Fietsen tegen terreur

Het is een Haagse pastorale: de minister van Justitie fietst als vader Drees na gedane arbeid door de stad naar huis. Dit politieke vignet van minister Donner (CDA) past helaas niet meer in deze tijd. Naar kantoor fietsen is roekeloos voor een sleutelfiguur in de terreurbestrijding. De minister brengt niet alleen zichzelf in gevaar, maar ook de staat die hij vertegenwoordigt. Hij kan wel zeggen dat hij vervangbaar is, zoals hij vandaag doet in een vraaggesprek met deze krant, maar na twee politieke moorden hoort hij beter te weten. De Nederlandse samenleving is al ontwricht en het verder voorkomen van beroering is van groter publiek belang dan Donners frisse neus.

De inlichtingendienst AIVD waarschuwde vorige week weer voor radicalisering onder Nederlandse moslims, die in sommige gevallen tot politiek geweld kan leiden. Nederland heeft in internationale moslimnetwerken een ongunstige naam gekregen. Beveiligingsmaatregelen stimuleren geweld, zegt hij in het interview, maar de ervaring leert anders. Terroristen zien niet van hun plannen af zodra ze Donner kalmpjes door de stad zien fietsen, integendeel. Dankzij beveiligingssmaatregelen zijn de belangrijkste doelwitten voor terroristen, Amerika en Groot-Brittannië, na het roerige jaar 2001 terreurvrij gebleven. In Nederland zijn er sindsdien twee politieke moorden gepleegd, waarvan die op Van Gogh ook als moslim-terreuraanslag kan gelden.

Nog steeds ontbreekt een adequaat beleid voor persoonsbeveiliging. Er zijn twee rangen van beveiliging voor mensen die volgens de AIVD gevaar lopen: binnen en buiten de politiek. Bedreigde politici vallen onder het `rijksdomein' en worden overal beveiligd, maar gewone burgers die worden gewaarschuwd door de AIVD, moeten contact opnemen met het politieloket van hun woonplaats. Zo wordt de verantwoordelijkheid in de polder afgeschoven. Helaas werken terroristen niet volgens het handboek van Thorbecke. Bovendien komen bedreigde personen ook in andere gemeenten, waar de onderhandelingskermis opnieuw begint. De overheid zegt hun: `We waarschuwen u, maar u zoekt het zelf maar uit met alle lokale autoriteiten.' Zo werkte het beveiligingssysteem voor de vermoorde Theo van Gogh, hoewel Kamerleden in juni al om verbetering hadden gevraagd. Ook Van Gogh fietste.

Moord kent geen rangen. Beveiliging van personen die door het rijk worden gewaarschuwd, hoort bij het rijk. De maatschappelijke risico's zijn te groot om aan de politieregio's over te laten. Deëscaleren is van belang, maar het helpt niet dat Donner wil laten zien dat hij als politicus geen gevaar loopt. Andere landen zijn door ervaring wijs geworden. Alleen al in Spaans Baskenland, waar politieke moorden al heel lang voorkomen, werken 5.000 veiligheidsagenten, niet alleen voor politici maar ook voor andere publieke personen. In Nederland is het probleem beperkter en lopen slechts enkele tientallen publieke personen – onder wie moslims – gevaar. Mensen die opinies hebben geventileerd die misschien niet door minister Donner worden gedeeld, maar wel door vele anderen. Een moord op hen is denkbaar volgens de AIVD en zal heftige reacties oproepen van medestanders van het slachtoffer. Terreurbestrijder Donner kan dan niet zeggen dat hij het niet kon voorzien.