Scrooge heeft de kop van Komrij

Waarschijnlijk behoort Charles Dickens Christmas Carol tot een van de meest gebruikte verhalen uit de wereldliteratuur. Zet de televisie aan rond de kerst en talloze films over Scrooge (of daarop geïnspireerde, zoals Frank Capra's It's a wonderful life) vliegen je om de oren. Er was alleen nog geen strip van gemaakt. De productieve Dick Matena waagde zich eraan en dit perfecte kerstcadeau ligt nog net op tijd in de winkels.

Dick Matena gooide al hoge ogen met de verstripping van Gerard Reves klassieker De Avonden. In de vele reacties was men verdeeld over de wijze waarop hij dat had gedaan. Matena liet Reves tekst volledig intact en verluchtigde deze met fraaie zwart-witplaten. Tekst en tekeningen overlapten elkaar veel, waardoor De Avonden als strip - wat toch vooral een visueel medium is - uit balans was. Met name de lettering, dicht op elkaar, maakte De Avonden een uitdaging voor mensen met een leesbril. Voor Dickens' kerstverhaal bedient Matena zich van dezelfde techniek.

Christmas Carol begint met een lezing van Dickens. Dat kader keert regelmatig terug. Niet alleen lezen we Dickens commentaarteksten, ook komt hij regelmatig terug in beeld om ons eraan te herinneren dat het zijn verhaal is. Voor wie het boek niet kent: Scrooge is een vrekkige, eenzame man die nergens meer plezier aan beleeft. Het enige dat hem 's ochtends doet opstaan is het vermeerderen van zijn kapitaal. Totdat hij door drie geesten wordt geconfronteerd met zichzelf. Eigenlijk zijn het er vier, want eerst wordt hij nog gewaarschuwd door zijn vroegere compagnon Marley. Die was al net zo'n vrek als Scrooge en moet nu boeten. Hij wil Scrooge voor dat lot behoeden en kondigt de drie geesten van kerstmis aan. Die laten Scrooge het verleden, het heden en de toekomst zien.

Het verleden en heden zijn niet meer te veranderen, maar geven de oude man inzicht in hoe hij is geworden wie hij is, en dat hij ooit ook plezier heeft gekend in zijn leven. Het heden wordt gevormd door inkijkjes in de levens van zijn naasten (de klerk en zijn neef) die hij voortdurend afknijpt en slecht behandeld. De toekomst, getoond door een onheilspellende soort Magere Hein, ziet er grimmig uit voor Scrooge als hij niet snel zijn leven betert. Wat Scrooge op tweede kerstdag dan ook prompt doet.

Niet voor niets is dit een klassieker, want Dickens christelijke boodschap is universeel. Het verhaal over een oude man die tot inkeer komt vlak voor het te laat is, heeft Matena duidelijk geïnspireerd. Het gure, mistige Londen en de schaars verlichte avonduren worden fraai verbeeld met soepele acquarelplaten. Het contrast met de interieurs van de families die kerst vieren is groot; daar is het, ondanks de ellende die Scrooge hen de rest van het jaar bezorgt, gezellig en overheersen warme kleuren. In sommige personages zijn bekende schoirjvers te herkennen: Scrooge lijkt op Gerrit Komrij, Marley is net Jan Wolkers en A.F.Th. van der Heijden duikt op als geest.

Jammer is alleen dat die tekeningen ondergesneeuwd raken door reusachtige blokken tekst. Het is te hopen dat Matena met zijn nieuwste project, Jan Wolkers Kort Amerikaans, iets losser met het origineel omgaat.

Dick Matena (naar Charles Dickens): Christmas Carol. De Bezige Bij, 72 blz. €18,90