De passie van Loes Ypma

Begin volgend jaar is het zover. Dan heeft de PvdA een databank met politieke talenten. Sommigen zijn geschikt voor wethoudersfuncties of burgemeestersposten, anderen zijn gedroomde kandidaten voor de Kamerlijst voor 2007. Permanente scouting en human-resource management moeten ervoor zorgen dat als er ergens een gat valt of er nieuwe, talentvolle mensen nodig zijn, een druk op de knop voldoende is hen te vinden. Een naam die regelmatig opduikt is Loes Ypma (24), gemeenteraadslid in Woerden. Ypma, tevens docent maatschappijleer, deed een aantal jaren geleden een opleiding bij de Wibaut-leergang van de PvdA (voor lokale politici) en kwam daar in contact met een aantal jonge, ambitieuze `rooie' vrouwen. Onder hen ook Rinda den Besten (Utrecht) en Fleur Imming (Amersfoort). Ze zien elkaar nog iedere twee maanden en praten dan tijdens een etentje over de politiek, hun carrières, hun ambities en de problemen waar ze als jonge, vrouwelijke politici tegenaan lopen. Ypma: ,,Het is niet altijd makkelijk om jong en politicus te zijn. In de raad is wel eens iemand op de publieke tribune opgestaan en die riep heel hard `Wat een snotneus, ik ga weg hoor!' Dan moet je wel even slikken en doorgaan.'' Ypma komt uit een maatschappelijk betrokken gezin, haar moeder werkte voor Vluchtelingenwerk en Amnesty, haar vader was ambtenaar, raadslid en wethouder voor de PvdA. ,,Niet de politiek, maar de sociale beginselen stonden bij ons aan tafel centraal'', zegt ze. Ze sloot zich op haar veertiende aan bij de Woerdense afdeling van de Jonge Socialisten en hield zich daar bezig met busverbindingen met Utrecht, coffeeshops en condoomautomaten, ,,heel concreet allemaal''. In 2000 bij de herindelingsverkiezing werd ze gemeenteraadslid en vorig jaar was ze voorzitter van de landelijke Jonge Socialisten.

In die functie mocht ze ook bij het landelijk bestuur van de PvdA aanschuiven en bezocht ze wekelijks de fractievergaderingen van de Tweede-Kamerfractie. ,,Daar is mijn interesse voor de landelijke politiek gewekt'', zegt ze. De PvdA van Wouter Bos spreekt haar aan. ,,Je moet blijven luisteren naar wat er op straat gebeurt, naar docenten, politieagenten, daar heb ik echt bewondering voor.'' Ook het werk van de Tweede-Kamerfractie krijgt haar goedkeuring: ,,Ze bedenken zoveel goede alternatieven voor het kabinetsbeleid van Balkenende. Waar de regering de solidariteit eraan geeft, probeert de fractie die weer te herstellen, in de zorg, in de sociale zekerheid, bij huren.'' Alleen zou Wouter Bos bij grote publieksmanifestaties als Keer het Tij en demonstraties wel wat meer op de voorgrond mogen treden, vindt Ypma.

Wie haar enkele jaren geleden had gevraagd naar haar ambities kreeg een helder antwoord: ,,Gemeenteraadslid of gekozen koningin'', lacht Ypma. Nu is ze ambivalenter. ,,Ik weet het gewoon niet meer. Landelijk trekt, maar de raad is ook leuk.'' Over de scoutingscommissie die in januari van start gaat zegt Ypma: ,,Ik heb daar zelf enorm aan getrokken in het landelijk bestuur. Ik zei: `Blijf nou op zoek naar talenten'. Als ik ook als talent bestempeld wordt, vind ik dat een eer. Mijn passie voor de politiek is in elk geval gegroeid de laatste jaren.''

De brede grijns van Van Dijk

Bij de SP bestaat een zogenoemde `Club van Dertig', waar talenten zich laten scholen voor tal van functies. Naar de beste SP-tradities spreken partijleden zelf van een ,,politieke kaderscholing''. De Groep van Dertig is niet alleen gericht op kandidaat-Kamerleden, maar ook op scouting van wethouders, lokale bestuurders en vertegenwoordigers. Een van die dertig SP-talenten is een oud-medewerker van de Tweede-Kamerfractie, Jasper van Dijk (33). Van Dijk werkt nu voor de SP-fractie in het Europees Parlement.

Jasper van Dijk werd in 1999 lid van de SP en kon direct als fractiemedewerker `onderwijs' aan de slag in de Tweede Kamer. ,,Ik weet nog dat ik in 1994, toen ik politicologie studeerde aan de UvA in Amsterdam, met een brede grijns op mijn gezicht de Stem Tegen-campagne van de SP zag. Veel van mijn vrienden begrepen dat niet, maar ik zag wat de SP bedoelde. Ze waren tegen het neo-liberale beleid van Kok en Bolkestein. Toen is mijn interesse voor de SP gewekt'', vertelt hij. In januari 2003 stond hij zeventiende op de landelijke lijst voor de verkiezingen en voor de Europese verkiezingen van 10 juni dit jaar stond hij op de vierde plaats. Beide waren niet hoog genoeg voor een zetel. Inmiddels is Van Dijk fractiemedewerker in het Europees Parlement.

Van Dijk vindt ,,de SP de beste partij'', zegt hij lachend. ,,Wij zeggen waar het op staat, vanuit de straat en niet vanuit de ivoren toren. Dat spreekt mij aan.''

Binnen de partij hebben fractieleden Marijnissen, Kant en De Wit de leiding over de Groep van Dertig, die overigens uit een man of twintig bestaat, vertelt Van Dijk. ,,We zien elkaar elke maand en dan praten we over poiltiek, over de debatten. Daar zitten hele goeie mensen in.'' De groep is bedoeld om mensen te scholen en talenten voor te bereiden op de verkiezingsstrijd. ,,Ik voel me gewaardeerd in de partij'', zegt Van Dijk. ,,En ik vind dat de fractie het ontzettend goed doet. Alleen de media zien de SP niet staan in de periode na de moord op Van Gogh. Die willen alleen nog maar Wilders. Burgers, kiezers moeten hun best doen de SP te horen, maar we zijn er wel degelijk.''

Zijn ervaring in de Kamer en in het Europees Parlement hebben hem ambitieus gemaakt, erkent hij. ,,Voor mij is het allerhoogste een plek als volksvertegenwoordiger in de Tweede Kamer. Ik zal ook zeker weer proberen om in 2007 een plekje te krijgen in de Kamer, ik ben gemotiveerd om later in de SP een centrale plek in te nemen.'' En wat nu als Marijnissen besluit om de Kamer te verlaten na 2007? Van Dijk: ,,De vraag is niet actueel, maar dan is Agnes Kant zijn logische opvolger. Of Tiny Kox (SP-senator, red.). Maar als ze jongeren willen hebben, moeten ze natuurlijk bij mij zijn, zeg ik in alle bescheidenheid.''

De poule van Mustapha Laboui

De vacaturebank lijkt school te maken in de linkerhoek van het politieke spectrum. ,,Vanaf begin 2005 willen we op de interne website van GroenLinks een vacaturebank opzetten met talentvolle mensen'', vertelt Kitty Kolen van de Scoutingcommissie van GroenLinks. Nu heeft die commissie een bestand met zo'n vijftig high-potentials waaruit geput kan worden voor landelijke en regionale functies. Het idee voor die kleine pool ontstond een aantal jaren geleden toen in Nijmegen een burgemeesterspost vrijkwam en GroenLinks een goed kans had die stad te `claimen'. ,,Maar niemand solliciteerde en nu zit er een PvdA'er in Nijmegen'', zegt Kolen. Vandaar de vacaturebank met talenten.

In die `scoutingspool' zit Mustapha Laboui (39), de huidige fractievoorzitter van het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes. Hij kwam bij de partij in beeld toen Kamerlid Ab Harrewijn in 2002 overleed en er voor de vorige verkiezingen plotseling een nieuwe Kamerkandidaat werd gezocht. ,,Ik doe mijn werk, vanuit mijn ideologie, en dan val je blijkbaar op'', zegt Laboui. Deze zoon van een gastarbeider kwam op achtjarige leeftijd naar Nederland. Zo'n tien jaar geleden sloot hij zich aan bij GroenLinks, ,,omdat ik zelf geconfronteerd werd met de problemen die gastarbeiders hadden (zijn ouders zijn beiden analfabeet, red.) en me kon vinden in de balans tussen de verantwoordelijkheden van de burger en de overheid bij GroenLinks.'' Zijn partij maakt ,,heldere analyses van de sociaal maatschappelijke problemen'' en koppelt die volgens Laboui aan ,,krachtdadige kortetermijnoplossingen maar ook aan duurzame oplossingen voor de lange termijn''.

Laboui, in het dagelijks leven werkzaam bij de FNV en als actiecoördinator medeverantwoordelijk voor de massale demonstratie op het Museumplein begin oktober, wil na twee periodes als raadslid ,,een plek waar je verantwoordelijkheden neemt en knopen doorhakt''. Waar dat precies zal zijn, durft hij nog niet te zeggen. Een wethouderschap lijkt aantrekkelijk, ,,maar ik vind het belangrijk om een baan te hebben waar ik mijn idealen kan verwezenlijken''. Bij de FNV gaat dat goed, maar ook in de lokale politiek heeft Laboui de afgelopen tijd veel bereikt. Hij stond aan de basis van de Dodenherdenking dit jaar in de Baarsjes, waarbij ook Marokkaanse jongeren betrokken waren. Die hadden het jaar daarvoor voor nogal wat ophef gezorgd, ,,maar nu is het respectvol verlopen''.

GroenLinks biedt hem kansen, maar ,,je moet zelf bereid zijn je kansen te benutten''. Het contact met de landelijke fractie gaat goed, vooral Marijke Vos en Naïma Azough spreekt hij met enige regelmaat. ,,De fractie is ijzersterk, daar mogen we als leden trots op zijn'', zegt Laboui. Maar ,,progressief is vaak te defensief, terwijl we juist in deze tijden best mogen laten zien dat het anders kan. Het kan socialer en beter.''

Dit is het eerste deel van een serie over politieke talenten en rekrutering van politieke partijen.