Taaljaar 2004

Irritantste reclame van 2004: die radioreclame van freeler.nl. Is opgebouwd als een drietrapsraket waarbij free (je krijgt er iets gratis) steeds hoger wordt uitgesproken en met steeds meer rollende r'en. Echt súperirritant. Ik haal die derde fffrrree inmiddels niet meer, knal onmiddellijk de radio uit. En heb me voorgenomen om nooit, maar dan ook nooit iets bij freelerpuntenel te kopen.

Een van de opmerkelijkste uitspraken van 2004, op de valreep tot ons gekomen: als ze maar niet denken dat ik als deugniet niet deug. In dit verband is het goed om te weten dat deugniet ook voorkomt in de (dialect)vorm nietdeug. Helaas voor de prins betekenen ze precies hetzelfde. Ik ken slechts één vergelijkbaar geval: bedilal en albedil (voor iemand die graag de touwtjes in handen heeft). Beatrix is wel eens een albedil genoemd.

Meest gestelde vraag aan Woordhoek in 2004: steeds meer journalisten gebruiken criticaster waar ze criticus bedoelen, kun je daar niks tegen doen? Bij dezen dan. Stop daarmee! Een criticaster is een `muggenzifter', een `vitter'. Een criticus is `iemand die iets beoordeelt' – positief of negatief, maar je mag hopen: eerlijk, niet muggenzifterig.

Leukste muggenzifter van 2004, eveneens op de valreep: over het woord asobak schreef ik laatst dat dit vroeger niet voor een `PC-Hoofttractor' werd gebruikt, maar bijvoorbeeld voor ,,een roestige Corvette met knallende uitlaat''. Alerte lezer merkte op dat een Corvette niet kan roesten omdat die van oudsher van kunststof wordt gemaakt. Helemaal waar, sorry, dank.

Ergerlijkste taalgebeurtenis van 2004: al dat geneuzel over het mooiste Nederlandse woord. Gemakzuchtige na-aperij van die Duitse wedstrijd, die ook volslagen onzinnig was (winnaar Habseligkeiten). Als mooiste Nederlandse woorden zijn onder meer aangedragen: vrijen (winnaar bij de Volkskrant), geboorte, geborgenheid, geluk, God, liefde, naastenliefde, respect, saamhorigheid, vakantie en vrijheid. Wat een zoetsappigheid bij elkaar! Het effect zal voor iedereen anders zijn, maar persoonlijk krijg ik na te veel poezelige aaiwoorden zin in een stevige kneukfilm.

Belangrijkste taalgebeurtenis van 2004: het verschijnen van de Nieuwe Bijbelvertaling. Probeer er dagelijks een paar bladzijden uit te lezen en ben begonnen met het Hooglied. Prachtige liefdespoëzie! Dat wist ik van horen zeggen, maar ik kon er in eerdere vertalingen niet doorheen komen. Wist niet dat er zulke expliciete seks in de bijbel stond. Voor een citaatje is helaas geen ruimte.

Grootste taalwensen voor 2005:

1. Véél meer oude leggers van kranten op internet. Oude kranten zijn fantastische bronnen voor taalonderzoek – en voor allerlei ander onderzoek. Geen hond kijkt nu om naar die roestige kranten, ook niet nu ze op microfiches staan, maar eenmaal op internet zullen ze ruimschoots worden geraadpleegd. Voor de marketingbonzen die hierover gaan: exclusieve content, brand empowerment, advertising opportunities enzovoorts; 2. Brinkman's catalogus van boeken in digitale vorm, van het begin van de 19de eeuw tot een jaar of vijf geleden. Onmisbaar naslagwerk; 3. Meer taaltitels in die geweldige `Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren' (zie www.dbnl.org); 4. Dat Google ook miljoenen oude Nederlandse boeken integraal gaat ontsluiten.

En dat alles, bij voorkeur, voor free, ffrreee, fffrrreeee!!!!

Tot slot, net als in de afgelopen jaren: voor iedereen die heeft gereageerd op deze rubriek en die ik nog niet persoonlijk had bedankt: heel veel dank voor de moeite en – ijs en weder dienende – tot volgend jaar.