`De islam is niet achterlijk, sommige moslims wel'

De als radicaal beschouwde Mohamed Cheppih heeft na de moord op Van Gogh weinig zin meer om met niet-moslims over de islam te praten. ,,Jullie willen alleen dat ik de vooroordelen bevestig.''

Mohamed Cheppih (26) bestelt een dubbele espresso verkeerd met veel suiker en daarbij Pepsi in een flesje, met citroen en ijs. Het is vrijdagmiddag, hij zit in café Engels bij het station in Rotterdam – zijn idee om daar af te spreken. ,,Ik ben veeleisend'', zegt hij. Maar hij vindt het wel vervelend dat hij zo graag snoept. ,,In Saoedi-Arabië ben ik in vier jaar van 76 naar 116 kilo gegroeid.'' Hij neemt zich nu elke dag voor om te gaan sporten. Maar hij heeft het erg druk.

Cheppih, opgegroeid in Nederland, studeerde theologie in Saoedi-Arabië. In 2003 was hij kandidaat-voorzitter van de Arabisch Europese Liga Nederland. Hij trok zich terug na ruzie met andere bestuursleden. Hij wilde meer religie in de statuten. Geert Wilders, toen nog VVD'er, had Kamervragen over hem gesteld. Wilders maakte zich zorgen, omdat Cheppih ,,extreme dingen'' had gezegd over lijfstraffen en over homo's.

Cheppih is voorzitter van de Nederlandse afdeling van de Moslim Wereld Liga – het hoofdkantoor is in Mekka. ,,Ik behartig de belangen van jonge moslims'', zegt hij. ,,En ik probeer hun verdieping in de islam bij te brengen.'' Maar hij zou zichzelf nooit jongerenimam noemen. ,,Het zou mij de status geven van geestelijke. En zo ver ben ik niet.'' Hij preekte eerst op internet, nu doet hij dat vooral bij studentenverenigingen en soms in de moskee. In het Nederlands.

,,De eerste keer was dat een schok'', zegt hij. Het was 1996, het was niet eerder gebeurd. ,,Maar ik zag en zie het als mijn plicht. Veel jonge moslims zijn hier opgegroeid, ze verstaan geen Arabisch.'' Hij vindt het een ,,zware last'' om een van de weinigen te zijn die de islamitische boodschap in het Nederlands kan brengen. ,,Eén miljoen moslims, en bijna geen imam die dat kan. Dat is toch triest.''

Wat is uw boodschap?

,,Nu, in Nederland, is mijn boodschap vooral om de islam neer te zetten zoals die is. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen moslims en islam – dat is een groot misverstand. Moslims willen de islam belijden, maar ieder doet dat op zijn eigen, cultureel bepaalde manier. De islam is niet achterlijk en niet gewelddadig. Sommige moslims zijn het wel.''

Had u de moord op Theo van Gogh zien aankomen?

,,Ja. Ik heb al vaak gezegd dat we in Nederland steeds meer tegenover elkaar komen te staan. En op een dag gebeurt er dan zoiets. Nu wil iedereen zogenaamd met ons praten. Maar ik heb de laatste weken veel debatten afgezegd. Het enige dat jullie willen is dat ik bevestig wat er al over ons gedacht wordt. Als ik dat niet doe, zijn jullie teleurgesteld. Dus ik praat voor niets.''

U bedoelt dat van u radicale en extremistische uitspraken worden verwacht.

,,Ja. En daar heb ik geen zin in. Ik geef dus ook mijn mening niet over de moord op Van Gogh. Ik heb namelijk geen mening. Hij is vermoord, ja. Maar wat kan mij dat nou schelen. Ik kan morgen de bank wel overvallen uit naam van de islam. Zegt dat iets over de islam? Nee. Het zegt iets over mij.''

Hij is, zegt hij, ,,totaal niet de persoon om iemand dood te wensen''. Hij had liever niet gehad dat de moord op Van Gogh gepleegd was. ,,Het had ons veel ellende gescheeld. Men zegt: het is een aanval van de islam op de democratie. Hoezo? Wij zijn toch ook onderdeel van die democratie? Blijkbaar moeten we ermee leren leven dat we tweederangsburgers zijn, dat wij andere rechten hebben. Ik weet niet wat ze bezielt, de mensen die zeggen dat het oorlog is met de islam. Ik breng mijn boodschap in het Nederlands. Ik bevorder de integratie. Ik wil helemaal niet dat iedereen zich bekeert tot de islam. Christendom, jodendom, islam – het kan toch allemaal naast elkaar bestaan? Let it be.''

Maar er zijn fundamentalistische moslims die uit naam van hun geloof...

,,Wat bedoelt u? Dat zijn geen moslims, dat zijn dictators. Ze misbruiken de islam om een dictatuur te vestigen. En daar moet ik dan de schuld van krijgen? Ik wou dat ik dom was, dan had ik niet zoveel zorgen. Ik ben bang dat het allemaal nog veel erger wordt. Ik kan nu al niet aan een baan komen in Nederland, omdat ik bekend sta als radicaal. Iedereen vindt het al heel normaal dat je in Nederland geen baan krijgt als je een hoofddoek draagt. Ik ben bang voor escalatie.

,,Ik ben in Kosovo geweest, ik heb gezien wat etnische zuivering is. Je ziet het en je denkt: het was hier ooit net zo als in Nederland, en toch kan dit gebeuren. Het kan in Nederland ook gebeuren.''

Ziet u jonge moslims radicaler worden?

,,Ze gaan zich meer voor de islam interesseren, dat is wat ik zie. En dat is goed.''

De Nederlandse overheid vindt het verontrustend.

,,Ja. Een jongen die naar de moskee gaat is fout, want die wordt extremist. Maar ik zeg: de moskee is een plek waar vrede heerst. Ik geloof er niks van dat Mohammed B. in de moskee geradicaliseerd is. Het had ook bij Albert Heijn kunnen gebeuren. Mohammed B. heeft die moord gepleegd uit persoonlijke emoties. Dat heeft niets met de islam te maken.''

Waarom wordt u als radicaal gezien?

,,Omdat ik in Medina gestudeerd heb. Maar ik ben daar juist milder geworden. Ik ging daar heen op mijn achttiende, een Nederlandse puber, islamitisch opgevoed. Ik kwam daar in een heel andere wereld. Ik heb geleerd om mensen mijn mening niet op te dringen. Ik weet dat er veel strijd over mij is. De overheid is bang voor mij. Ik heb een grote achterban, en toch mag ik niet meepraten in het overleg met de overheid. Want ik ben zogenaamd radicaal en met radicalen praat je niet. Ik woon hier, ik leef hier, ik hou me aan de grondwet, ik respecteer de normen en waarden die voor het openbare leven gelden. Maar die normen en waarden gelden niet voor mij. Ik heb geen vrijheid van meningsuiting.''

Wat mag u niet zeggen?

,,Wat wel? Ik kan niets over homo's zeggen. Maar dat is nu ook helemaal niet relevant. Palestijnen, Israël, zelfmoordaanslagen – daar moet ik allemaal mijn mond over houden. Weet u wanneer ik populair zou worden? Als ik de islam de rug zou toekeren. Dan kan ik alles zeggen. Als het maar negatief over de islam is.''

Dit is het tweede deel van een serie over imams in Nederland. Het eerste deel verscheen op 21 december. Een overzichtsverhaal was op 18 december te lezen in het Zaterdags Bijvoegsel.