Laat de beste winnen

Een voorlopige voorziening was het die de president van het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Unie afgelopen woensdag ontzegde aan de Amerikaanse softwaregigant Microsoft. Deze had begin dit jaar van de Europese Commissie een fikse boete gekregen wegens misbruik van Windows, het vrijwel onontkoombare besturingssysteem van pc's. Belangrijker dan de boete is de opdracht een versie van Windows zonder de applicatie Media Player op de markt te brengen en om programmagegevens beschikbaar te maken zodat andere aanbieders makkelijker kunnen aanhaken op Windows. De rechter wees het verzoek van Microsoft af om deze maatregelen op te schorten, hangend het beroep dat het concern heeft ingesteld. Hij zei er met nadruk bij dat de beslissing op het beroep juridisch nog open is. Sterker, hij zag wel iets in het argument van Microsoft dat de omstreden koppelverkoop voordelig is voor de consument. Toch is het afwijzen van de voorlopige voorziening een slag voor Microsoft.

Het verschil tussen de uitspraak en het effect is tekenend voor het tijdsverschil tussen techniek en recht. De software-industrie moet het hebben van elkaar snel opvolgende producten. De juridische beslissing over de zaak kan jaren duren. Wanneer het verzoek van Microsoft over opschorting van de sancties zou zijn toegewezen en het bedrijf toch in het ongelijk zou worden gesteld, kunnen zijn concurrenten het loodje hebben gelegd. De beslissing om de sancties te laten doorgaan, ook al heeft de rechter het laatste woord nog niet gesproken, legt de markt open. Fataal voor Microsoft is dit niet. Het concern heeft slechts niet aannemelijk kunen maken dat de Europese sancties onherstelbare schade opleveren, ook al zou het uiteindelijk de zaak winnen. Voor één gat is deze onderneming niet te vangen. Een van de bijeffecten van de uitspraak is dat hij een aansporing vormt voor concurrenten om zelf een zaak tegen Microsoft te beginnen. Maar het concern weekte vooruitlopend op de uitspraak al een speler als Nokia los uit de alliantie van bedrijven die tegen Microsoft opkwamen. Eerder dit jaar trof het een schikking met Sun.

Het Amerikaanse concern ging ook met Siemens een kruislicentie aan, waarbij exclusieve rechten worden uitgewisseld. Dit juridische hoogstandje kan een rol spelen in de aanklacht wegens misbruik van marktmacht. Een kruislicentie kan men beschouwen als een afzwakking van het monopolie. Maar het blijven exclusieve rechten – dus monopoliemacht. Het eigenlijke doelwit van de deal met Siemens lijkt overigens niet de Europese Commissie, maar Linux, dat zich sterk maakt voor open source-software (OSS). De kern daarvan is dat de basiscodes van software beschikbaar zijn om eraan te werken. Dat treft de exclusiviteit van Microsoft in het hart. De OSS-varianten hebben de nodige complicaties, maar de hoop is dat software zo beter bruikbaar wordt. En minder kwetsbaar voor de virusaanvallen die gebruikmaken van de gaten in Windows – en de afhankelijkheid van 95 procent van de gebruikers. Daar heeft Microsoft geen antwoord op. Dat is de kern van de zaak van de Commissie: laat de sterkste winnen. Maar dan echt de sterkste, namelijk de beste.