Pinochet is aanhang in eigen land kwijt

In 1998 verzette Chili zich heftig tegen de berechting van ex-dictator Pinochet in het buitenland. Nu is de kans groot dat hij in eigen land wordt berecht.

De slechte gezondheid van oud-dictator Augusto Pinochet is niet langer een belemmering om hem terecht te laten staan, zo meent onderzoeksrechter Juan Guzmán. En het Chileense Hof van Appèl was daar eergisteren mee eens, en plaatste de oud-generaal onder huisarrest.

Nu buigt het Hooggerechtshof zich over de zaak en zal een dezer dagen beslissen of de oud-dictator inderdaad kan worden vervolgd wegens moorden die gepleegd werden tijdens Operatie Condor, een samenwerkingsverband tussen de militaire regimes in Latijns-Amerika met als doel elkaars tegenstanders uit de weg te ruimen.

Na de uitspraak maandag gingen nabestaanden van de slachtoffers juichend de straat op. Maar elders in Chili werd onverschillig gereageerd. Aanhangers van de oud-president, die vroeger zouden hebben gedemonstreerd voor het hoofdkwartier van de Pinochet Stichting, lieten zich niet horen.

De tegenstelling met de eerste grote zaak tegen de oud-dicator in 1998, toen Pinochet op last van de Spaanse onderzoeksrechter Garzón in Londen werd gearresteerd, is groot. Toen diende Chili een officieel bezwaar in bij de Britse regering: de tijd van de dicatuur was vergeten en vergeven. Toen de generaal na 16 maanden huisarrest werd vrijgelaten, stonden duizenden Chilenen hem op het vliegveld van Santiago op te wachten.

Ook pogingen om de oud-dictator in eigen land te berechten, strandden. Rechter Guzmán probeerde in 2000 de onschendbaarheid van Pinochet te laten opheffen. Maar het Hof van Appèl bepaalde dat de oud-generaal geestelijk niet in staat was terecht te staan. Pinochet heeft een milde vorm van dementie, lijdt aan suikerziekte, heeft een pacemaker en heeft enkele herseninfarcten gehad: hij is ,,stervende'', zo zei zijn dochter Lucia toen.

Deze week, nadat Pinochet tijdens het ontbijt flauwviel en met spoed moest worden opgenomen in een ziekenhuis, meldde Lucia dat de familie het ergste vreesde. Een priester kwam de laatste sacramenten toedienen.

De Chilenen geloven echter niet meer in de slechte gezondheid van hun oud-president. Een van de advocaten van de eisende partij, Hector Salazar, noemde de ziekenhuisopname ,,theatraal gedoe dat geen effect zou mogen hebben op de beslissing van het hof''.

En parlementslid Juan Bustos sprak over de ,,helderheid'' van Pinochet, in een verwijzing naar een interview met een televisiezender in de VS dat de oud-generaal vorig jaar zomer gaf. Pinochet noemde zichzelf daarin ,,een engel'' en toonde geen spijt. ,,Ze zeggen dat ik om vergiffenis moet vragen, maar wat moet mij worden vergeven?'' vroeg hij zich af.

,,De publieke opinie is steeds negatiever over Pinochet, en dat beïnvloedt duidelijk de rechters als zij hun eigen uitspraken opnieuw bekijken'', zei politiek analist Oscar Godoy gisteren tegen persbureau Reuters.

Dat komt met name doordat het imago van de oud-dictator barsten is gaan vertonen. In oktober kwam het langverwachte rapport van de Nationale Commissie over Politieke Gevangenneming en Marteling, die concludeerde dat tussen 1973 en 1990 (tijdens het regime van president en legerleider Pinochet) zeker 35.000 Chilenen zijn gemarteld. De folteringen hadden plaats binnen het kader van een systematische overheidspolitiek en werden van hogerhand bevolen.

Daarnaast onthulde de Amerikaanse Senaat in juli dat de Riggs Bank in Washington Pinochet heeft geholpen bij het verduisteren van een bedrag van 4 à 8 miljoen dollar. Riggs zou verschillende bankrekeningen hebben geopend en twee nepbedrijven hebben opgezet voor de ex-dictator. Zelfs diegenen die Pinochet jarenlang steunden, geloofden niet dat het hierbij om een wettige spaarrekening ging, zoals de oud-generaal liet verklaren.

Uit een recente peiling blijkt tweederde van de bijna 16 miljoen Chilenen de oud-generaal niet langer te steunen.

Het Hooggerechtshof zal moeten besluiten of de 89-jarige oud-generaal in staat is terecht te staan. Als dat niet zo is, dan betekent dit zeker niet de laatste poging Pinochet te berechten. Bij lagere gerechtshoven lopen nog 250 andere zaken wegens moord of marteling.