Versteende herinneringen

De jonge Hassan ontvlucht Iran ruim een jaar na de culturele revolutie van ayatollay Khomeiny in 1979. Hij is er nooit meer terug geweest. Hassan, die als balling in Amsterdam woont, is bevangen door heimwee en wil zijn familie en oude vrienden in het voormalige Perzië dolgraag zijn kind laten zien. Hij kan niet terug omdat het nog steeds te gevaarlijk voor hem is.

Cineaste Sabine König is bereid, vijfentwintig jaar na zijn vlucht, met Hassans schetsboek vol tekeningen, verhalen en herinneringen zijn vrienden van destijds op te zoeken in zijn geboortestreek in het noorden van Iran. Aan de hand van Hassans boek met namen en dierbare plekken gaat zij in de gestileerde documentaire Golestan, de rozentuin na wat er nog over is van zijn land en verleden. Het is een zoektocht geworden naar achtergebleven veertigers. Zij mijmeren over verloren vriendschappen, berglandschappen, gedichten, oorlog en jeugdherinneringen. En zelfs het toneelstuk Wachten op Godot van Samuel Beckett komt aan de orde. Allemaal verpakt in intrigerende Iraanse muziek.

König liet zich voor haar film inspireren door De rozentuin van de middeleeuwse Perzische schrijver, hoveling en mysticus Saadi (1212-1295). Nog steeds wordt dit prozawerk – niet alleen door de Perzen – bewonderd om zijn stijl, korte gedichten, mystiek, erotiek en morele waarden.

Een oude blauwe Dodge, die Hassan al in zijn dagboek opvoert, dient als verbindend element tussen de ontmoetingen. De auto slingert door het landschap, en brengt de cineaste naar Hassans vrienden en hun herinneringen.

Hassans beste vriend, Jafar, meent dat je herinneringen niet kunt beschrijven. Wel laat hij zich verleiden uit te weiden over schaafijsdrankjes, hoe Hassan er vroeger met zijn vlassig baardje uitzag, het oude voetbalelftal, het samen thee drinken en de garage die als ontmoetingsplaats fungeerde. Hij vindt het vreemd dat Hassan na zo'n lange periode met vrouw en kind in het buitenland nog steeds het dialect uit Lahijan spreekt.

De documentaire toont fraaie plaatjes van het landschap, kleine steden, loslopende paarden, landweggetjes, schamele interieurs, tandeloze mannen en een kromgegroeid oud vrouwtje op een kerkhof. Die zijn veel sterker dan de opgerakelde `ditjes en datjes' van de vrienden van weleer.

Golestan, de rozentuin, IKON, Ned.1, 23.15-24.07u.