Oorzaak gevonden van grijze haren

Grijze haren waren altijd een raadsel. Generaties onderzoekers naar het ontstaan ervan zijn zelf grijs of kaal geworden zonder de oorzaak van het fenomeen te achterhalen. Maar nu hebben onderzoekers van de afdeling kinderkanker van het kinderziekenhuis van Harvard Medical School in Boston de sleutel naar het aanzien van ouderdom waarschijnlijk te pakken.

Grijze haren ontberen de huid- en haarkleurstof melanine. Van die kleurstof bestaan een aantal varianten en die bepalen de haarkleur. In grijs haar is geen melanine meer aanwezig. De kleurstof wordt geproduceerd door melanocyten. Dat zijn gespecialiseerde pigmentproducerende cellen in de haarzakjes – waar de haren uit groeien – en in de huid. De cellen reageren op zonlicht, zodat de mens bruint na een zonnebad.

De vraag bleef hoe de melanocyten in de haarzakjes er na 40 tot 60 jaar (of ogenschijnlijk nooit, zoals bij de Duitse bondskanselier Schröder) mee ophouden en er alleen nog een grijze haar uit een haarzakje groeit. Het probleem zit in de stamcellen waaruit de pigmentmakende melanocyten ontstaan, schrijven de onderzoekers in een vandaag verschenen online publicatie van het wetenschappelijke tijdschrift Science.

Stamcellen zijn de voorlopercellen van alle lichaamscellen. Een oerstamcel kan tot alle typen lichaamscellen uitgroeien, maar doet dat in verschillende stappen van steeds verdere specialisatie naar één van de honderden verschillende celtypen die in de mens voorkomen. De melanocytstamcellen kunnen delen en hun voorraad op peil houden en verder alleen nog melanocyt worden.

De uitputting van de stamcellen, zo ontdekten de onderzoekers, gebeurt in een proces van geprogrammeerde celdood. Soms gaat de malanocytstamcel niet dood, maar produceert hij kleurstof op de verkeerde plaats. Er ontstaan dan gepigmenteerde puntjes in de huid, laten de onderzoekers op foto's zien.

De onderzoekers die het mechanisme van oprakende stamcellen vonden, hebben meer belangstelling voor het mechanisme van de geprogrammeerde celdood van de melanocytstamcellen, dan voor grijze haren. Wie melanocyten de geprogrammeerde celdood in kan jagen, kan wellicht ook de kanker van melanocyten (melanomen, een dodelijke vorm van huidkanker) bestrijden. Daar is het onderzoekers om te doen.