills. Vrouwen zijn doorgaans sterker op die terreinen dan mannen.''

Het is een veelgehoorde opvatting: Linda de Mol heeft haar succes aan haar broer te danken.

,,Het is waar: ik heb veel aan mijn broer te danken. Met name in de beginperiode van mijn tv-carrière heeft hij mij zeer goed bijgestaan en voor blunders behoed. `Praat nooit over geld, spreek nooit kwaad over collega's en onthul nooit op welke partij je stemt' heeft John mij twintig jaar geleden ingeprent.

,,Toen ik nog rechten aan de Vrije Universiteit studeerde, deed hij mij het aanbod om een popprogramma op Sky Channel te presenteren. Als bijbaantje. Toen hij merkte dat ik dat leuk vond, heeft hij me aangemoedigd om me meer in het vak te verdiepen – zelf teksten schrijven, monteren, een reportage maken. Maar John was geen kruiwagen, zoals wel eens wordt gesteld; zelf heb ik natuurlijk ook het een en ander ingebracht. Wat? Mijn vlijt. Ik ben van de Duitse Gründlichkeit, bereid mij tot in de puntjes voor. En ik werk daarnaast ook heel hard. Daardoor krijg je een bepaalde naam onder collega's en de mensen die de programma's verdelen. Als je vervolgens gaat scoren en bekend wordt, komt het geld vanzelf.''

Vorig jaar zei u: als het blad Linda. een succes wordt, dan sluit ik een televisieshow op basis van hetzelfde concept niet uit.

,,Klopt. En ik sluit nog steeds niet uit dat zo'n show er komt. Wel ben ik teruggekomen op het idee dat het een kopie van het blad moet worden. Tijdens mijn laatste rondreis door de Verenigde Staten heb ik mij grondig verdiept in O Magazine [het blad van de Amerikaanse tv-presentatrice Oprah Winfrey, red.] Ik merkte dat ik alle onderwerpen die zij eerder in haar show behandeld had, links liet liggen. Dus mócht er in Nederland ook zo'n programma komen, dan zal het hooguit een programma in de géést van Linda. zijn. Alles valt of staat overigens met de toekomst van de TROS. Gaat de zender commercieel of blijven ze in het bestel? En als ze commercieel gaan, hoe en met wie? Wie gaan er naar John, wie blijven? Van al die beslissingen ben ik afhankelijk.''

Dat lijkt mij geen gemakkelijke positie.

,,Inderdaad. De band met John trekt, maar ik heb óók twintig jaar bij de TROS gewerkt. De beslissing over mijn toekomst hangt al maanden als een molensteen om mijn nek.''

Stel dat u het zelf voor het zeggen had...

,,Dan zou ik meer de informatieve amusementshoek in gaan. Linda als de nieuwe Sonja Barend? Nee. Ik zie het niet zitten om met drie intellectuelen een pittig gesprek te voeren. In die rol ben ik niet op mijn best. En de kijker zit daar waarschijnlijk ook niet op te wachten. Ik zie meer in een mix van luchtig én maatschappelijk relevant. Zoals in mijn blad: een gesprek over vrouwen met borstkanker en een interview met een bekende Nederlander over zijn huisdier. Tegelijkertijd sluit ik niet uit dat ik iets heel anders ga doen. Een satirisch programma presenteren, bijvoorbeeld. Iets wat men totaal niet van mij verwacht.''

Voor het programma Traumhochzeit werd in Duitsland een hele productlijn ontwikkeld, met cd's, boeken, video's, een blad en telefoonkaarten met uw beeltenis erop. Zou zo'n productlijn in Nederland ook aanslaan?

,,Met die productlijn heb ik mij niet bemoeid. Ineens lag er een boek in de winkel. Een bijzonder lelijk boek, dat desondanks goed verkocht. Dat zal mij niet gauw meer overkomen. Als er nu iets over mij verschijnt – van een boek tot een envelop van de Postcodeloterij met mijn hoofd erop – dan kun je ervan uitgaan dat ik mij daar mee heb bemoeid. Niet door er met anderen over te praten of er zelf langdurig over na te denken, maar door op mijn intuïtie af te gaan: heb ik er wat mee? Twijfel ik, dan gaat het feest niet door. In het contract dat ik voor Linda. heb gesloten is inderdaad rekening gehouden met een productlijn. Internet, radio, televisie – niets sluit ik uit. Maar mijn eerste prioriteit is om het Linda-gevoel nog wat beter in de markt te zetten. Dat heeft tijd nodig.''

Oprah Winfrey heeft u ooit uw voorbeeld genoemd. Wat spreekt u in haar aan?

,,Voorbeeld, voorbeeld. Dat klinkt zo... dweperig. Ik spiegel mij niet aan Oprah, maar ik heb wel veel bewondering voor die vrouw. Haar rijkdom spruit voort uit haar passie. Toen ze begon was ze én zwart én te dik. Toch heeft ze het gemaakt. Als Oprah zegt `dit is een goed boek' staat het een dag later op de bestsellerlijst. Dat is toch geweldig? Wat mij minder aanspreekt is haar commerciële instelling. Oprah draagt een gewéldige panty en dus treffen alle vrouwen in het publiek diezelfde panty onder hun stoel aan. Als ik dat hoor denk ik: en wat strijk jij daar nou voor op?''

Even terug naar de vrouwen uit het SCP-rapport. Hoe verklaart u dat het velen van hen niet lukt om economisch zelfstandig te worden?

,,Het kopje thee met koekjes aan de keukentafel vormt nog altijd de leidraad voor het Nederlandse gezinsleven. Waarom dat zo is, kan ik niet goed verklaren. Ik zie het in ieder geval dagelijks: vrouwen die zijn opgeleid tot kinderarts en twee ochtenden per week werken. Of ik dat veroordeel? Nee, want zelf heb ik ook veel baat gehad bij een moeder die alles opgaf voor haar gezin. Het heeft mij gemaakt tot wie ik nu ben: een stabiele en gelukkige vrouw. Ik geef nog altijd de voorkeur aan het Nederlandse kinderopvangsysteem boven bijvoorbeeld het Portugese. In Portugal worden baby's van vijf weken bij de crèche aangemeld. Voor vijf dagen per week, daar gaat mijn moederhart van bloeden! Aan de andere kant besef ik als gescheiden vrouw heel goed wat er kan gebeuren als je niet financieel onafhankelijk bent. Materiële afhankelijkheid maakt vrouwen bang, en die angst weerhoudt hen ervan voor zichzelf te kiezen. Ik zou de vrouwen niet graag de kost willen geven die hun goed verdienende echtgenoot het liefst zouden verlaten, maar niet terug willen naar driehoog achter met twee kinderen. Buitenstaanders veroordelen zo'n keuze al snel, maar zo gemakkelijk is het echt niet. En wat te denken van al die middelbare moeders die worden ingeruild voor een jonger exemplaar en het financieel nauwelijks meer kunnen rooien? Ik lees en hoor te weinig over dat soort zaken. Het lijkt een soort taboe.''

U werkt fulltime en bent moeder van twee kinderen van 5 en 7 jaar. Heeft u wel eens last van schuldgevoelens?

,,O ja, geregeld. Ik geef toe dat mijn situatie – een man die de zorgplicht als een fiftyfifty klus beschouwt en een gouden rechterhand die kookt en het huishouden doet – tamelijk uitzonderlijk is. Maar laatst moest ik toch even slikken toen mijn zoon zijn surrogaatmoeder Guda om de hals vloog nadat zij drie weken afwezig was geweest door ziekte. In die periode had ik enorm mijn best gedaan: iedere avond koken, de kinderen naar het voetbalveld brengen, full speed van huis naar werk rijden. En het enige dat mijn zoon zei: `Zeg mam, het liep niet op rolletjes zonder Guda'.''

Dit is het derde deel in een serie eindejaarsgesprekken in E. Eerdere delen verschenen op 23 en 24 december.