Romantiek en traditie bij KCO

Aan de vooravond van het kerstconcert met pianist Daniel Barenboim als solist, speelt het Concertgebouworkest onder chef-dirigent Mariss Jansons deze week twee pré-kerstconcerten. Net als de deels live op tv uitgezonden matinee op Eerste Kerstdag, besluiten die feestelijk met de Symfonische dansen van Rachmaninov; een programmaonderdeel dat pas later op televisie wordt uitgezonden.

In het licht van de veelal verrassende kerstconcerten van het Concertgebouworkest in het verleden, is het repertoire van dit jaar behoudend en typerend voor het expertisegebied van de nieuwe chef, specialist in de muziek uit 1850-1950. Maar de energiek dirigerende Jansons bewees gisteravond in een overrompelend concert dat behoudend niet hetzelfde is als tam.

In de Symfonie in D van César Franck koos Jansons voor een epische benadering, trapsgewijs toewerkend naar de uitbundige climax, die hier door een zware baslijn werd gemarkeerd. Maar hoe fraai daarna ook de harp-intro van het Allegretto en de scherpe ritmiek van het Allegro, de meeslepende kracht lag niet zozeer in details als wel in de ouderwets pralende klankschoonheid en de manier waarop alle karakteristieken van de muziek werden uitgespeeld.

Naast Francks compositorisch raffinement zijn de Symfonische dansen van Rachmaninov in hun ronkende romantiek geen risicoloos repertoire, maar het Concertgebouworkest speelde ook hier zo afgewerkt en welluidend dat de scheidslijn tussen kunst en kitsch vanzelf werd uitgevlakt.

Net als in het Allegretto van Franck was ook hier een glansrolletje weggelegd voor althoboiste Ruth Visser. In al haar soli liet zij horen dat een althobo misschien wel het allermooiste blaasinstrument is – hoewel ze in het eerste dansdeel scherpe concurrentie ondervond van de altsaxofoon en de sterk spelende én sterk verjongde klarinetgroep.

Het slotakkoord van de Dansen besloot Jansons net zo triomfantelijk als de muziek zelf: met hemelwaarts geheven wijsvinger. Zo bracht hij in herinnering dat Rachmaninov zijn dansen met ,,Dank U, Heer!'' ondertekende, en werd ijzeren repertoire ook echt glinsterend kerstrepertoire.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mariss Jansons. Progr. met werken van Franck en Rachmaninov. Gehoord: 22/12 Concertgebouw, Amsterdam. Herh.: 23/12, aldaar. Radio 4: 9/1, 14.15 u.