Wilde bonobo's zijn vermoedelijk grotendeels verdwenen

De aantallen bonobo's ofwel dwergchimpansees in het Congobekken in Afrika zijn veel kleiner dan op basis van eerdere schattingen werd gedacht. Dat blijkt uit de tussentijdse resultaten van een inventarisatie in het veld. Het bevestigt de vrees dat onze naast verwante balanceert op de rand van uitsterven. De belangrijkste oorzaak is de onverminderde stroperij.

Onderzoekers van het Congolese Institute for Nature Conservation en de Wildlife Conservation Society in New York zijn dit jaar druk doende het leefgebied van bonobo's (Pan paniscus) te doorzoeken. Inmiddels hebben zij eenderde van het 36.000 vierkante kilometer grote Salonga National Park in de Democratische Republiek Congo grondig bemonsterd, de kern van het leefgebied van de bonobo. De onderzoekers zagen geen enkele dwergchimpansee in levenden lijve. Nog zorgwekkender is dat de mate waarin resten van uitwerpselen en slaapnesten in bomen werden aangetroffen bevestigt dat deze tengere mensapen zeer zeldzaam zijn geworden. Als dit tussentijdse overzicht een algemene trend weerspiegelt, betekent dit dat de soort is gekelderd van de oude schatting van 50.000 dieren naar hooguit zo'n 10.000 (Nature online, 10 dec).

Hoofdschuldige is de explosief gegroeide stroperij voor `bush meat', die het resterende wilde dierenleven in grote delen van West- en Centraal-Afrika de afgelopen tien jaar heeft gedecimeerd. De situatie in de Democratische Republiek Congo is door politieke onrust extra beroerd. Het is verboden bonobo's te doden, maar toezichthouders en parkwachters hebben grote moeite die wet tijdens de jaren durende burgeroorlog tegenover gewapende groepen te handhaven. Nog steeds houden strijdende groepen zich schuil in het relatief ongerepte Salongapark. Ook de fulltime stropers zijn zwaar bewapend.

Dit nieuws volgt 75 jaar nadat de bonobo officieel erkend werd als aparte soort mensaap. Bonobo's, met hun kenmerkende donkere gezichten, zijn tengerder gebouwd dan de eveneens sterk bedreigde, maar wijder verspreide gewone chimpansee (Pan troglodytes). Bonobo's staan bekend om hun opvallend vreedzaam gedrag. Het het adagium `make love, not war' lijkt hun op het lijf geschreven, want het reilen en zeilen binnen hun soms grote groepen wordt versoepeld door relatief ongeremd seksueel verkeer.