Dáár is het kind van de rekening

We gaan vergrijzen met elkaar, zei minister-president J.P. Balkenende afgelopen week. Wat ligt dan meer voor de hand dan samen het staatspensioen AOW te betalen, zoals een commissie van werkgevers, werknemers en experts in de Sociaal-Economische Raad voorstelt. Hun advies: de huidige premieheffing op het loon van werknemers langzaamaan verminderen, en in de plaats daarvan belastingheffing invoeren, zodat meer bemiddelde ouderen ook meebetalen.

De VVD voelt daar `geen biet' voor. Het CDA wil het SER-voorstel koppelen aan het langetermijnbeleid. Op lange termijn, zei econoom J.M. Keynes, zijn we allemaal dood.

Maar hier botst politiek ook op praktijk. De AOW wordt al jaren deels via de belastingen betaald, voor een bedrag van 4,7 miljard euro, dat is twintig procent van het totaal. En dat wordt alleen maar meer.

De reactie van de twee coalitiepartijen bevreemdt niet. Vergelijkbare voorstellen van de WRR-denktank vijf jaar geleden kregen ook een koud onthaal.

De VVD en CDA gijzelen elkaar met hun standpunten. Zij vrezen dat wie als eerste overstag gaat, ook als eerste de woede van ouderen (meer dan gemiddeld CDA-stemmers) of beter betaalden (wat vaker VVD-stemmers) opwekt. Het échec van 1994, toen het CDA aan de AOW wilde tornen en een electoraal pak slaag kreeg, lééft. Met de vergrijzing worden de ouderen alleen maar machtiger.

De gijzeling van de AOW-discussie vertoont treffende gelijkenis met die rond de hypotheekrenteaftrek. Ook daar durft geen van de grote coalitiepartijen als eerste het brood te breken. In zijn patstelling wordt het kabinet links en rechts ingehaald door dwarsdenkers en belangengroepen. Bij de hypotheekrente heeft de lobbyclub van banken al gepleit voor een gefaseerde afschaffing.

Hetzelfde overkomt de AOW-discussie. Ex-staatssecretaris R. van der Ploeg (PvdA), nu hoogleraar economie in Amsterdam én Florence, pleit in een blad van pensioenfonds PGGM voor radicale oplossingen. Mensen met kinderen hebben recht op meer AOW, vindt hij. Zij leveren nageslacht dat helpt om pensioenen te betalen, kinderlozen niet. Iets om over na te denken aan de vooravond van het feest dat de geboorte van een kind viert.

Gaat de vergrijzing de politieke opinies omkeren? Bevolkingspolitiek was een `rechts' geloofsthema, nu kennelijk links. Overbevolking en milieuvernietiging waren linkse thema`s. Nu nog? Opeens lijkt de tegenstelling links-rechts gedateerd. Net als andere strijdpunten van ooit: de klassestrijd, de gender gap, de generatiekloof. Wie Van der Ploeg gelooft, rest de kinderkruistocht.