Kurt Cobain was een goede zoon van de massacultuur

Heel het feministische drama is hier samengevat in één smartelijke wens: was je maar een zoon. Dan paste tenminste ook die doornenkroon.

Kurt Cobain, de Nirvana-zanger van wie deze gekwelde tekst stamt, wist waarover hij het had. Hij droeg zijn eigen muzikale doornenkroon, die van de populaire cultuur en de massaroem – het tegendeel van verguizing, maar even dodelijk voor de meer gevoelige geesten die ermee in aanraking komen.

Opofferingsgezinde vaders en zonen zijn niet moeilijk te vinden in popsongs, en ook daarom is Cobains klaagzang over de dochter die helaas geen zoon was, opmerkelijk. Meestal wordt het heroïsche lot bezongen van de zoon die wordt opgeëist door dope, drank, of God. Bob Dylan, wie anders, bezong de beproeving van Abraham in de rockende meestamper `Highway 61 Revisited' (`Abe said: where do you want this killing done? God said: out on highway sixty-one'). En in zijn apocalyptische `A Hard Rain's A-Gonna Fall' wandelt een verloren zoon over kromme snelwegen en mistige bergen dwars door de Eindtijd. Een late echo van dit religieuze besef klinkt nog in het poppy deuntje van Dusty Springfield dat een postmoderne tweede jeugd beleefde dankzij `Pulp Fiction', en waarin ze verklapt dat `de zoon van de priesterman' uiteindelijk de enige was die haar echt kon bereiken, en degene door wie ze zich liet verleiden.

Dat was dan nog een verovering halverwege het altaar. Helemaal geseculariseerd keert de krachtmeting tussen vaders, zoons en buitenstaanders terug bij de zwarte romanticus Lou Reed. Zijn ijselijke nummer `Kill your sons' is een wraakzuchtige tirade over zijn opname als moeilijk opvoedbare tiener in een psychiatrische kliniek. De jonge Lou krijgt er met injecties en elektroshocks een voorproefje van zijn latere hobby's als rockzanger (`But when they shoot you up with thorizene on crystal smoke/ you choke like a son of a gun'). En dan hebben we het nog niet over al die andere variaties op het thema van de dolende zoon, zoals de `European Son', de `Mother Nature's Son', de `Poor Man's Son', de `Son of Orange County', de `Native Son' en `Wild-Hearted Son', die allemaal de rockmuziek bevolken. Laat staan over de `Son of a Bitch', die in zijn eentje vrijwel de hele rapmuziek beheerst.

Al die zielig-stoere zonen liepen allang over het podium, toen Kurt Cobain ze er eindelijk een keer vanaf joeg met de omgekeerde klacht. Het mag waar zijn dat je als zoon het risico loopt geofferd te worden door je vader, of aan je Vader, maar je bent tenminste geen meisje. Een mensenzoon is, om die andere te vroeg overleden rockzanger te parafraseren, iets om te zijn.

Kurt Cobain was geen man van de gezellige kerstgedachte. Maar aangrijpend is ze zeker, deze bittere ode aan de zonen der wereld, en aan de dochters die dat niet zijn, of ze nu geboren zijn in achterlijke of superieure culturen. Cobain zelf, die op 27-jarige leeftijd zelfmoord pleegde, was een goede zoon van de massacultuur. Maar misschien was hij liever een meisje geweest.