Borsten aller landen, verenigt u

Wat leest Geert Wilders deze kerst? Wat vinden de Tokkies onder de boom? Zestien recensenten van de bijlage Boeken geven een boek cadeau aan Nederlanders die in 2004 in het nieuws waren.

Daar ligt hij dan. In een hangmatje. Zeventig kilo eenzaam vlees. Van alle kanten bekeken en geobserveerd. Een machtige, volle, zachtroze borst.

Wat is er gebeurd? De ene dag liep David Kepesh, hoogleraar literatuur, nog vrolijk rond op straat, de volgende dag zit hij gevangen in een vrouwenborst. Hoe moet het zijn om wakker te worden en alleen nog maar te bestaan uit tepel, melkklieren, bindweefsel en zachte huid?

Misschien dat actrice Georgina Verbaan het gevoel kent. Met als verschil dat zij haar benen en armen en hoofd nog wél heeft, in tegenstelling tot David Kepesh. Hoe schoon is het leven voor Georgina, iedere ochtend als zij, gelegen op haar rug, ontwaakt. Hoe anders is dit voor professor Kepesh, hoofdpersoon in de hilarische novelle The Breast (1972) van Philip Roth.

Onlangs kwam Georgina in het nieuws met een fotosessie in Playboy en een brede nationale discussie over de echtheid van haar borsten; ze publiceerde mammografieën op internet en liet voor het oog van de camera haar borsten platwalsen `tot twee eierkoeken' om daarmee de echtheid van haar `Harries' te bewijzen.

Voor haar is dit boek dus verplichte kost. Want dit vroege werk van Roth zal haar steunen in het besef dat borsten niet alleen haar als vrouw, maar soms ook de man, tot last kunnen zijn. Daarbij is het altijd goed om te weten dat zo'n onverwachte `hermafrodiete explosie van chromosomen' (ja, ook bij Kepesh was sprake van een onverklaarbaar maar geheel natuurlijk groeiproces) kan leiden tot een existentiële crisis. Want dat is de toestand waarin Roths neurotische hoofdpersoon belandt. In deze maniakale ode aan Die Verwandlung van Kafka (en `De Neus' van Gogol) beschrijft Roth hoe Kepesh, aanvankelijk verward door het feit dat hij is veranderd in een soort sponzige voetbal, zich door allerlei geestelijke stadia worstelt. Eerst wil hij alleen nog maar seks. Hij laat zijn vriendin op zijn tepel sabbelen en smeekt een verpleegster in het ziekenhuis bovenop hem te gaan zitten. Vervolgens wordt hij woedend. Dan volgt de ontkenning, waarna de professor tenslotte moet concluderen dat hij simpelweg een kleurloos bestaan leidt, als domme vleeshomp.

Hij heeft nog maar één hoop: hij kan zich voor veel geld aan de buitenwereld vertonen. Helaas wordt de droom tenietgedaan door zijn arts die droogjes opmerkt dat `de man in de straat je toch alleen maar als een grote grap beschouwt'. Daar kan Kepesh het mee doen. Hij besluit zich te verdiepen in de poëzie en roept al zijn fellow mammalians op om hem te volgen: `Laat ons voortgaan met het vergaren van kennis.' Want een borst alléén zal het in dit kille universum niet redden. Dus, maak ze maar nat, en bestudeer al die stoffige intellectuelen! Maar misschien heeft Georgina dit boek al gelezen. Niet voor niets zijn haar borsten al vernoemd naar Nederlands bekendste schrijver.

Philip Roth: De borst. Meulenhoff. (antiquarisch). Het Engelstalige origineel is nog in verschillende edities verkrijgbaar.