Een mens leert ik zeggen

Wat leest Geert Wilders deze kerst? Wat vinden de Tokkies onder de boom? Zestien recensenten van de bijlage Boeken geven een boek cadeau aan Nederlanders die in 2004 in het nieuws waren.

Hoe kan Ayaan Hirsi Ali haar, overigens uitstekende, Nederlands verder ontwikkelen? Mijn ideale kerstcadeau voor haar is De Nieuwe Bijbelvertaling. Hirsi Ali behoort bij uitstek tot de doelgroep waarop de uiterst toegankelijke vertaling van deze eeuwenoude verzameling religieuze geschriften zich richt. En ik kan het weten, want op mijn manier – niet christelijk opgevoed – behoor ik daar ook toe. Mijn bijbelkennis heb ik opgedaan met de op de Statenbijbel georiënteerde vertaling uit 1951, waar je dus, om met de dichter Lucebert te spreken, als leek `geen flikker van begreep'.

De Nieuwe Bijbelvertaling is niet alleen te begrijpen, zij verrijkt je kennis van de geschiedenis van de menselijke beschaving, de westerse cultuurhistorie in het bijzonder, je woordenschat, en het boek bevat ook nog eens fraaie poëzie en andere literatuur. Misschien niet de eerste tekst waar je naar grijpt als je bezig bent aan een film Subsmission II en een boek Shortcut to Enlightenment over islam en de Verlichting, maar ik kan me voorstellen dat iemand die noodgedwongen verkeert in een vorm van isolement ook behoefte heeft aan meeslepende en op zijn tijd ook troostrijke bedlectuur.

Als onbevangen literatuurliefhebber kun je deze vertaling achter elkaar lezen. Recensent Ger Groot heeft dit bij wijze van experiment voor de boekenbijlage gedaan. Zijn conclusie was dat naarmate het boek vordert, God gaandeweg plaats maakt voor de mens, die op een nieuwe manier `ik' gaat zeggen: een proces van individualisering dus. `Terreur was er, God was er. En langzaam week hij voor de mens – of werd mens', aldus Groot. Bij het werken aan Submission 2 over de onderdrukking door de islam van het individu kan deze observatie Ayaan Hirsi Ali wellicht van dienst zijn. Zij pleit tenslotte voor een `vermenselijking' van de islam, waarin moslims op een nieuwe manier `ik' leren zeggen.

Maar heeft Hirsi Ali geen zin het hele boek in één keer te lezen, dan kan ze het gebruiken zoals de meeste mensen dat doen: af en toe een stukje bij een passende gelegenheid. Bijvoorbeeld Lucas 2, het is tenslotte Kerstmis. Helaas is dit tot nu toe het enige hoofdstuk in de nieuwe vertaling dat mij met heimwee vervult naar de oude, waarin over de geboorte van Christus stond: `En het geschiedde, toen zij daar waren, dat de dagen vervuld werden, dat zij baren zou, en zij baarde haar eerstgeboren zoon en wikkelde Hem in doeken en legde Hem in een kribbe, omdat voor hen geen plaats was in de herberg.'

Hirsi Ali zal mijn vorm van heimwee waarschijnlijk niet voelen, zij vindt het vast heel normaal en wellicht zelfs herkenbaar dat Maria Jezus `in een doek' wikkelde en hem `in een voederbak' legde `omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad'.

De Nieuwe Bijbelvertaling. Standaardeditie. Nederlands Bijbelgenootschap/ Katholieke Bijbelstichting.