Krantenlopen in de hel

Wat leest Geert Wilders deze kerst? Wat vinden de Tokkies onder de boom? Zestien recensenten van de bijlage Boeken geven een boek cadeau aan Nederlanders die in 2004 in het nieuws waren.

Sinds drie weken droom ik van een roman. De hoofdpersoon is een man van in de vijftig uit een ver, vreemd land, laten we zeggen: Afghanistan. Jaren geleden heeft Nederland hem asiel geweigerd omdat hij betrokken zou zijn geweest bij schendingen van de mensenrechten. Toen Afghanistan nog een communistisch regime had, stond hij aan het hoofd van de militaire inlichtingendienst, die zich op grote schaal bezighield met het martelen van politieke tegenstanders. Tienduizenden mensen kwamen daarbij om het leven.

Desondanks is hij nooit teruggestuurd. Na de machtsovername door de Talibaan zou hij in Afghanistan zijn leven niet zeker zijn geweest. Pogingen om hem in Nederland in staat van beschuldiging te stellen zijn mislukt. Het valt niet mee om bewijzen te verzamelen over misdaden die zo ver weg zijn bedreven.

Zo kan de Afghaan een kalm en sober leven leiden, samen met vrouw en kinderen, in een kleine, onopvallende Hollandse stad, laten we zeggen: Boskoop. Zijn kinderen zitten er op school, de buren zijn zeer over hem en zijn familie te spreken. Al jaren heeft hij er nu een krantenwijk.

Op een dag komt er met de post een dik pakket, zonder afzender, maar aan hém geadresseerd. In het pakket zit een boek: Dante's Divina Commedia. Wat moet hij ermee? Wie heeft het hem toegestuurd? Waarom?

Onwillekeurig begint hij te lezen, over de dichter die verdwaalt in een donker woud. Boskoop, denkt hij, stad van bomen, dit gedicht gaat over hém! Met Dante en Vergilius daalt hij af in de hel. Veel komt hem bekend voor, al is de variëteit aan zonden groter dan destijds in Afghanistan. Hetzelfde geldt voor de straffen. Zijn mensen hadden minder fantasie, minder tijd ook. Maar anders dan de fundamentalisten na hem, neemt hij niet alles letterlijk.

Dante krijgt hem in zijn greep. Op de hel volgt de louteringsberg, daarna het paradijs... Zou zijn krantenwijk in Boskoop een loutering zijn? Of zit hij in de hel? Stel dat er nooit meer verandering zou komen: eeuwig dezelfde krant bezorgen in dezelfde wijk op hetzelfde tijdstip, ook na het Laatste Oordeel, wanneer het lichaam zich weer bij de ziel zal voegen... Voor zover hij weet, is hij niet gestorven. Maar hoe meer hij zich in Dante verdiept, hoe minder zeker hij zich voelt. Waar begint de ziel, waar eindigt het lichaam? Als een schim sluipt hij zijn huis uit, naar het distributiepunt waar hij de kranten in ontvangst neemt, om ze bij de abonnees in de bus te stoppen.

Op een dag heeft hij een vreemd voorgevoel. Hij loopt zijn krantenwijk en keert terug naar huis. Twee mannen wachten hem op. Wanneer ze hem naar zijn naam vragen, weet hij wat er komen gaat. Zijn opluchting is onuitsprekelijk.

Niet alles in mijn droom is fictie. Het ex-hoofd van de Afghaanse militaire inlichtingendienst bestaat echt. Hij heet Hesamuddin H. Volgens een bericht van 1 december 2004 is hij 56 jaar en woonde hij sinds de jaren negentig met zijn familie in Boskoop, waar hij op zaterdag 27 november werd aangehouden, na zijn krantenwijk te hebben gelopen.

Verzonnen zijn de toezending van de Divina Commedia én de reacties van de nieuwe lezer. Maar daar valt, wat het eerste betreft, iets aan te doen.

Dante: De goddelijke komedie, Athenaeum – Polak & Van Gennep.