Dood? Geen interesse

Grote vragen stemmen tot nadenken. Je hoeft maar zondagavond laat naar Canvas (België) te kijken en naar kardinaal Godfried Danneels, historica Sophie de Schaepdrijver, filosoof Etienne Vermeersch en onderzoekster moleculaire genetica Christine van Broeckhoven te luisteren, en je kunt weer een doorwaakte nacht verwachten. In de vierde van zes afleveringen was ditmaal de Grote Vraag: ,,Willen wij 150 worden?'' Inderdaad een vraag die nog meer vragen oproept.

Zeker op een dag waarop duizenden mensen door een natuurramp in Azië om het leven kwamen. Ook z'n onderwerp om bij stil te staan en lang over na te denken. Waarom toch? Maar niet op de Nederlandse televisie, op enkele minuten extra in de journaals na. In België, Duitsland, Engeland en Italië, overal waar mijn afstandbediening me heen kan voeren, waren uitgebreide reportages, analyses en documentaires over aardbevingen en vloedgolven te zien. Maar niet of nauwelijks op het grote aantal Nederlandse zenders. Daar moest uitbundig kerst worden gevierd. Vrede op aarde.

Veel geld werd links en rechts op het beeldscherm uitgeloofd door mooi gecoiffeerde dames en heren in chique kleding. Glitter en glamour, alles in het teken van de onblusbare begeerte. Materiële rijkdom en opgeklopte emoties in plaats van bezinning onder de kerstboom. Waar zijn al die Nederlandse televisiezenders eigenlijk voor nodig? Ter verlichting of ter verluchting, of domweg om niet te hoeven nadenken? Buiten is het donker en koud, binnen is het warm en veilig, hier worden we gestreeld door de vriendelijke stemmen van de chique dames en chique heren in feestelijke kleren. Een natuurramp? Dat is ver van onze mooie kerstboom. Kijk, één lampje doet het niet.

,,Als je in de hemel bent, wie ben je dan?'', vroeg filosoof Vermeersch zich af bij een van de grote vragen op Canvas. ,,Als een knaap van twaalf, als een man van vijftig, als de man die je was toen je veertig was? Hoe ben je in de hemel? Dus uw vraag `willen wij onsterfelijk zijn' is absurd.'' Het is de vraag of Alexander de Grote, die nog geen 34 jaar oud werd, zich ook met deze materie heeft beziggehouden. In de aflevering van de indrukwekkende BBC-serie In de voetsporen van Alexander de Grote (ook op Canvas) werd ons duidelijk dat deze jonge man niet bang was voor de dood.

Een andere, moderne held, Marco van Basten, is ook niet bang voor de dood. Hij is er althans niet mee bezig, zo leek het. Toen Wilfried de Jong en Matthijs van Nieuwkerk hem tijdens hun strenge verhoor in het programma Holland Sport vroegen of hij wel eens met de dood bezig was, antwoordde hij nuchter: ,,Nee.'' Waarom niet? ,,Geen interesse.'' Marco was tenminste duidelijk.

De ontmythologisering van `San Marco' kreeg met de minuut meer gestalte. Hoe de ondervragers ook aandrongen, Van Basten wilde maar geen held worden. Ja, in San Siro, daar voelde hij zich vaak de baas. Bal aan de voet, heerlijk voor al die mensen in dat mooie stadion. Of op Milanello, lekker hard trainen, lekker ballen, altijd winnen en dan naar huis. Aandoenlijke eenvoud, ontwapenende onschuld, geen pretenties, geen dure kleren, geen luxe, geen geld uitgeven, alleen voetballen en over voetballen praten en denken. Moet er dan meer zijn?

Het was alsof ik weer met Joop Zoetemelk langs het Meer van Annecy wandelde, kort nadat hij met wielrennen was gestopt. Duizenden mensen lagen op het gras te zonnen. Niemand van al die Fransen herkende deze winnaar van de Tour de France en wereldkampioen. Niemand riep: ,,Allez Zjop, allez Zoetelmek.'' Of hij dat niet vreemd vond. ,,Waarom? Ze kennen me zeker niet'', was zijn antwoord en hij wandelde door, zonder op of om te kijken. Zoetemelk wereldvreemd? Hoezo? Hetzelfde had Van Basten kunnen zeggen. Heilig in De Meer en in San Siro, kroonprins van Cruijff, bondscoach van Oranje. De goddelijke voetballer is gewoon een voetballer. Dat is alles. Moet er meer zijn?

En toen het slot. Of Marco in de camera wilde kijken en een kerstboodschap wilde uitspreken. Verlegen met de situatie (was dit een grap?) zei hij iets over lief zijn voor elkaar, dan zou het wel goed komen in de wereld. Zo goed? Marco, onze held, vroeg of het zo goed was. Ja, Marco, je bent geweldig!

NRC Handelsblad-redacteur Guus van Holland recenseert tot en met 7 januari televisieprogramma's.